Głożyna pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Głożyna pospolita
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd różowce
Rodzina szakłakowate
Rodzaj głożyna
Gatunek głożyna pospolita
Nazwa systematyczna
Ziziphus jujuba Mill.
Gard. dict. ed. 8: Ziziphus no. 1. 1768, nom. cons. prop.
Synonimy
  • Ziziphus sativa Gaertn.
  • Ziziphus spinosa (Bunge) Hu ex F. H. Chen
  • Ziziphus zizyphus (L.) H. Karst.
  • Ziziphus vulgaris Lam.[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Głożyna pospolita, jujuba pospolita (Ziziphus jujuba) – gatunek krzewu lub niewysokiego drzewa z rodziny szakłakowatych. Występuje w Europie południowej, Indiach, Himalajach, Chinach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Dorasta do 8 m wysokości.
Liście
Jajowate, piłkowane, opadające na zimę. Mają u nasady dwa ciernie będące przekształconymi przylistkami.
Kwiaty
Drobne, zielonkawe, zebrane w baldachokształtne kwiatostany.
Owoce
Czerwonawe o kształcie kulistym lub podłużnym i długości ok. 25 mm. Dojrzewają późną jesienią i zimą, na drzewie już bezlistnym. Mają smak podobny do jabłek.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Znana i ceniona w Chinach przed III w. p.n.e., owoce używane także w celach rytualnych[5]. Owoce odnaleziono w pochodzącym z II w. p.n.e. grobowcu z Mawangdui[6]. Za czasów dynastii Tang w północnych Chinach hodowano kilka odmian głożyny (w tym kwaśną), a szczególnie aromatyczne owoce importowano z Turkiestanu[7]. Z owoców wyrabiano wino[8], przechowywano je w solance i marynowano[9]. Pastę z owoców wykorzystuje się do jako nadzienie do zongzi, przyrządzanych z okazji Święta Smoczych Łodzi[10]. Czerwone (kolor szczęśliwy) owoce są obowiązkowym dodatkiem do kleiku laba jadanego pod koniec roku księżycowego, ze względu na symbolikę nazwy (zao – „głożyna” brzmi podobnie jako zao – „wcześnie” [otrzymać bogate plony])[11]. Uważa się także, że mają działanie wzmacniające dla osób o delikatnym i wrażliwym zdrowiu[12].
  • Roślina uprawiana jest w Japonii (po japońsku natsume) dla owoców jadanych na surowo (tzw. daktyle chińskie). Owoce są spożywane także po ugotowaniu, suszeniu lub w marynacie. Może być uprawiana w strefach 7-10.
  • Jest to roślina lecznicza, przy czym surowcem są owoce.
Owoce Jujuba.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-23] (ang.).
  3. Ziziphus jujuba Mill. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-07-06].
  4. Ziziphus jujuba, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. Liu 2004 ↓, s. 13.
  6. Chang i Anderson 1977 ↓, s. 56.
  7. Chang i Anderson 1977 ↓, s. 95.
  8. Chang i Anderson 1977 ↓, s. 121.
  9. Chang i Anderson 1977 ↓, s. 134.
  10. Liu 2004 ↓, s. 52.
  11. Liu 2004 ↓, s. 54.
  12. Liu 2004 ↓, s. 113.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  • Chang Kwang-chih, E. N. Anderson: Food in Chinese culture: anthropological and historical perspective. New Haven: Yale University Press, 1977. ISBN 0-300-01938-6.
  • Liu Junru: Chinese foods. [Beijing, ]: China Intercontinental Press, 2004. ISBN 7-5085-0613-8.
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.