GAFAM

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Google, Apple, Facebook, Amazon and Microsoft.png

GAFAM[1][2], GAFA[3], Wielka czwórka[4], Banda czterech[5], Wielka piątka[6] lub Big Tech[7]akronimy lub nazwy używane do wskazania czterech lub pięciu amerykańskich ponadnarodowych firm komputerowych i programistycznych świadczących usługi zdalne (online), które od ok. roku 2010 dominują w cyberprzestrzeni: Google, Amazon, Facebook, Apple i czasami Microsoft. Termin Banda czterech (Gang of four) czy Wielka Czwórka zaproponował w 2008 Eric Schmidt[5], Phil Simon i Scott Galloway dla opisania firm "stojących za konsumpcyjną rewolucją w Internecie" i które "unikają płacenia podatków, mieszają się do życia prywatnego i niszczą miejsca pracy"[8].

Definicja[edytuj | edytuj kod]

Schmidt, Simon i Galloway termin Wielka Czwórka odnoszą do firm, które przyczyniają się do znaczących zmian w społeczeństwie poprzez własną dominację i rolę w działaniach online, a nie tylko do największych firm związanych z komputerami. Uważają, że w porównaniu inne duże firmy technologiczne, takie jak np. IBM, nie mogą być tak wyraziście scharakteryzowanie jak wyżej wymienione[4][9].

Rozszerzenie pojęcia[edytuj | edytuj kod]

W 2016 r. Nikos Smirnayos zaproponował rozwinięcie danego terminu[1].

Według niego GAFAM wydaje się przejmować kontrolę nad Internetem, koncentrując siłę rynkową i finansową, stosując prawa patentowe oraz prawa autorskie, wykorzystując zasady kapitalizmu. Ponadto stwierdził, że największe azjatyckie korporacje Samsung, Alibaba i Tencent mogą lub powinny zostać uwzględnione w tej koncepcji.

Zauważył, że dla GAFAM można wskazać cztery cechy kluczowe: teoria konwergencji mediów i technologii, finanse, deregulacja ekonomiczna i globalizacja. Twierdził, że promowanie konwergencji technologii przez ludzi takich jak Nicholas Negroponte sprawiło, że Internet stał się oligopolem. Samoregulacja i trudności polityków w zrozumieniu problemów związanych z oprogramowaniem sprawiły, że interwencja rządu przeciwko monopolom była nieskuteczna. Deregulacja finansowa zapewniła firmom GAFAM wysokie marże - w 2014 r. wszystkie cztery, z wyjątkiem Amazona, miały zysk w wysokości 20–25 %. Globalizacja pozwoliła GAFAM zminimalizować obciążenia podatkowe i opłacać pracowników znacznie niżej niż byłoby to wymagane w Stanach Zjednoczonych Ameryki.

Było to możliwe dzięki temu, iż GAFAM łączy w sobie centra władzy, centra danych, centra łączności internetowej, i centra sprzętu oraz oprogramowania komputerowego, jak smartfony, systemy operacyjne, nawigacja internetowa i inne oprogramowanie na poziomie użytkownika, a także usługi sieciowe (zdalne lub online). Ponadto występuje też horyzontalna koncentracja władzy, w której różne usługi, takie jak poczta elektroniczna, komunikatory, wyszukiwarki, pobieranie i przesyłanie strumieniowe, są zintegrowane z dowolną firmą GAFAM.

Smirnayos zalecił opracowanie analizy akademickiej ekonomii politycznej Internetu w celu zrozumienia metod dominacji, zachęcając w ten sposób do sprzeciwu wobec tej dominacji.

Legislacyjne restrykcje[edytuj | edytuj kod]

9 maja 2019 r parlament francuski uchwalił ustawę, która ma zmusić GAFAM do zapłaty za prawa pokrewne (czyli ponowne wykorzystanie znacznej ilości tekstu, zdjęć lub filmów) wydawcom i agencjom prasowym oryginalnych materiałów. Prawo ma na celu wdrożenie art. 15 dyrektywy o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Smyrnaios, Nikos. L'effet GAFAM : stratégies et logiques de l’oligopole de l'internet. (fr.). Communication et langages : magazine. — NecPlus, 2016. — Vol. 188. — ISSN 0003-5033. — doi:10.4074/S0336150016012047.
  2. a b Face aux Gafam, les députés adoptent le droit voisin (fr.), Le Monde (2019-05-21).
  3. GAFA Approach to Digital Banking Transformation. (ang.). Accenture. www.accenture.com
  4. a b Simon, Phil. The Age of the Platform: How Amazon, Apple, Facebook, and Google Have Redefined Business. (ang.) — 1. — Motion Publishing, 2011. — P. 312. — ISBN 9780982930250.
  5. a b Schonfeld, Erick Eric. Schmidt's Gang Of Four: Google, Apple, Amazon, And Facebook – TechCrunch. techcrunch.com
  6. Sen, Conor. The 'Big Five' Could Destroy the Tech Ecosystem. (ang.). Bloomberg. 2017-11-15.
  7. The Economics of Big Tech. (ang.). Financial Times (2018-03-29).
  8. Pisani, Bob. We are letting Amazon and Apple 'avoid taxes, invade privacy, and destroy jobs,' says NYU professor. (ang.). CNBC (2017-10-03).
  9. Scott; Galloway. The Four: The Hidden DNA of Amazon, Apple, Facebook, and Google. (ang.) — Random House, 2017. — ISBN 9781473542105.