Gałecznicowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gałecznicowate
Po lewej Rhopalocnemis, po prawej Helosis
Po lewej Rhopalocnemis, po prawej Helosis
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd sandałowce
Rodzina gałecznicowate
Nazwa systematyczna
Balanophoraceae Rich.
Mém. Mus. Hist. Nat. 8: 429. 18 Nov 1822[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Corynea crassa

Gałecznicowate (Balanophoraceae Rich.) – rodzina bezzieleniowych roślin z rzędu sandałowców (Santalales) obejmująca 17 rodzajów z ok. 50 gatunkami[1]. Ze względu na przystosowanie do pasożytniczego trybu życia gałecznicowate odbiegają znacznie swym wyglądem od innych roślin – przypominają grzyby i nazywane były „wariactwem w świecie roślin”. W większości występują w runie wilgotnych lasów równikowych pasożytując na roślinach reprezentujących różnorodne rodziny[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z rodziny gałecznicowatych tworzą pod ziemią bulwę o prostej budowie wewnętrznej i pozbawioną organów aż do czasu kwitnienia. Wówczas to powstaje kolbowaty kwiatostan składający się z łuskowatych liści i kwiatów znajdujących się w ich pachwinach. Kwiatostany zabarwione są na żółto, czerwono i brązowo. Rośliny są rzadko dwupienne, częściej te same rośliny wytwarzają odrębne kwiatostany męskie i żeńskie. Kwiaty męskie mają pozostałości zredukowanego okwiatu i pręciki w takiej samej liczbie jak listki okwiatu. Pylniki często są pozrastane w wiązki. Kwiaty żeńskie są skrajnie zredukowane. Pozbawione są okwiatu. Ściana zalążni jest jednowarstwowa i zrośnięta z zalążkiem[3]. Kwiaty żeńskie w rodzaju gałecznica osiągają najmniejsze rozmiary w obrębie okrytonasiennych składając się zaledwie z ok. 50 komórek[1].

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Z kiełkującego nasiona powstaje niewielka bulwka przytwierdzająca się do korzenia żywiciela. Młoda roślina wydziela substancje powodujące rozrastanie się tkanek żywiciela, tak że z korzenia wrastają w młodego pasożyta tkanki przewodzące palczasto rozgałęziające się i przenikające bulwę. Bulwa stopniowo nabrzmiewa osiągając rozmiary pięści lub głowy. Poza tkankami żywiciela trudno wyróżnić w niej tkanki rośliny pasożytującej, brak też innych organów. Sytuacja zmienia się tylko podczas kwitnienia, kiedy to tworzy się wewnątrz bulwy osadka i kwiatostan okryty łuskowatymi liśćmi. Kwiatostan rosnąc przebija korę bulwy i wznosi się nad powierzchnię gruntu[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzina o niejasnej pozycji (incertae sedis) w obrębie rzędu sandałowców (Santalales)[1]. Analizy molekularne z 2008 wskazują na bazalną pozycję gałecznicowatych w obrębie rzędu[4]. W systemach Cronquista z 1981 i Takhtajana z 1997 do rodziny włączano także cynomorium (Cynomoriium) obecnie wyodrębniane w osobną rodzinę zaliczaną do skalnicowców (Saxifragales)[1].

Thonningia sanguinea
Rodzaje[5]:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-04-12].
  2. James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). [dostęp 2011-04-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 386–388. ISBN 83-7079-778-4.
  4. Su, Huei-Jiun, Hu, Jer-Ming: Phylogenetic relationships of Balanophoraceae and Santalales based on floral B homeotic genes (ang.). W: Abstracts Dealing with Parasitic Angiosperms Botany 2008 [on-line]. University of British Columbia, 2008. [dostęp 2011-04-12].
  5. GRIN Genera of Balanophoraceae (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2011-04-12].