Gaje Wielkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Gaje Wielkie
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Ukraina

Obwód

 tarnopolski

Rejon

tarnopolski

Powierzchnia

6,325 km²

Wysokość

340 m n.p.m.

Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość


3683
582,29 os./km²

Nr kierunkowy

+380 352

Kod pocztowy

47722

Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa konturowa obwodu tarnopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gaje Wielkie”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Gaje Wielkie”
Ziemia49°31′10″N 25°38′39″E/49,519444 25,644167
Strona internetowa

Gaje Wielkie (ukr. Великі Гаї, Wełyki Haji) – wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie tarnopolskim. W 2001 roku liczyła 3683 mieszkańców[1], co czyni ją jedną z największych wsi w obwodzie tarnopolskim.

We wsi jest 1294 gospodarstw i 40 ulic. Miejscowość leży 4 km na południowy wschód od Tarnopola. Mieszkańcy utrzymują się z pracy w rolnictwie, kilku przedsiębiorstwach, w rzemiośle i usługach. Ozdobą wsi jest kompleks parkowy Gaj Kobzara, w którym znajduje się pomnik Tarasa Szewczenki. W miejscowości znajdują się także szkoła, biblioteka, świetlica, cerkiew greckokatolicka, trzy cmentarze[2] oraz dwa przystanki kolejowe Gaje Wielkie i 1338 km, położone na linii Podwołoczyska – Tarnopol.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka w dokumentach o Gajach Wielkich pojawia się w 1785 roku[3].

W 1896 roku w Gajach Wielkich urodził się Jakym Seńkiwski, późniejszy duchowny greckokatolicki, męczennik i błogosławiony katolicki[4].

Przed II wojną światową wieś miała mieszany, ukraińsko-polsko-żydowski skład narodowościowy[3][5]. Do połowy lat 30. Gaje Wielkie były częścią Tarnopola[3], potem jako wyodrębniona wieś sołecka należały do gminy Borki Wielkie w powiecie tarnopolskim województwa tarnopolskiego[6].

Od września 1939 roku pod okupacją radziecką, od 1941 roku pod okupacją niemiecką.

W lipcu 1943 r. w miejscowej cerkwi greckokatolickiej odbyły się religijno-nazistowskie uroczystości, na które zjechało się wielu ukraińskich księży. Pod cerkwią dokonano poświęcenia broni przeznaczonej do mordowania Polaków[7].

Po II wojnie światowej tereny wsi przyłączono do ZSRR, do Gajów Wielkich przesiedlono Ukraińców z Polski[8].

W grudniu 1944 oraz 27 marca 1945 roku UPA zabiła w Gajach Wielkich łącznie 78 Polaków[6].

 Osobny artykuł: Zbrodnia w Gajach Wielkich.

W 1979 roku wieś zgazyfikowano a w 1987 roku poprowadzono linię telefoniczną[2].

Związani z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • Kornel Posacki – nauczyciel, kierownik miejscowej publicznej szkoły powszechnej[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. с Великі Гаї, Тернопільська область, Тернопільський район. Офіційний портал Верховної Ради України. [dostęp 2015-03-01]. (ukr.).
  2. a b Інформація про село Великі Гаї Тернопільського району. Oficjalna strona Gajów Wielkich. [dostęp 2015-03-01]. (ukr.).
  3. a b c ВЕЛИКІ ГАЇ В МИНУЛОМУ. Oficjalna strona Gajów Wielkich. [dostęp 2015-03-01]. (ukr.).
  4. Блаженний Яким Сеньківський, Ієромонах, ЧСВВ (1896 – 1941). Oficjalna strona Gajów Wielkich. [dostęp 2015-03-01]. (ukr.).
  5. Grzegorz Rąkowski: Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej: Podole. books.google.pl. [dostęp 2015-03-01]. (pol.).
  6. a b Henryk Komański, Szczepan Siekierka, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946, wyd. 2, Wrocław: Nortom, 2006, s. 387-388, ISBN 83-89684-61-6, ISBN 978-83-89684-61-5, OCLC 156875487.
  7. Henryk Komański, Szczepan Siekierka, „Ludobójstwo... dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946”, Wrocław 2006, ISBN 83-89684-61-6, s. 387.
  8. Володимир Кіцак: Депортовані з рідної землі. Oficjalna strona Gajów Wielkich. [dostęp 2015-03-01]. (ukr.).
  9. Dziennik Urzędowy Rady Szkolnej Krajowej we Lwowie. 2, s. 80, 28 lutego 1938.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]