Gajewo (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gajewo
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat gorzowski
Gmina Lubiszyn
Sołectwo Gajewo-Dzikowo
Liczba ludności (2011) 171
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 66-429
Tablice rejestracyjne FGW
SIMC 0182633
Położenie na mapie gminy Lubiszyn
Mapa lokalizacyjna gminy Lubiszyn
Gajewo
Gajewo
Położenie na mapie powiatu gorzowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorzowskiego
Gajewo
Gajewo
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Gajewo
Gajewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gajewo
Gajewo
Ziemia 52°49′25,8″N 14°53′54,8″E/52,823833 14,898556

Gajewo (niem. do 1945 Nesselgrund) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Lubiszyn. Według danych z 2011 r. liczyła 171 mieszkańców. Miejscowość została założona w 1755 r. w ramach kolonizacji fryderycjańskiej. Od 1945 r. leży w granicach Polski. We wsi znajduje się kościół z 2 połowy XVIII w.

Położenie[edytuj]

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren, na którym położone jest Gajewo należy do prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.

Miejscowość leży 13 km na południowy wschód od Myśliborza. Składa się z dwóch części: partii o rozrzuconej zabudowie w pobliżu drogi Ściechów-Myślibórz i regularnej ulicówki położonej na południe od tej drogi.

Demografia[edytuj]

Ludność w ostatnich 3 stuleciach[1][2][3][4][5]:

Historia[edytuj]

W 1999 r. podczas przygotowania wykopu pod sadzonki drzew przez pracowników Leśnictwa Dolsk, odkryte zostało cmentarzysko popielnicowe ludów kultury łużyckiej – grupy górzyckiej, datowane na wczesną epokę żelaza – okres halsztacki C–D (stanowisko nr 4 w Gajewie znajduje się około 15 km na południe od Myśliborza, przy drodze gruntowej z Gajewa do Dolska, na łagodnym, piaszczystym wzniesieniu pokrytym obecnie sosnowym lasem). W sezonie 2001–2002 oraz 2006 Muzeum Pojezierza Myśliborskiego przeprowadziło badania o charakterze sondażowym, które określiły jego zasięg jako okrąg o średnicy 50 m; wydobyto m.in. naczynia przystawne oraz ozdoby i narzędzia z brązu i żelaza, siekierkę kamienną, szpile i zausznice. Eksponaty można obejrzeć w Muzeum Pojezierza Myśliborskiego w Myśliborzu[6][7].

  • 1752 – król Fryderyk II wyraża zgodę na zasiedlenie 200 łanów w puszczy należącej do domeny Karsko (niem. Amt Cartzig), zgodnie z sugestią prezydenta kamery nowomarchijskiej, von Rothenburga; spodziewał się on pozyskać kolonistów z Polski, którzy zagospodarowaliby te tereny z własnych środków[8]
  • 1755 – Georg Zimmermann, właściciel huty szkła w Tarnowie, mając pozwolenie królewskie zakłada kolonię i folwark czynszowy (niem. Kolonie und Erbzins-Vorwerk) Nesselgrund w puszczy stawskiej, w domenie Karsko; wybuch wojny siedmioletniej w 1756 r. zahamował rozwój kolonii[8]
  • 1766 – kolonia liczy 12 kolonistów, z czego 10 jest z Polski i 2 z Rzeszy; korzystali oni z 12-letniego zwolnienia z podatków, przedłużonego następnie o 3 lata[8]
  • Przed 1775 – zbudowano kościół; nie był on wcielony do żadnej parafii (łac. ecclesia vagans)
  • 1801 – Nesselgrund liczy 279 mieszkańców i 33 gospodarstwa, posiada 50 mórg magdeburskich; osiedlonych jest tu 23 kolonistów i 16 komorników; właścicielem jest Hildebrand; kościół jest filialnym parafii ewangelickiej w Dolsku; do kolonii należy Hammer-Mühle, młyn wodny na Myśli w pobliżu Dolska[1]
  • 1871 – wieś Nesselgrund liczy 448 mieszkańców (należąca do niej leśniczówka Brzeźno 10), zaś majątek 67 mieszkańców[3]
  • 1914 – majątek Gajewo o powierzchni 123 ha należy do Augusta Wünscha[8]
  • Lata 20. XX w. – majątek przejmuje Towarzystwo Ziemskie „Eigene Scholle” z Frankfurtu nad Odrą i dokonuje parcelacji na 7 części o powierzchni 15–20 ha[8]
  • 2.02.1945 – zajęcie przez wojska radzieckie
  • 10.07.2011 – w 66 rocznicę zakończenia II wojny światowej, przy placu obok kościoła, postawiony został pomnik w hołdzie kombatantom walczącym w obronie II Rzeczypospolitej w latach 1939–1945

Nazwa[edytuj]

Niemiecka nazwa Nesselgrund pochodzi od nazwy terenowej, która jest złożeniem Nessel ‘pokrzywa’ i Grund ‘ziemia’[9]. Nazwa Gajewo została nadana w 1947 r.[10]

Administracja[edytuj]

Miejscowość jest siedzibą sołectwa Gajewo–Dzikowo.

Architektura[edytuj]

Kościół pw. św. Jana Bosko – zbudowany przed 1775 r. w konstrukcji szkieletowej (obecnie otynkowany) na planie prostokąta, z dwuspadowym dachem pokrytym dachówką ceramiczną. Zniszczony został po II wojnie światowej, wyremontowany w 1970 r. z inicjatywy księdza Franciszka Słomy, poświęcony 12.10.1973 r. wszedł w skład parafii Trzcinna. Pierwotnie kościół posiadał wieżę. Obok znajduje się nieczynny cmentarz ewangelicki oraz kilkanaście mogił ludności polskiej z pierwszych lat powojennych[11].

Edukacja i nauka[edytuj]

Uczniowie uczęszczają do szkoły podstawowej w Ściechowie (klasy I–III) i Lubiszynie (klasy IV–VI) oraz do gimnazjum w Ściechowie.

Religia[edytuj]

Kościół pw. św. Jana Bosko jest filialnym parafii rzymskokatolickiej św. Antoniego z Padwy w Ściechowie.

Gospodarka[edytuj]

W 2014 r. liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych wynosiła 8, z czego 6 to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą[4]:

Dział Ilość
rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 1
przemysł i budownictwo 2
pozostała działalność 5

Przypisy[edytuj]

  1. a b Statistisch-topographische Beschreibung der gesammten Mark Brandenburg: Für Statistiker, Geschäftsmänner, bes. für Kameralisten. Die Neumark Brandenburg. T. 3. Berlin: Friedrich Maurer, 1809, s. 141.
  2. Topographische Uebersicht des Appellationsgerichts-Departements Frankfurt a/O: Zusammengestellt von Güthlein. Gustav Harnecker & Co., 1856, s. 97.
  3. a b Statistisches Landesamt Prussia: Die Gemeinden und Gutsbezirke des Preussischen Staates und ihre Bevölkerung: Nach den Urmaterialien der allgemeinen Volkszählung vom 1. december 1871 bearb. und zusammengestellt vom Königlichen Statistischen Bureau. T. II. Provinz Brandenburg. Berlin: Königl. Statistisches Bureau, 1873, s. 128, 130.
  4. a b Bank Danych Lokalnych. [dostęp 2015-04-11].
  5. Raymond S. Wright: Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs. T. 2. Leipzig: 1913, s. 252.
  6. Magdalena Kościukiewicz. Cmentarzysko ludności kultury łużyckiej w Gajewie, gm. Lubiszyn, woj. lubuskie. „Lubuskie Materiały Konserwatorskie”. 2, 2004. Zielona Góra. 
  7. M. Miszkiewicz. Cudze chwalicie - swego nie znacie. Gajewo. „Lubiszyńskie Wieści”. 1/2013, s. 23, 2013. Lubiszyn: Urząd Gminy Lubiszyn. 
  8. a b c d e Nesselgrund (GenWiki) (niem.). [dostęp 2015-05-23].
  9. Nazwy miejscowe Polski: historia - pochodzenie - zmiany. Kazimierz Rymut (red.). T. III. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1999, s. 66. ISBN 83-85579-29-X.
  10. M.P. z 1947 r. Nr 111, poz. 719
  11. Jan Byczkiewicz. Kościół w Gajewie. „Lubiszyńskie Wieści”. 1/2008, s. 19, 2008. Lubiszyn: Urząd Gminy Lubiszyn.