Galaktyka Wiatraczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Messier 101
Messier 101 (HST)
Messier 101 (HST)
Odkrywca Pierre Méchain
Data odkrycia 27 marca 1781[1]
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Typ spiralna (Sc)
Rektascensja 14h 03m 12,51s
Deklinacja +54° 20′ 53,1″
Odległość 21 mln ly (6,4 Mpc)
Przesunięcie ku czerwieni 0,000811[2]
Jasność obserwowana 7,9m
Rozmiary kątowe 24,5' × 23,4'
Charakterystyka fizyczna
Wymiary ∅ 170 tys. ly[1]
Jasność absolutna -21,6m
Masa 180 mld M
Alternatywne oznaczenia
NGC 5457, Arp 26, UGC 8981, MCG 9-23-28, PGC 50063, VV 344, VV 456, IRAS14013+5435, ZWG 272.21, KARA 610

Ursa major constelation PP3 map PL.jpg Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy

Galaktyka Wiatraczek (znana również jako Kółko Zębate[3], Messier 101, M101, NGC 5457 lub Arp 26) – galaktyka spiralna ze słabym jądrem i bardzo rozwiniętymi ramionami w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, 5,5° ponad ostatnią gwiazdą dyszla Wielkiego Wozu (Benetnash)[4]. Została odkryta w 1781 roku przez Pierre'a Méchaina, asystenta Messiera[4]. Jej jasność wynosi 7,9m[1], a jej rozmiary na niebie 24,5' × 23,4'. Średnica M101 wynosi 170 tys. lat świetlnych, a jej masa jest w przybliżeniu równa 180 miliardom mas Słońca. Znajduje się w odległości 21 milionów lat świetlnych.

Zaburzona struktura spiralna M101 widoczna w szerszym planie

W galaktyce tej zaobserwowano do tej pory cztery supernowe: SN 1909A, SN 1951H, SN 1970G oraz SN 2011fe.

Razem z innymi słabszymi galaktykami M101 tworzy grupę galaktyk M101. Oddziaływanie pobliskich galaktyk zaburzyło kształt M101 i spowodowało rozciągnięcie w przestrzeni chmur gazu. Przejście innej galaktyki, najprawdopodobniej NGC 5474, w pobliżu M101 około 250 milionów lat temu przyczyniło się także do wzrostu aktywności gwiazdotwórczej, dzięki której północno-wschodnie ramię galaktyki zawiera więcej młodych, błękitnych gwiazd[5].
W Polsce widoczna przez cały rok (obiekt okołobiegunowy)[4].

Widoczna przez lornetkę jako blada, zaokrąglona plamka o średnicy mniej więcej połowy tarczy Księżyca. Mimo że jest obiektem ósmej wielkości, ze względu na duże rozmiary kątowe jest mniej wyrazista niż można oczekiwać[6].

Galaktyka Wiatraczek z zaznaczonymi obszarami skatalogowanymi w New General Catalogue. NGC 5471 nie jest widoczny na zdjęciu (NASA).

John Dreyer skatalogował tę galaktykę w swoim New General Catalogue jako NGC 5457. Oprócz tego umieścił w katalogu jasne obszary należące do galaktyki (są to obszary H II i chmury gwiazd), które odkryli William Herschel, Bindon Stoney (asystent Williama Parsonsa) i Heinrich Louis d’Arrest: NGC 5447, NGC 5449, NGC 5450, NGC 5451, NGC 5453, NGC 5455, NGC 5458, NGC 5461, NGC 5462 i NGC 5471[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Messier 101 w SEDS.org
  2. Galaktyka Wiatraczek w bazie SIMBAD (ang.)
  3. Przewodnik po gwiazdozbiorach. W: Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach.. Bielsko-Biała: PPU „PARK” Sp. z o.o., 2002, s. 196. ISBN 83-7266-156-1.
  4. a b c Jan Desselberger. Wiatraki monsieur Messiera. „Urania - Postępy Astronomii”. 2/2015 (776), s. 67-68, 2015 marzec-kwiecień. Polskie Towarzystwo Astronomiczne. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii. ISSN 1689-6009 (pol.). 
  5. Nearby Dwarf Galaxy and Possible Protogalaxy Discovered (ang.). ScienceDaily, 2013-01-11. [dostęp 2013-01-13].
  6. Ian Ridpath: Gwiazdy i planety. Przewodnik Collinsa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 253. ISBN 978-83-7073-928-7.
  7. Harold G. Corwin, Jr.: NGC 5447, 5449, 5450, 5451, 5453, 5455, 5458, 5461, 5462, and NGC 5471 (ang.). W: Notes on the NGC objects, particularly those missing, misidentified, or otherwise unusual [on-line]. 2015-08-28. [dostęp 2015-09-15].

Linki zewnętrzne[edytuj]

… • Poprzedni obiektGalaktyka WiatraczekNastępny obiekt • …

… • NGC 5454NGC 5455NGC 5456Galaktyka WiatraczekNGC 5458NGC 5459NGC 5460 • …