Galaktyka o niskiej jasności powierzchniowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zdjęcie NGC 45, galaktyki spiralnej typu LSB, wykonane przez satelitę GALEX
UGC 477 znajduje się w odległości ponad 110 mln lat świetlnych w gwiazdozbiorze Ryb[1].

Galaktyka o niskiej jasności powierzchniowej (ang. low-surface-brightness galaxygalaktyka LSB) – galaktyka rozproszona, której jasność powierzchni – oglądana z Ziemi – jest słabsza od otaczającego nieba o co najmniej jeden magnitudo.

Większość galaktyk LSB to galaktyki karłowate, a większość ich materii barionowej występuje raczej w postaci neutralnego wodoru niż gwiazd[2]. Szacuje się, że ponad 95% ich masy stanowi niebarionowa, ciemna materia[3]. W galaktykach tego typu prawdopodobnie nie ma aktywności związanej z supernowymi.

Pomiary krzywej rotacji wskazują na ekstremalnie wysoki stosunek masy do światła, co oznacza, że gwiazdy i świecący gaz stanowią bardzo niewielką część całkowitej masy LSB.

Centralne rejony LSB nie wykazują dużych nadmiarowości w liczbie gwiazd, w przeciwieństwie do np. centralnych zgrubień zwykłych galaktyk spiralnych. Wydaje się, że nawet ich centra są zdominowane przez ciemną materię, co sprawia, że są doskonałymi obiektami do jej badania[2].

W porównaniu do galaktyk o wysokiej jasności powierzchniowej, LSB są głównie odizolowanymi galaktykami, znajdującymi się w regionach pozbawionych innych galaktyk. W przeszłości miały mniej interakcji pływowych lub fuzji z innymi galaktykami, które mogłyby spowodować wzmożone formowanie nowych gwiazd – fakt ten wyjaśnia małą zawartość gwiazd.

W roku 1976 Mike Disney ogłosił teorię mówiącą o istnieniu galaktyk LSB. Jasność powierzchniowa tych obiektów może być do 250 razy mniejsza niż jasność nocnego nieba. Pierwsza zweryfikowana galaktyka LSB, Malin 1, została odkryta w 1986 roku[2]. Była ponadto pierwszą gigantyczną galaktyką LSB. W czasie jej odkrycia była największą znaną galaktyką spiralną[4][5].

Poprzednio UGC 1382 była uważana za galaktykę eliptyczną, ale później wykryto u niej ramiona o małej jasności. UGC 1382 znajduje się znacznie bliżej Ziemi niż Malin 1[6].

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hiding in the night sky (ang.). W: Hubble [on-line]. ESA, 2016-04-04. [dostęp 2017-05-16].
  2. a b c Hubble captures a low surface brightness galaxy. 2016-04-04. [dostęp 2017-06-03].
  3. J. Young, S. Wang, R. Kuzio de Naray. Burst and Quench? The Life Story of Low Surface Brightness Galaxies. „American Astronomical Society, AAS Meeting #223, id.453.07”, 2014. Bibcode2014AAS...22345307Y (ang.). 
  4. a b c G.D. Bothun. The ghostliest galaxies. „Scientific American”. 276 (2), s. 40–45, luty 1997. Bibcode1997SciAm.276b..40B (ang.). 
  5. Ken Crosswell, "Malin 1: A Bizarre Galaxy Gets Slightly Less So", 22 stycznia 2007 (ang.)
  6. Surprise: Small elliptical galaxy actually a giant disk (ang.). W: Phys.org [on-line]. 2016-07-11. [dostęp 2017-05-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]