Gamma Cephei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gamma Cephei
γ Cep
Położenie w gwiazdozbiorze
Położenie w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Cefeusz
Rektascensja 23h 39m 20,902s[1]
Deklinacja +77° 37′ 56,51″[1]
Paralaksa (π) 0,07383 ± 0,00037[1]
Odległość 44,18 ± 0,22 ly
13,545 ± 0,069 pc
Wielkość obserwowana 3,220 ± 0,009[1]m
Ruch własny (RA) −63,00 ± 0,59[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) 171,46 ± 0,58[1] mas/rok
Prędkość radialna −42,82 ± 0,30[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy olbrzym lub podolbrzym
Typ widmowy K1 III-IV CN1[1]
Masa A: 1,6 M
B: 0,3–0,4[2] M
Promień A: 4,9[2][3] R
Metaliczność [Fe/H] 0,15[4]
Wielkość absolutna 2,561 ± 0,009[5]m
Jasność 10,6[2] L
Prędkość obrotu <17[6] km/s
Wiek 6,6 mld[2] lat
Temperatura 4920[2] K
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół Centrum Galaktyki
Półoś wielka 6300[4] pc
Mimośród 0,2571[4]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 35 Cep
2MASS: J23392083+7737563
Bonner Durchmusterung: BD+76°928
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 893
Boss General Catalogue: GC 32875
Katalog Gliesego: GJ 903
Katalog Henry’ego Drapera: HD 222404
Katalog Hipparcosa: HIP 116727
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 8974
SAO Star Catalog: SAO 10818
Errai, Alrai; GCTP 5725.00

Gamma Cephei (γ Cep, Errai) – gwiazda w gwiazdozbiorze Cefeusza, odległa o około 44 lata świetlne od Słońca.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjna nazwa własna gwiazdy, Errai, wywodzi się z arabskiego ‏الراعي‎ ar-rā‘ī, co oznacza „pasterz”[2][7]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2015 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Errai dla określenia tej gwiazdy[8].

Charakterystyka obserwacyjna[edytuj | edytuj kod]

Precesja północnego bieguna niebieskiego

Jest to druga co do jasności gwiazda konstelacji, jej obserwowana wielkość gwiazdowa to 3,22m[1]; zmienia się ona w zakresie od 3,18 do 3,24m[6].

Errai można znaleźć na niebie, wyobrażając sobie linię łączącą gwiazdę Caph na końcu „litery W”, jaką tworzą gwiazdy Kasjopei i Polaris, współczesną Gwiazdę Polarną. Gamma Cephei jest nieco powyżej środka tej linii, w stronę Polaris[9].

Około roku 4000 n.e., z uwagi na precesję osi ziemskiej, Errai znajdzie się o 3° od północnego bieguna niebieskiego i zajmie na sferze niebieskiej miejsce Gwiazdy Polarnej[9][10].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Jest to gwiazda podwójna. W skład układu wchodzi widoczna Gamma Cephei A i oddalony o 0,9 sekundy kątowej (pomiar z 2006 r.) składnik Gamma Cephei B o wielkości 7,3m[11]. Obie gwiazdy krążą wokół siebie z okresem 57–66 lat w średniej odległości około 19 au; ze względu na mimośród orbity odległość dzieląca gwiazdy zmienia się od 12 do 26 au[2].

Gamma Cephei A to pomarańczowy olbrzym (lub podolbrzym[1]) należący do typu widmowego K1. Ma on temperaturę 4920 K i jasność 10,6 razy większą niż jasność Słońca. Jej promień, znany dzięki pomiarowi średnicy kątowej, jest 4,9 razy większy niż promień Słońca, a masa jest oceniana na 1,6 razy większą od masy Słońca[2].

Gamma Cephei B jest mało masywną gwiazdą, czerwonym karłem o masie 0,3–0,4 masy Słońca[2]. Jego temperatura to 3500 K, przypuszcza się, że reprezentuje typ widmowy M[12].

Układ planetarny[edytuj | edytuj kod]

W 1988 roku opublikowano wyniki analiz zmian prędkości radialnej gwiazdy, które zostały zinterpretowane jako możliwy efekt wywołany przez przyciąganie masywnej planety[13]. Rok później o takim samym wyniku doniósł inny zespół badaczy[14]. Ze względu na dużą niepewność pomiaru, odkrycie doczekało się weryfikacji dopiero w 2002 roku[15][12].

Planeta, którą odkryto w tym układzie, okrąża składnik A. Została ona oznaczona Gamma Cephei b i jest gazowym olbrzymem o masie 1,85 masy Jowisza, okrążającym składnik A w odległości dwukrotnie większej niż odległość Ziemi od Słońca, o okresie obiegu 2,5 roku[3].

Nazwa własna planety została wyłoniona w 2015 roku w publicznym konkursie. Tadmor to dawna semicka i współczesna arabska nazwa starożytnego miasta Palmyra, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zwycięską nazwę zaproponowali członkowie Syryjskiego Stowarzyszenia Astronomicznego (Syria)[16].

Towarzysz
Masa
(MJ)
Okres orbitalny
(dni)
Półoś wielka
(au)
Ekscentryczność
Tadmor[3][16] 1,85 ± 0,06 903,3 ± 1,5 2,05 ± 0,06 0,049 ± 0,034

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Gamma Cephei w bazie SIMBAD (ang.) [dostęp 2018-08-28].
  2. a b c d e f g h i Jim Kaler: Errai (Gamma Cephei) (ang.). W: STARS [on-line]. 2013-05-20. [dostęp 2018-08-28].
  3. a b c Gamma Cephei b w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  4. a b c Anderson E., Francis C: HIP 116727 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-08-28].
  5. Obliczona na podstawie wielkości obserwowanej i paralaksy.
  6. a b γ Cephei (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2018-08-28].
  7. Cepheus. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 158. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  8. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-08-28].
  9. a b Gamma Cephei is a future North Star (ang.). EarthSky, 2013-09-30. [dostęp 2018-08-28].
  10. James B. Kaler: The Ever-Changing Sky: A Guide to the Celestial Sphere. Cambridge University Press, 2002, s. 150. ISBN 0-521-49918-6.
  11. Mason et al.: WDS J23393+7738AB. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  12. a b Errai (ang.). SolStation. [dostęp 2018-08-28].
  13. Bruce Campbell, G.A.H. Walker, S. Yang. A search for substellar companions to solar-type stars. „The Astrophysical Journal”. 331, s. 902–921, 1988. DOI: 10.1086/166608. Bibcode1988ApJ...331..902C (ang.). 
  14. A.T. Lawton, P. Wright. A planetary system for Gamma Cephei?. „British Interplanetary Society”. 42, s. 335–336, 1989. Bibcode1989JBIS...42..335L (ang.). 
  15. McDonald Observatory Planet Search finds first planet orbiting close-in binary star (ang.). McDonald Observatory, 2002-10-09. [dostęp 2018-08-28].
  16. a b The Approved Names. W: NameExoWorlds [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna / Zooniverse, 2015-12-15. [dostęp 2018-08-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]