Garnitur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
John F. Kennedy w ciemnozielonym jednorzędowym garniturze

Garnitur – męskie ubranie wizytowe, dwu- lub trzyczęściowe, składające się ze spodni, marynarki i kamizelki (w niektórych garniturach kamizelka bywa pomijana). Zazwyczaj wszystkie trzy elementy uszyte są z tego samego materiału (tkaniny), czasami stosuje się również kamizelkę w innym kolorze (np. w ciekawy wzór – kraty, prążki, etc., lub gładkie) i wykończone w podobny sposób. Zwykle dopełnieniem garnituru są odpowiednio dobrane: koszula, krawat, skarpetki i półbuty na cienkiej skórzanej podeszwie. Protoplastą garnituru był Brytyjczyk George Bryan „Beau” Brummell. Jest to popularne ubranie męskie noszone na co dzień w pracy, uroczystości w ciągu dnia, jak i po zmroku, np. śluby i wesela. W tradycyjnie pojmowanej klasyfikacji formalności stanowi odzież nieformalną dzienną, jednak współcześnie, w dobie odformalniania innych elementów garderoby, z powodzeniem stanowi również strój wieczorowy[1].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Garnitur tradycyjnie wykonany jest z wełny (około 90% ogółu[2]), jednak spotyka się również wykonane w całości z bawełny, lnu, moheru, kaszmiru, włókien konopnych (które stanowią świetną alternatywę dla wegetarian, czy wegan), poliestru i innych włókien syntetycznych, oraz miksów powyższych materiałów. Tkaniny na garnitur mogą przyjmować różne parametry - splot, średnicę włókien, gramaturę, wzór. Najogólniej mówiąc, sploty może podzielić na te luźniejsze i ciaśniejsze - chodzi o to, jak bardzo przylegają do siebie włókna, im ciaśniej tym gorsza cyrkulacja powietrza, a co za tym idzie wzrasta poczucie ciepła, sprawdza się to w tkaninach na okres jesienno-zimowy, luźne sploty zaś na wiosnę i lato. Średnicę włókien wyraża się w mikronach (μm), im parametr niższy, tym włókno jest cieńsze, a tkanina delikatniejsza, bardziej szlachetna, a co za tym idzie droższa. Średnia włókien tkanin garniturowych waha się pomiędzy 12 a 19 μm, najczęściej 17-19. Gramatura, podobnie jak splot, odgrywa istotną rolę w właściwościach termoregulacyjnych tkaniny, jest to masa tkaniny w przeliczeniu na jednostkę powierzchni (w kontynentalnej Europie wyrażona w gramach na metr kwadratowy, w krajach anglosaskich w uncjach na jard kwadratowy lub metr kwadratowy). W garniturach wiosenno-letnich najlepsze będą tkaniny z przedziału do około 260 g/m2, jesienno-zimowe powyżej 300 g/m2, w garniturach konfekcyjnych zazwyczaj stosuje się tkaniny o przeznaczeniu całorocznym (250-320 g/m2). Przyjęło się, że im tkanina cięższa, tym jest mniej gniotliwa, jak również trwalsza[3]. Wzór tkanin garniturowych można najogólniej podzielić na cztery kategorie: gładkie, w prążki, w kratę i w drobne wzorki. Tkaniny gładkie uchodzą za najbardziej uniwersalne i najbardziej formalne, stanowią zdecydowaną większość odzieży konfekcyjnej. Tkanina w prążek charakterystyczna jest dla garniturów dziennych i biznesowych, optycznie wydłuża sylwetkę; często kojarzone są w bankowością, giełdą (tzw. power-suit), filmami gangsterskimi, najpopularniejsze tkaniny w prążek to pinstripe i prążki kredowe. Garnitury w kratkę stają się coraz bardziej popularne, stanowią ciekawą alternatywę do gładkich odpowiedników, są oryginalne i przykuwają uwagę; najpopularniejsze kraty to krata księcia Walii (PoW, Prince of Wales), glencheck oraz windowpane. Tkaniny we wzorki mogą z oddali wydawać się gładkie, jednak z bliższej odległości ujawniają prawdziwą fakturę, zaliczyć w nich poczet można pepitkę, jodełkę, czy żabie oczko[4][5].

Może on przybierać różne formy, być zarówno ubraniem jednoczęściowym, tzw. Siren suit, czyli kombinezon[6], dwuczęściowy, tj. marynarka i spodnie, oraz trzyczęściowy - marynarka, spodnie i kamizelka. Marynarka natomiast może być jednorzędowa (jeden rząd guzików) lub dwurzędowa (dwa rzędy guzików), podobnie kamizelka. Brytyjczycy za garnitur uznają również stresemann/stroller[1].

Marynarka[edytuj | edytuj kod]

Najistotniejszą kwestią są odpowiednie proporcje marynarki, które wpłyną na pozytywny efekt wizualny lub jego brak. Odpowiednie proporcje tzn. wzajemne powiązanie długości, położenia guzików, szerokości klap, wysokości kozerki, wypełnienia ramion, długości i szerokości rękawów. Klasyczna moda męska wypracowała przez lata proporcje, które są idealne[7]. Poniżej pokrótce omówiono poszczególne elementy anatomii marynarki:

  • Krój/fason zależny jest od trendów, jak i osobistych upodobań noszącego, w przeszłości królowały marynarki luźniejsze, czasem wręcz workowate (np. amerykański Sack suit), współcześnie modne są marynarki taliowane, a wręcz przylegle. Uogólniając można wyróżnić kilka fasonów (od najbardziej dopasowanego do najluźniejszego): skinny, slim, taliored, regular, loose;
  • Długość marynarki. Zgodnie z kanonem klasyki, marynarka powinna dzielić sylwetkę mniej więcej na pół (uwzględniamy tylko nogi oraz tułów, bez głowy i butów), sięgać przynajmniej połowy pośladków[8]. W ostatnich latach popularne stały się marynarki przykrótkie, które przypominają damskie żakiety, i nie dzielące sylwetki na pół;
  • Rękawy w zależności od przeznaczenia marynarki/garnituru mogą mieć różną szerokość. W przypadku garniturów formalnych (wizytowych/wieczorowych) rękawy muszą być nieco szersze niż w przypadku tych mniej formalnych, ponieważ muszą pomieścić mankiet na spinki. Rękawy powinny kończyć się około 2 cm powyżej przegubu nadgarstka, gdyż mankiet koszuli zatrzymuje się właśnie na tym przegubie (bądź nieco wyżej), zaś kanon mówi o tym, iż koszula powinna wystawać nieznacznie (1-2 cm) spod rękawa marynarki. Z odpowiednio wytaliowaną marynarką, rękawy tworzą tzw. "okno", tj. przerwę pomiędzy nimi, co korzystnie wpływa na wizualny efekt - wyszczupla sylwetkę;
  • Wypełnienie ramion tworzone z poduszek różnej grubości, aby tworzyć sylwetkę kształcie litery V. W latach 80. i 90-tych modne były marynarki z mocnymi wypełnieniami, które współcześnie wyglądają karykaturalnie, obecnie skieruje się w stronę naturalnego wypełnienia lub jego braku, tak aby oddać możliwie naturalną sylwetkę noszącego. W wielu marynarkach niskiej jakości nikt o to nie dba, „betonując” ramiona olbrzymimi wkładami[9];
  • Klapy (wyłogi) , które mogą przyjmować kształt ostry (frakowy) lub otwarty. Ich szerokość oraz proporcje zmieniają się pod wpływem mody, w ostatnich latach popularne są klapy wąskie (4-6 cm), za ponadczasowe uznać można te o średniej szerokości (około 7-9 cm) oraz klapy o szerokości powyżej 9 cm uznaje się za szerokie[10];
  • Kozerka jest miejscem łączenia się klap z kołnierzem. Na przestrzeni lat jej położenie ulegało zmianom zgodnie z modą, w przeszłości umiejscowiona była dość nisko, niejednokrotnie na wysokości lub poniżej brustaszy, współcześnie znajduje się w okolicach ramion;
  • Kieszenie . Na lewej piersi znajduje się brustasza , po bokach zaś dwie kieszenie, czasem nad prawą znaleźć można także trzecią, mniejszą zwaną biletówką . Kieszenie boczne mogą przybierać różne formy - najpopularniejsze z patkami, bez patek (najformalniejsze) oraz nakładane (sportowe);
  • Guziki , zazwyczaj od 1 do 3 w marynarce jednorzędowej i od 2 do 8 w marynarce dwurzędowej. Zazwyczaj wykonane są z plastiku, jednak bardziej cenione są guziki z materiałów naturalnych - rogu bawolego, masy rogowej, macicy perłowej, orzechów Corozo, metalu[11]. Guzik (górny w przypadku dwuguzikowych, środkowy w przypadku trzyguzikowych w marynarkach jednorzędowych) powinien być umiejscowiony w okolicach naturalnej wysokości talii, czyli najwęższego miasta torsu, pozwala to wysmuklić sylwetkę, a więc nadać jej atrakcyjny wizualnie wygląd[8]. Na rękawach również znajdują się guziki, w kolekcjach konfekcyjnych jest ich od 3 do 5 na rękaw, jednak zdarza się, że nie ma ich wcale. Często w garniturach z wyższej półki stosuje się rozpinane guziki w rękawach (tzw. mankiety apteczne/lekarskie) - ułatwia to np. mycie rąk, bez zagrożenia zmoczenia rękawów, w większości konfekcyjnych garniturów guziki są tylko przyszyte do rękawa i nie odpinają się;
  • Rozcięcia (szlice) . Najczęściej spotyka się marynarki z podwójnym rozcięciem, jednak spotykane są również z pojedynczym rozcięciem (sportowe) oraz bez rozcięć[12] .

Spodnie[edytuj | edytuj kod]

Spodnie mogą przybierać różne fasony i wyróżniać się detalami. Na fason spodni składają się:

  • Stan spodni – określa, jak spodnie są położone względem linii talii a bioder. Spodnie z wysokim stanem, kończącym się nad pępkiem, powinny być noszone tylko razem z marynarką. Spodnie ze średnim stanem kończą się pod pępkiem, a spodnie z niskim stanem są osadzone na biodrach (biodrówki), jednak nie jest to najlepszy wybór w przypadku spodni garniturowych - gorzej przytrzymują koszulę, przez co wychodzi ze spodni[13];
  • Krój spodni – można wyróżnić trzy główne kroje: przylegające, obcisłe, luźne, spodnie mogą się zwężać ku dołowi, iść równomiernie w dół po linii prostej, czy rozszerzać poniżej kolana;
  • Szerokość nogawki – szerokość nogawki zależy od preferencji noszącego. Można wyróżnić trzy szkoły: amerykańską (nogawki szerokie, powyżej 24 cm), włoską (wąskie, poniżej 20 cm), kontynentalną (konsensus pomiędzy poprzednimi)[14];
  • Długość spodni – wiele zależy od szerokości nogawki, im węższa, tym spodnie powinny być krótsze; nogawka nie powinna sięgać obcasa, a kończyć się przynajmniej w połowie cholewki buta. Długość spodni ma wpływ na ilość załamań, spodnie powinny mieć jedno załamanie lub nie mieć takiego w ogóle, tworząc linię prostą[15][16];
  • Zakładki to kawałek podwójnie złożonej tkaniny zachodzący na bok, które zwiększają obwód spodni na linii bioder, zachowując odpowiedni rozmiar w pasie. Spodnie mogą być bez zakładek, z jedną zakładką oraz z dwiema zakładkami. Te ostatnie są najwygodniejsze w noszeniu i pozwalają unieść więcej w kieszeniach. Znaczenie ma też głębokość zakładek, przy jednej zakładce zwykle około 1-2.5 cm, przy dwóch większa 1-2.5 cm, a mniejsza 0.5-1 cm. Zakładka główna powinna iść wzdłuż kanta i przy tkaninie w paski kant powinien iść wzdłuż desenia. Mogą być skierowane na zewnątrz lub do wewnątrz. Tradycyjnie te na zewnątrz uważano za włoskie, a do wewnątrz za angielskie.Można spotkać się opinią, że jeżeli spodnie są na szelki, to zakładki idą na zewnątrz, a jeżeli do paska, to do środka. Zaszewki, które łączą tkaninę, pozwalają ją lepiej dopasować i zszyć na gładko. Są zawsze stosowane z tyłu, ponieważ nadają spodniom trójwymiarowego kształtu. Kiedy noszono spodnie z wysokim stanem, zaszewki stosowano także z przodu. Pozwalało to zminimalizować różnicę między talią a biodrami. Przy niższym stanie są niepotrzebne z przodu, ale część krawców w Polsce nadal je stosuje.
  • Kanty – podczas chodzenia nie powinny schodzić do środka czy na boki[17].
  • Kieszenie – klasyczne, czyli wzdłuż szwa bocznego, z wypustkami (w ramkach) lub sportowe w poprzek szwa bocznego (jak w dżinsach). Tylne kieszenie – są opcjonalne, może być jedna czy dwie, patkami, bądź bez, jeśli z patkami, to czy guzik ma przechodzić przez patkę. Zegarówka (bilonówka) – mała kieszonka z przodu poniżej paska, czy z lewej, czy z prawej strony, czy z obu stron, czy z patką, czy bez, czy z guzikiem, czy bez guzika;
  • Rozporek – zapinany na guziki albo suwak;
  • Spodnie mogą być na pasek (ze szlufkami), czy na szelki (bez szlufek) - wówczas stosuje się wszyte do wewnątrz lub na zewnątrz sześć guzików, bądź szelki na tzw. żabki. W przypadku paska, spodnie mają szlufki, ich długość, szerokość, czy rozstaw zależny jest od parametrów paska - zazwyczaj w spodniach garniturowych pasek na szerokość 3-3.5 cm;
  • Mankiet jest opcjonalny, jest to wywinięta na stałe nogawka spodni, rekomendowana szerokość to między 4, a 5 cm. Stosowana w zestawach koordynowanych lub garniturach sportowych. W strojach oficjalnych, jak np. frak lub smoking, mankiet jest wykluczony. Mankiet w wersji dla koneserów ubioru jest odpinany i zapinany na guzik[18];
  • Zakończenie nogawki bez mankietu – po skosie. Zakończenie nogawki z mankietem – najczęściej poziome, ale w zachodnich renomowanych pracowniach można poprosić o skośny mankiet, uszyty zygzakiem na dole. Należy wcześniej idealnie trafić z długością nogawki, bo trudno potem nanieść poprawki[17].

Kamizelka[edytuj | edytuj kod]

Kamizelka może przybierać jedno- lub dwurzędowy fason. Zazwyczaj ma od 4 do 6 guzików (jednorzędowa), od 4 do 10 (dwurzędowa). Być całkowicie zrobiona z tkaniny zasadniczej (wówczas można ją nosić bez marynarki) bądź mieć plecy wykonane z podszewki; w niektórych przypadkach (frak, smoking, upalny klimat - zabieg czysto termoregulacyjny) rezygnuje się z pleców na rzecz pasów, które przytrzymują kamizelkę, wówczas marynarki się nie zdejmuje. Mogą posiadać kieszenie (maksymalnie 4) lub nie mieć ich wcale, posiadać klapy - podobnie jak w marynarkach otwarte, zamknięte, bądź kołnierz szalowy. Czasami stosuje się pasek na plecach, mający za zadanie ściągać nadmiar materiału.

Typy garniturów[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na typ/formalność, garnitury można podzielić na:

  • wieczorowe/wizytowe – wszystkie elementy w kolorze granatowym, grafitowym lub czarnym, marynarka ma klapy zamknięte (szpiczaste), kieszenie bez patek, jedyna możliwa koszula to w kolorze białym z francuskim (na spinki) mankietem, spodnie bez mankietów. Ciemny, stonowany krawat, biała poszetka i formalne czarne buty (wiedenki , lotniki[19]). Jako męski strój wieczorowy może stanowić mniej formalną alternatywę dla fraka lub smokingu. Strój ten powinien wykonany być z wełny, dopuszczalna jest domieszka jedwabiu, kaszmiru lub moheru, która dodaje garniturowi subtelnego połysku, może przybierać formę z marynarką dwurzędową lub jednorzędową z obowiązkową kamizelką, spodniami z wyższym stanem noszonymi z szelkami na guziki;
  • dzienne/robocze – wszystkie elementy w jednakowym kolorze - zazwyczaj odcienie szarości, marango, granat i odcienie ciemnego niebieskiego, rzadziej czerni, czasem w prążek lub inny wzór. Marynarka ma klapy otwarte lub zamknięte (power-suit), kieszenie z patkami, czasem z małą kieszonką biletówką. Dowolny kolor koszuli, krawata, poszetki i butów. Strój powinien być wykonany z wełny, najlepiej odpornej na zagniecenia, czasami wykonany także z flaneli wełnianej. Zwany bywa wołem roboczym;
  • sportowe/spacerowe – panuje tu pełna dowolność formy: dowolny kolor i wzór, często występuje deseń taki jak: jodełka, krata, pepitka. Często wykonany z mniej formalnych tkanin: bawełny, lnu, sztruksu lub mieszanki owych materiałów, choć nie wyklucza wełny. Kieszenie mogą przyjmować różne formy - najczęściej nakładane, może się pojawić także kieszonka biletowa. Często występują spodnie z mankietem. W kwestii dodatków panuje duża dowolność. Buty brązowe lub w innym kolorze, lecz nie czarne, posiadają najczęściej zdobienia, tzw. ażury[20][21] , dopuszczalne jest noszenie tenisówek, sneakerów, trampek[22], czy nawet espadryli[23]

Strój, w którym wszystkie elementy (marynarka, kamizelka, spodnie) uszyte są z różnych materiałów lub występują w innym kolorze lub deseniu nazywamy zestawem koordynowanym (kombinowanym) i posiada on najniższą rangę formalności.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Jan Jakub Starzomski, Formal style: Strój nieformalny dzienny, Formal style, 25 stycznia 2013 [dostęp 2020-08-24].
  2. Michał Kędziora, Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013, s. 45.
  3. Michał Kędziora, Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013, s. 48.
  4. Michał Kędziora, Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013, s. 51.
  5. Tkanina na garnitur szyty na miarę, Szarmant, 17 listopada 2012 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  6. Jan Adamski, garnitur jednoczęściowy, janadamski.eu [dostęp 2020-08-24] (pol.).
  7. Jan Adamski, proporcje marynarki męskiej, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  8. a b Michał Kędziora, Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013, s. 17.
  9. Tomasz Miler, Sześć rzeczy, po których odróżnisz prawdziwą marynarkę od imitacji, tomaszmiler.com, 7 września 2016 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  10. Jan Adamski, Szerokie klapy - atrybut dandysa, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  11. Jan Adamski, Guziki - detal niesłusznie lekceważony, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  12. Michał Kędziora, Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013, s. 42-43.
  13. Jan Adamski, Jak nosić spodnie garniturowe, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  14. Michał Kędziora, Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013, s. 19-20.
  15. Jan Adamski, Spodnie za krótkie, spodnie za długie, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  16. Jan Adamski, długość spodni, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  17. a b Roman Zaczkiewicz, Spodnie szyte na miarę. Poradnik, Szarmant, 16 lipca 2012 [dostęp 2020-08-25] (pol.).
  18. Jan Adamski, Spodnie z mankietami czy manszetami?, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  19. Jan Adamski, Wiedenki, oksfordy, richelieu, janadamski.eu [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  20. Roman Zaczkiewicz, Klasyfikacja garniturów jednorzędowych, Szarmant, 3 marca 2013 [dostęp 2020-08-24] (pol.).
  21. Jan Adamski, Stopniowanie formalności ubioru, janadamski.eu, 24 maja 2017 [dostęp 2020-08-24] (pol.).
  22. Michał Kędziora, Buty sportowe – wielki powrót | Mr Vintage - rzeczowo o modzie męskiej - Porady i Blog, mrvintage.pl, 4 marca 2013 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  23. Michał Kędziora, Espadryle – letnie buty ze sznurka | Mr Vintage - rzeczowo o modzie męskiej - Porady i Blog, mrvintage.pl, 4 lipca 2014 [dostęp 2020-11-23] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Łoszewski, Od spódnicy do spodni, Historia mody męskiej, Lublin 2014.
  2. Henryk Ryszard Żuchowski, Encyklopedia Dobrych Manier, Lublin 2010.
  3. Zaczkiewicz R., Szarmant [online]. Dostępny w Internecie: https://www.szarmant.pl/
  4. Kędziora M., Rzeczowo o modzie męskiej. Poradnik, Kraków 2013.
  5. Starzomski J. J., Formal Style [on-line]. Dostępny w Internecie: http://formalstyle.blogspot.com/
  6. Adamski J., Jan Adamski [on-line]. Dostępny w Internecie: https://janadamski.eu/