Gaz pieprzowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miotacze gazu dostępne w sprzedaży w Niemczech
Demonstracja użycia sprayu pieprzowego

Gaz pieprzowy – jeden z lakrymatorów, w którym substancją czynną (do 15%) jest kapsaicyna. Używa się go głównie do samoobrony. Nie jest gazem paraliżującym. Służy obezwładnieniu napastnika.

Ponieważ gaz pieprzowy nie działa poprzez wywoływanie bólu, lecz poprzez wywołanie uczucia silnego pieczenia, połączonego z trudnością oddychania i utrzymania otwartych oczu oraz dezorientację, środek ten jest także skuteczny w konfrontacji z osobami pod wpływem alkoholu, narkotyków lub pod wpływem dużej ilości adrenaliny (pobudzone). Aby później zidentyfikować napastnika gazy pieprzowe zawierają kolorowy barwnik (głównie odcienie czerwieni), który trudno jest zmyć z twarzy.

W Polsce sprzedawany jest jako ręczny miotacz gazu, który w myśl ustawy o broni i amunicji jest bronią, na którą nie jest wymagane pozwolenie[1].

Quote-alpha.png
Art. 11. Pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku:

[...]

8. posiadania ręcznych miotaczy gazu obezwładniającego

Jego użycie przez osoby prywatne jest dopuszczalne[gdzie?] tylko w ramach kontratypu obrony koniecznej lub stanu wyższej konieczności[potrzebny przypis].

Działanie[edytuj]

Wzór chemiczny kapsaicyny
Żołnierz United States Marine Corps przed i po wystawieniu na działanie gazu pieprzowego

Głównym składnikiem aktywnym gazu pieprzowego jest kapsaicyna w postaci oleożywicy (OC, z ang. oleoresin capsicum). Wywołuje intensywne podrażnienie błon śluzowych i skóry. Kontakt z oczami wywołuje niemal natychmiastowy efekt, obejmujący palący ból, mimowolne zamknięcie oczu, łzawienie, podrażnienie spojówek, zaczerwienienie, świąd i blefarospazm[2]. Wywołuje również tymczasową ślepotę[3]. Zanieczyszczenie skóry wywołuje cierpnięcie, palący ból, obrzęk, wystąpienie rumienia i, sporadycznie, powstawanie pęcherzy. Po dostaniu się do dróg oddechowych gaz pieprzowy wywołuje podrażnienie wnętrza nosa, zwężenie światła dróg oddechowych, pieczenie w gardle, mocny kaszel i kichanie i skrócenie oddechu. Dalszymi skutkami jest dezorientacja, panika i utrata kontroli nad swoimi ruchami. Większość objawów ustępuje po 30–45 minutach[2].

Skuteczność gazu pieprzowego jako środka do samoobrony zależy od wielu czynników, osoby często spożywające ostre potrawy i przyprawy takie jak chilli i tabasco są w dużym stopniu odporne na działanie tego gazu. W przypadku wystrzału gazu bezpośrednio na twarz, może dojść do duszenia, obrażeń oczu oraz śluzówki. Jest szczególnie niebezpieczny dla osób z astmą, alergią i innymi podobnymi schorzeniami. W skrajnych przypadkach może wywoływać śmierć w wyniku reakcji alergicznej[4].

Dekontaminacja[edytuj]

Gaz pieprzowy (50 ml) wraz z ziołową chusteczką dekontaminacyjną (16 × 18 cm)

Poszkodowanego należy w pierwszej kolejności zabrać z miejsca, w którym doszło do skażenia gazem pieprzowym, gdyż jego pozostałości mogą znajdować się w powietrzu bądź na ziemi i okolicznych przedmiotach[5]. Konieczne jest zdjęcie skażonego ubrania, biżuterii oraz okularów czy soczewek kontaktowych[5][6]. Dalsza dekontaminacja może nie być konieczna, gdyż większość objawów powinna zacząć ustępować po około kilkunastu lub kilkudziesięciu minutach[7]. Można jednak użyć dużych ilości chłodnej wody w celu spłukania ze skóry większych ilości gazu pieprzowego bądź do przemycia oczu[8][9], unikając przy tych czynnościach pocierania skażonych miejsc[5][9]. Niemożliwe jest jednak całkowite usunięcie środka drażniącego za pomocą wody z uwagi na jego niską rozpuszczalność[8]. W dodatku użycie wody (zwłaszcza gorącej[10] lub w postaci roztworu soli fizjologicznej[6]) może chwilowo zwiększyć odczuwane dolegliwości bólowe[8]. Gdy objawy nie zaczynają ustępować po około 45 minutach bądź w przypadku astmy lub innych chorób układu oddechowego u poszkodowanego, wskazane jest szukanie pomocy lekarskiej[5][6].

Przy skażeniu oczu, intensywne mruganie może przyspieszyć usuwanie gazu pieprzowego wraz ze łzami[11]. Do przemywania skażonych miejsc można użyć również m.in. chłodnego mleka, łagodnych szamponów (dla dzieci), mydła w płynie, alkoholu[8][10] bądź łagodnego płynu do mycia naczyń[11]. Nie należy stosować tłustych mydeł, płynów bądź emulsji kosmetycznych[9]. Zastosowanie olejów roślinnych i podobnych substancji jest, w zależności od źródła, odradzane[8] bądź zalecane[10]. Po przemyciu skażonych miejsc można zastosować zimny kompres w celu zmniejszenia bólu (np. z chłodnego mleka, lodu, śniegu czy lodów)[8][5]. W sprzedaży są również specjalne chusteczki i aerozole, które według producentów mają pomagać przy dekontaminacji oraz uśmierzać ból[8].

Skuteczność różnych środków stosowanych przy odkażaniu w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych była przedmiotem badań. W badaniu skuteczności szamponu, mleka, wody, 2% żelu z lidokainą i preparatu Maalox nie stwierdzono jednak żadnych znaczących różnic[12], podobnie w innym badaniu porównującym skuteczność wody i szamponu[13].

Rodzaje gazów pieprzowych[edytuj]

Istnieją gazy pieprzowe stworzone do obrony przed agresywnymi zwierzętami. Różnią się one jedynie ilością substancji czynnej, czyli OC. W takiego rodzaju gazach jego stężenie wynosi do 11% („ludzkie” około 15%).

Gazy mogą być w postaci aerozolu lub tzw. żelu. Gazy w postaci aerozolu rozpylają się jak dezodorant w sprayu: są wrażliwe na wiatr, nie można ich używać w zamkniętych pomieszczeniach i mają niewielki zasięg – do 2,5 metra. Gazy w żelu „wystrzeliwują” strumień podobny do piany. Ma on znacznie lepszą skuteczność, gdyż osiada na trafionych przedmiotach, ale trudniej trafić nim w cel.


Przypisy[edytuj]

  1. Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 1999 r. Nr 53, poz. 549).
  2. a b Marita Broadstock. What is the safety of “pepper spray” use by law enforcement or mental health service staff?. „NZHTA Tech Brief Series”. 1 (2), 2002. 
  3. OMEGA Foundation, Manchester, UK: Crowd Control Technologies: An Assessment Of Crowd Control Technology Options For The European Union. Luksemburg: Parlament Europejski, 2000.
  4. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Anna Niemcunowicz-Janica, Iwona Ptaszyńska-Sarosiek, Zofia Wardaszka. Zgon po użyciu aerozolowego miotacza pieprzu. „Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii”. LIX, s. 252–254, 2009. 
  5. a b c d e Flame, Riot Control Agents and Herbicide Operations (FM 3-11). U.S. Marine Corps, 1996.
  6. a b c Paramedic Practice Today. Above and Beyond. Barbara Aehlert (red.). T. 2. Burlington: Jones & Bartlett Learning, 2011, s. 835. ISBN 9780323085373. OCLC 857384698.
  7. Charles Stewart: Weapons of Mass Casualties and Terrorism Response Handbook. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Sudbury: Jones and Bartlett Publishers, 2006, s. 65. ISBN 0763724254.
  8. a b c d e f g publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Harry Salem, Bradford W. Gutting, Timothy A. Kluchinsky i inni: Riot Control Agents. W: Medical Aspects of Chemical Warfare. Shirley D. Tuorinsky (red.). Falls Church, Washington: Office of the Surgeon General, U.S. Army; Borden Institute, Walter Reed Army Medical Center, 2008, s. 470. ISBN 9780160815324. OCLC 460938576.
  9. a b c Riot Control Agents. Issues in Toxicology, Safety, and Health. Eugene J. Olajos, Woodhall Stopford. Boca Raton: CRC Press, 2004, s. 290. ISBN 0203497767.
  10. a b c Medical Management of Chemical Casualties Handbook. Gary Hurst, Shirley Tuorinsky, James Madsen, Jonathan Newmark, Benjamin Hill, Charles Boardman, Jeffrey Dawson (redaktorzy). Aberdeen Proving Ground: U.S. Army Medical Research Institute of Chemical Defense (USAMRICD), 2007, s. 194.
  11. a b Pradyot Patnaik: A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances. Wyd. 3. Hoboken: John Wiley & Sons, 2007, s. 88. ISBN 9780471714583. OCLC 76871595.
  12. James D. Barry, Robert Hennessy, John G. McManus. A Randomized Controlled Trial Comparing Treatment Regimens for Acute Pain for Topical Oleoresin Capsaicin (Pepper Spray) Exposure in Adult Volunteers. „Prehospital Emergency Care”. 12 (4), s. 432–437, 2008. DOI: 10.1080/10903120802290786. PMID: 18924005. 
  13. J.E. Winslow III, K.D. Hill, W.P. Bozeman. Determination of Optimal Methods of Decontamination After Tear Gas and subPepper Spray Exposure. „Annals of Emergency Medicine”. 48 (4), s. 51, 2006. DOI: 10.1016/j.annemergmed.2006.07.617.