Gaz pieprzowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miotacze gazu dostępne w sprzedaży w Niemczech
Demonstracja użycia sprayu pieprzowego

Gaz pieprzowy – jeden z lakrymatorów, w którym substancją czynną (do 15%) jest kapsaicyna. Używa się go głównie do samoobrony. Nie jest gazem paraliżującym. Służy obezwładnieniu napastnika.

Ponieważ gaz pieprzowy nie działa poprzez wywoływanie bólu, lecz poprzez wywołanie uczucia silnego pieczenia, połączonego z trudnością oddychania i utrzymania otwartych oczu oraz dezorientację, środek ten jest także skuteczny w konfrontacji z osobami pod wpływem alkoholu, narkotyków lub pod wpływem dużej ilości adrenaliny (pobudzone). Aby później zidentyfikować napastnika gazy pieprzowe zawierają kolorowy barwnik (głównie odcienie czerwieni), który trudno jest zmyć z twarzy.

W Polsce sprzedawany jest jako ręczny miotacz gazu, który w myśl ustawy o broni i amunicji jest bronią, na którą nie jest wymagane pozwolenie[1].

Quote-alpha.png
Art. 11. Pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku:

[...]

8. posiadania ręcznych miotaczy gazu obezwładniającego

Jego użycie przez osoby prywatne jest dopuszczalne[gdzie?] tylko w ramach kontratypu obrony koniecznej lub stanu wyższej konieczności[potrzebny przypis].

Działanie[edytuj]

Wzór chemiczny kapsaicyny
Żołnierz United States Marine Corps przed i po wystawieniu na działanie gazu pieprzowego

Głównym składnikiem aktywnym gazu pieprzowego jest kapsaicyna w postaci oleożywicy (OC, z ang. oleoresin capsicum). Wywołuje intensywne podrażnienie błon śluzowych i skóry. Kontakt z oczami wywołuje niemal natychmiastowy efekt, obejmujący palący ból, mimowolne zamknięcie oczu, łzawienie, podrażnienie spojówek, zaczerwienienie, świąd i blefarospazm[2]. Wywołuje również tymczasową ślepotę[3]. Zanieczyszczenie skóry wywołuje cierpnięcie, palący ból, obrzęk, wystąpienie rumienia i, sporadycznie, powstawanie pęcherzy. Po dostaniu się do dróg oddechowych gaz pieprzowy wywołuje podrażnienie wnętrza nosa, zwężenie światła dróg oddechowych, pieczenie w gardle, mocny kaszel i kichanie i skrócenie oddechu. Dalszymi skutkami jest dezorientacja, panika i utrata kontroli nad swoimi ruchami. Większość objawów ustępuje po 30–45 minutach[2].

Skuteczność gazu pieprzowego jako środka do samoobrony zależy od wielu czynników, osoby często spożywające ostre potrawy i przyprawy takie jak chilli i tabasco są w dużym stopniu odporne na działanie tego gazu. W przypadku wystrzału gazu bezpośrednio na twarz, może dojść do duszenia, obrażeń oczu oraz śluzówki. Jest szczególnie niebezpieczny dla osób z astmą, alergią i innymi podobnymi schorzeniami. W skrajnych przypadkach może wywoływać śmierć w wyniku reakcji alergicznej[4].

Dekontaminacja[edytuj]

Gaz pieprzowy (50 ml) wraz z ziołową chusteczką dekontaminacyjną (16 × 18 cm)

Poszkodowanego należy w pierwszej kolejności zabrać z miejsca, w którym doszło do skażenia gazem pieprzowym, gdyż jego pozostałości mogą znajdować się w powietrzu bądź na ziemi i okolicznych przedmiotach[5]. Konieczne jest zdjęcie skażonego ubrania, biżuterii oraz okularów czy soczewek kontaktowych[5][6]. Dalsza dekontaminacja może nie być konieczna, gdyż większość objawów powinna zacząć ustępować po około kilkunastu lub kilkudziesięciu minutach[7]. Można jednak użyć dużych ilości chłodnej wody w celu spłukania ze skóry większych ilości gazu pieprzowego bądź do przemycia oczu[8][9], unikając przy tych czynnościach pocierania skażonych miejsc[5][9]. Niemożliwe jest jednak całkowite usunięcie środka drażniącego za pomocą wody z uwagi na jego niską rozpuszczalność[8]. W dodatku użycie wody (zwłaszcza gorącej[10] lub w postaci roztworu soli fizjologicznej[6]) może chwilowo zwiększyć odczuwane dolegliwości bólowe[8]. Gdy objawy nie zaczynają ustępować po około 45 minutach bądź w przypadku astmy lub innych chorób układu oddechowego u poszkodowanego, wskazane jest szukanie pomocy lekarskiej[5][6].

Przy skażeniu oczu, intensywne mruganie może przyspieszyć usuwanie gazu pieprzowego wraz ze łzami[11]. Do przemywania skażonych miejsc można użyć również m.in. chłodnego mleka, łagodnych szamponów (dla dzieci), mydła w płynie, alkoholu[8][10] bądź łagodnego płynu do mycia naczyń[11]. Nie należy stosować tłustych mydeł, płynów bądź emulsji kosmetycznych[9]. Zastosowanie olejów roślinnych i podobnych substancji jest, w zależności od źródła, odradzane[8] bądź zalecane[10]. Po przemyciu skażonych miejsc można zastosować zimny kompres w celu zmniejszenia bólu (np. z chłodnego mleka, lodu, śniegu czy lodów)[8][5]. W sprzedaży są również specjalne chusteczki i aerozole, które według producentów mają pomagać przy dekontaminacji oraz uśmierzać ból[8].

Skuteczność różnych środków stosowanych przy odkażaniu w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych była przedmiotem badań. W badaniu skuteczności szamponu, mleka, wody, 2% żelu z lidokainą i preparatu Maalox nie stwierdzono jednak żadnych znaczących różnic[12], podobnie w innym badaniu porównującym skuteczność wody i szamponu[13].

Rodzaje gazów pieprzowych[edytuj]

Istnieją gazy pieprzowe stworzone do obrony przed agresywnymi zwierzętami. Różnią się one jedynie ilością substancji czynnej, czyli OC. W takiego rodzaju gazach jego stężenie wynosi do 11% („ludzkie” około 15%).

Gazy mogą być w postaci aerozolu lub tzw. żelu. Gazy w postaci aerozolu rozpylają się jak dezodorant w sprayu: są wrażliwe na wiatr, nie można ich używać w zamkniętych pomieszczeniach i mają niewielki zasięg – do 2,5 metra. Gazy w żelu „wystrzeliwują” strumień podobny do piany. Ma on znacznie lepszą skuteczność, gdyż osiada na trafionych przedmiotach, ale trudniej trafić nim w cel.


Przypisy[edytuj]

  1. Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. 1999 nr 53 poz. 549).
  2. a b Marita Broadstock. What is the safety of “pepper spray” use by law enforcement or mental health service staff?. „NZHTA Tech Brief Series”. 1 (2), 2002. 
  3. OMEGA Foundation, Manchester, UK: Crowd Control Technologies: An Assessment Of Crowd Control Technology Options For The European Union. Luksemburg: Parlament Europejski, 2000.
  4. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Anna Niemcunowicz-Janica, Iwona Ptaszyńska-Sarosiek, Zofia Wardaszka. Zgon po użyciu aerozolowego miotacza pieprzu. „Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii”. LIX, s. 252–254, 2009. 
  5. a b c d e Flame, Riot Control Agents and Herbicide Operations (FM 3-11). U.S. Marine Corps, 1996.
  6. a b c Paramedic Practice Today. Above and Beyond. Barbara Aehlert (red.). T. 2. Burlington: Jones & Bartlett Learning, 2011, s. 835. ISBN 9780323085373. OCLC 857384698.
  7. Charles Stewart: Weapons of Mass Casualties and Terrorism Response Handbook. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Sudbury: Jones and Bartlett Publishers, 2006, s. 65. ISBN 0763724254.
  8. a b c d e f g publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać HarryH. Salem HarryH., Bradford W.B.W. Gutting Bradford W.B.W., Timothy A.T.A. Kluchinsky Timothy A.T.A., Charles H.Ch.H. Boardman Charles H.Ch.H., Shirley D.S.D. Tuorinsky Shirley D.S.D., Joseph J.J.J. Hout Joseph J.J.J. i inni, Riot Control Agents, [w:] Medical Aspects of Chemical Warfare, Shirley D.S.D. Tuorinsky (red.), Falls Church–Washington: Office of the Surgeon General, U.S. Army–Borden Institute, Walter Reed Army Medical Center, 2008, s. 470, ISBN 9780160815324, OCLC 460938576.
  9. a b c Riot Control Agents. Issues in Toxicology, Safety, and Health. Eugene J. Olajos, Woodhall Stopford. Boca Raton: CRC Press, 2004, s. 290. ISBN 0203497767.
  10. a b c Medical Management of Chemical Casualties Handbook. Gary Hurst, Shirley Tuorinsky, James Madsen, Jonathan Newmark, Benjamin Hill, Charles Boardman, Jeffrey Dawson (redaktorzy). Aberdeen Proving Ground: U.S. Army Medical Research Institute of Chemical Defense (USAMRICD), 2007, s. 194.
  11. a b Pradyot Patnaik: A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances. Wyd. 3. Hoboken: John Wiley & Sons, 2007, s. 88. ISBN 9780471714583. OCLC 76871595.
  12. James D. Barry, Robert Hennessy, John G. McManus. A Randomized Controlled Trial Comparing Treatment Regimens for Acute Pain for Topical Oleoresin Capsaicin (Pepper Spray) Exposure in Adult Volunteers. „Prehospital Emergency Care”. 12 (4), s. 432–437, 2008. DOI: 10.1080/10903120802290786. PMID: 18924005. 
  13. J.E. Winslow III, K.D. Hill, W.P. Bozeman. Determination of Optimal Methods of Decontamination After Tear Gas and subPepper Spray Exposure. „Annals of Emergency Medicine”. 48 (4), s. 51, 2006. DOI: 10.1016/j.annemergmed.2006.07.617.