Gazeta Narodowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gazeta Narodowa
AGAD (9) Sprawa polska za granicą, Pudło 663, s 113.png
Wydanie z 3 września 1863
Częstotliwość dziennik
Państwo Cesarstwo AustriiAustro-Węgry
Adres Lwów
Pierwsze wydanie 1848, od 1862
Ostatnie wydanie do 1915

„Gazeta Narodowa” – dziennik wydawany we Lwowie w 1848 oraz w latach 1862–1915.

19 kwietnia 1848 ukazał się we Lwowie numer pierwszy nowego pisma pod nazwą „Rada Narodowa”, które od numeru 31 z 1 lipca 1848, zachowując ten sam skład redakcji, ukazywało się jako „Gazeta Narodowa”. Dzięki zdolnym dziennikarzom (Jan Dobrzański, Józef Dzierzkowski i Szymon Krawczykiewicz) i atrakcyjnej zawartości, dziennik wyrażający patriotyczne i liberalno-demokratyczne poglądy już na początku zdobył licznych czytelników – zarówno wśród mieszczaństwa jak i szlachty.

Cytat: Ludzie co przedtem nic drukowanego w życiu nie czytali, co z zawodu, zatrudnień, położenia społecznego nigdy się sprawą publiczną, ani polityką nie zajmowali, łapczywie chwytali „Gazetę Narodową” i teraz obejść się bez niej nie mogli. Skutkiem tej wziętości „Gazeta” stała się potęgą, wobec której ani żadne pismo jej przeciwne ostać się prawie nie mogło[1]. Bombardowanie Lwowa z 2 listopada 1848 i stan oblężenia położyły kres rozwojowi popularnej gazety, która została wznowiona dopiero w 1862, stając się przez dziesięciolecia istotnym elementem w życiu politycznym i kulturalnym miasta oraz regionu.

Pierwszy numer po przerwie wyszedł 15 marca 1862. Dziennik szybko rozwijał się, po kilku miesiącach był drukowany sześć razy w tygodniu, zaś powrót do tytułu doświadczonego dziennikarza Jana Dobrzańskiego podniósł poziom wydawnictwa wynosząc „Narodówkę” na stanowisko najpopularniejszego przez wiele lat dziennika lwowskiego. Przed wybuchem powstania styczniowego nakład osiągnął 3500 egz. W latach późniejszych ustabilizował się na ok. 2500 egzemplarzy. Gazetę cechowało bogactwo doniesień miejscowych i z ziem znajdujących się pod innymi zaborami. Redakcja dysponowała rozległym serwisem zagranicznym, korespondentami w Wiedniu, Paryżu, Londynie i Rzymie, dobrą kroniką lokalną. Drukowali w niej wszyscy czołowi dziennikarze lwowscy. Od 1862 z pismem związany był Platon Kostecki, który na początku listopada 1907 obchodził jubileusz 45-lecia pracy dziennikarskiej w tym piśmie[2]. Od 1865 do 1885 wydawcą pisma był Jan Dobrzański. W latach 1865-1868 współpracownikiem gazety był Władysław Gubrynowicz[3]. Redaktorem pisma był Karol Groman. Na szczególną uwagę zasługują popularne Kroniki lwowskie autorstwa Jana Lama czy felietony pisane przez Wojciecha Dzieduszyckiego pt. Listy ze wsi

Sympatie polityczne redakcji gazety ewoluowały. W czasie powstania styczniowego były bliskie „czerwonym”. Autorzy pstro krytykowali posługę abp. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, nazywając go wyrodnym Polakiem, by w kilkadziesiąt lat później widzieć w nim kapłana, który w historii polskiego narodu i katolickiego kościoła zajmie jedno z najzaszczytniejszych miejsc. Już w XX w. (1911) gazeta została zakupiona przez spółkę reprezentującą koła ziemiańskie, przechodząc na pozycje konserwatywne. W czasie pierwszej wojny światowej była w swoich sympatiach bliska prorosyjskim poglądom Narodowej Demokracji, które demonstrowała szczególnie podczas rosyjskiej okupacji Lwowa (od 3 września 1914 do 22 czerwca 1915), co miało wpływ na zamknięcie gazety po ponownym wkroczeniu wojsk austriackich do miasta w 1915.

Przypisy

  1. Jerzy Jarowiecki: Dzieje prasy polskiej we Lwowie do 1945 roku. Kraków-Wrocław: 2008, s. 40.
  2. Platon Kostecki. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 253 z 3 listopada 1907. 
  3. † Platon Kostecki. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 102 z 3 maja 1908. 

Bibliografia [edytuj]

  • Irena Homola: Prasa galicyjska w latach 1831–1866, w: Prasa Polska 1661–1864, Warszawa 1976.
  • Jerzy Myśliński: Prasa polska w Galicji w dobie autonomicznej (1867–1918), w: Prasa Polska 1864–1918, Warszawa 1976.
  • Jerzy Jarowiecki: Dzieje prasy polskiej we Lwowie do 1945 roku, Kraków 2008.
  • Z. Zawadzki: Dziennikarstwo w Galicji, Lwów 1878.

Linki zewnętrzne[edytuj]