Gazociąg Jamał-Europa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gazociąg Jamał-Europa
Główne istniejące i planowane gazociągi z Rosji do Europy

Gazociąg Jamał-Europa, gazociąg Jamalski[1]gazociąg tranzytowy o łącznej długości 4196 kilometrów, zbudowany w celu połączenia Europy ze złożami gazu ziemnego na półwyspie Jamał.

Historia[edytuj | edytuj kod]

25 sierpnia 1993 roku zostało podpisane „Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu gazu rosyjskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i dostaw gazu do Rzeczypospolitej Polskiej”. Według niego projektowanie, wykonawstwo, dostawa materiałów i urządzeń miało być realizowane przede wszystkim przez polskie firmy na podstawie umów zawieranych przez Europol Gaz s.a. Projekt wykonał Gazoprojekt SA z Wrocławia[2]. Roboty budowlano-montażowe w zakresie części liniowej wykonały firmy Gazobudowa, GAZ-2000, Megagaz i Karpaty. Wszystkie pięć tłoczni zbudowała firma ABB Zamech Elbląg[2]. System sterowania i przetwarzania danych wykonała firma Alstom Polska[2].

Przekroczenia rzek wykonały firmy[2]:

  • Wisły – metodą wykopu otwartego – polski oddział firmy Habau Austria
  • Warty – metodą mikrotunelingu – Freitag Budpol
  • Noteci Zachodniej – metodą wykopu otwartego (na palach) – Freitag Budpol
  • Skrwa – metodą mikrotunelingu – spółka Gazobudowa
  • Narwi w dwóch miejscach – wykop otwarty – spółka Karpaty

Na terytorium Polski gazociąg był budowany i oddawany do eksploatacji etapami. W listopadzie 1996 roku zakończono prace budowlano-montażowe na pierwszym 107-kilometrowym odcinku, na trasie Owczary[3]Lwówek, który umożliwia przesyłanie gazu z Rosji przez Polskę do Niemiec. W latach 1997–1999 realizowana była budowa drugiego odcinka o długości ok. 210 kilometrów na trasie Lwówek–Włocławek i trzeciego o długości ok. 365 kilometrów na trasie Włocławek – Kondratki[4].

We wrześniu 1999 roku Europol Gaz S.A. zakończył budowę całej pierwszej nitki gazociągu Jamał-Europa na terytorium Polski. Ostatni, tzw. złoty spaw na gazociągu wykonano 23 września 1999 roku, w miejscowości Chełsty, gmina Różan.

Przebieg na terytorium Rosji[edytuj | edytuj kod]

Trasa biegnie od węzła przesyłu gazu Torżok w obwodzie twerskim, gdzie odbiera gaz z Regionów Północnego Tyny (SRTO) – gazociąg Torzhok. Sekcja rosyjska ma 402 km długości i trzy tłocznie: Rżewską, Chołm-Żyrkowską i Smoleńską[5].

Przebieg na terytorium Białorusi[edytuj | edytuj kod]

Trasa o długości 575 kilometrów przebiega przez Białoruś z 5 stacjami kompresorowymi: Nieświeską, Krupską, Słonimską, Mińską i Orszańską[6].

Przebieg na terytorium Polski[edytuj | edytuj kod]

Tłocznia gazu TG Szamotuły w Emilianowie

Trasa gazociągu przebiega przez 5 województw: podlaskie, mazowieckie, kujawsko-pomorskie, wielkopolskie i lubuskie, a rozpoczyna się we wsi Kondratki (położonej na wschód od Białegostoku), kończy zaś w okolicach wsi Górzyca (położonej na płn. od Słubic). Przebiega głównie przez tereny rolne, które można uprawiać, gdyż przykrywa go około 1,5 m warstwa ziemi[7]. W terenach leśnych zostawiono bezpośrednio nad gazociagiem ośmiometrowy pas niezalesiony[2].

Polski odcinek składa się z nitki o długości 684 km[8] i 5 tłoczni: Kondratki, Zambrów, Ciechanów, Włocławek, Szamotuły[9].

Według danych Europol Gaz S.A. obecna przepustowość gazociagu wynosi: 32,96 mld m3/rok (m3 przy ciśnieniu 1,01325 bar i temperaturze 20ºC)[10].

Przebieg na terytorium Niemiec[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej wysuniętym na zachód punktem gazociągu jest kompresor Mallnow koło Frankfurtu nad Odrą, w pobliżu granicy niemiecko-polskiej, gdzie gazociąg łączy się z systemem przesyłowym gazu YAGAL-Nord[11].

Właściciel[edytuj | edytuj kod]

Właściciele gazociągu na terenie poszczególnych państw[6]:

  • Rosji i Białorusi jest Gazprom
  • Polski jest Europol Gaz S.A. w którym udziały mają PGNiG (48%), Gazprom (48%) i Gas-Trading (4%)[12].
  • Niemiec jest WINGAS (spółka joint venture Gazpromu i Wintershall Holding GmbH)

Badania archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1993–1994 na polskim odcinku gazociągu jamalskiego zlokalizowano ponad 700 stanowisk archeologicznych. Przebadano pas o szerokości 13 metrów. Badania sfinansował EuRoPol Gaz S.A. W ich wyniku odkryto i zinwentaryzowano kilkaset obozowisk, osad, cmentarzysk ciałopalnych i szkieletowych (m.in. gockie w Kowalewku), a także kilku rzadkich świątyń pogańskich (np. w Sławsku Wielkim). Znaleziono również broń, narzędzia, ozdoby złote, srebrne i brązowe, przedmioty kultu, zabawki i najstarszy w Europie fragment tkaniny lnianej[13]. 1 czerwca 2001 roku w dawnym spichlerzu w Szamotułach otwarto Muzeum Archeologii Gazociągu Tranzytowego[14]. Budynek ma trzy kondygnacje, każda o powierzchni ok. 150 m kw. Piwnice przeznaczono na pomieszczenia magazynowe na znaleziska i laboratorium do prac suchych i mokrych, parter na sale wystawowe, a piętro pomieszczenia do prac studyjnych i pokój noclegowy[15]. Budynek wchodzi obecnie w skład Muzeum Zamek Górków w Szamotułach i odbywają się tu również wystawy i koncerty nie związane z budową gazociągu[16].

Druga nitka[edytuj | edytuj kod]

Planowana budowa drugiej nitki nie doszła do skutku z powodu uruchomienia prac nad gazociągiem Północnym po dnie Bałtyku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa. Część I. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski przy Głównym Geodecie Kraju, 2009. s. 183. [dostęp 2017-10-06].
  2. a b c d e Wykonawstwo, www.europolgaz.com.pl [dostęp 2018-02-04].
  3. http://www.powiatslubicki.home.pl/userfiles/file/PROGRAM.pdf
  4. NSS Integrator, Gigawat Energia – 10-lecie EuRoPol Gazu. Będą nowe tłocznie., www.gigawat.net.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  5. EuRoPol Gaz modernizuje system konserwacji Gazociągu Jamalskiego – BiznesAlert.pl, „BiznesAlert.pl”, 14 kwietnia 2016 [dostęp 2018-02-04] (pol.).
  6. a b Yamal – Europe, www.gazprom.com [dostęp 2018-02-04] (ang.).
  7. Teresa Kubacka: Kompendium wiedzy o przedsiębiorstwie energetycznym SGT Europol Gaz SA. www.cire.pl, 2005. [dostęp 2018-05-04].
  8. Fakty i liczby, www.europolgaz.com.pl [dostęp 2018-02-04].
  9. ABB Zamech Gazpetro unowocześnia rurociąg Jamalski, „Serwis branży ciepłowniczej – www.energetykacieplna.pl” [dostęp 2018-02-04] (pol.).
  10. Europol Gaz SA, europolgaz.com.pl [dostęp 2018-02-04].
  11. Gazociąg Jamał-Europa już po remoncie [dostęp 2018-02-04] (pol.).
  12. PGNiG blokuje 200 mln euro dla Gazpromu. Rosjanie reagują, Onet.pl, 26 września 2016 [zarchiwizowane z adresu 2016-09-29].
  13. NSS Integrator, Gigawat Energia - 10-lecie EuRoPol Gazu. Będą nowe tłocznie., www.gigawat.net.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  14. Wykopaliska z gazociągu znajdą się w jednym miejscu - Szamotuły - NaszeMiasto.pl, szamotuly.naszemiasto.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  15. Wyborcza.pl, poznan.wyborcza.pl [dostęp 2018-02-05].
  16. Monika Romanowska Pietrzak, 60-lecie istnienia Muzeum, zamek.org.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).