Geniusze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°22′22″N 23°25′28″E
- błąd 38 m
WD 53°22'40"N, 23°25'44"E
- błąd 2060 m
Odległość 28 m
Geniusze
wieś
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat sokólski
Gmina Sokółka
Liczba ludności (2011) 258[1]
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-100
Tablice rejestracyjne BSK
SIMC 0040040
Położenie na mapie gminy Sokółka
Mapa konturowa gminy Sokółka, po lewej znajduje się punkt z opisem „Geniusze”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Geniusze”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Geniusze”
Położenie na mapie powiatu sokólskiego
Mapa konturowa powiatu sokólskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Geniusze”
Ziemia53°22′22″N 23°25′28″E/53,372778 23,424444

Geniuszewieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sokółka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Nazwa wsi występowała w dwóch wariantach, które zmieniały się na przestrzeni wieków: Gieniusze oraz obecny wariant Geniusze:

  • 1799 r.: Gieniusze – miejsce zamieszkania osób odwołujących się do Kamery wojny i domen w Białymstoku[2],
  • okres zaboru rosyjskiego: Gieniusze – wg Polish localities in the Russian partition (...)[3],
  • 1881 r.: Gieniusze – wieś w powiecie sokólskim w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich - osada i okolica szlachecka, pow. sokólski, 6 wiorst od Sokółki[4],
  • 1924 r.: Geniusze – kolonia w gminie Sokółka w Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowanym na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r.[5],
  • 1933 r.: Geniusze – kolonia w gminie Sokółka w Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej (...)[6],
  • 1968 r.: Gieniusze – wieś (gromada Janowszczyzna) w Spisie miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 1968 r.[7],
  • 1973 r.: Gieniusze – w Spisie kościołów i duchowieństwa Archdiecezji w Białymstoku z 1973 r.[8],
  • 1980 r.: Geniusze – w Wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce[9],
  • 2010 r.: Geniusze – w Wykazie urzędowych nazw miejscowości i ich części[10].

Nazwa wsi wzięła się prawdopodobnie od nazwiska Gieniusz, wywodzącego od jaćwieskiego słowa ginius, oznaczającego strażnika (od ginti – bronić) i pochodzi od bojarów litewskich, którzy przybyli z Gieniuszy koło Krynek (obecnie na terytorium Białorusi) w czasach kolonizacji Puszczy Knyszyńskiej[11][12].

Przystanek kolejowy we wsi nosi nazwę sprzed 1980 r. (Gieniusze).

Po 1989 r. podejmowane były, bez powodzenia, próby zmiany nazwy miejscowości na historyczną[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Narodowy Spis Powszechny 2011 - Ludność. Jednostka terytorialna: Geniusze. [dostęp 2020-08-15].
  2. Gawroński Arkadiusz: Sumariusz dokumentów Kamery wojny i domen w Białymstoku 1796-1807. Białystok: Archiwum Państwowe w Białymstoku, 2006.
  3. Jonathan Shea: Polish localities in the Russian partition and their parish affiliations. Language and Lineage Press, 1992. ISBN 978-0-9631579-1-1. OCLC 32772851. (ang.)
  4. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2. Warszawa: Filip Sulimierskie i Władysław Walewski.
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5: Województwo białostockie. 1924.
  6. Bystrzycki Tadeusz (oprac.): Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych. Wydawnictwo Książnicy Naukowej, 1933.
  7. Spis miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Jodłowska J., Pypno W., Rączka E. (red.). Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1968.
  8. Spis Kościołów i Duchowieństwa Archidiecezji w Białymstoku (Stan z dnia 1 czerwca 1973 r.). Białystok: Kuria Arcybiskupia, 1973.
  9. Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, Główny Urząd Statystyczny: Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce. T. 1. Wydawnictwa Akcydensowe, 1980.
  10. Dz.U. z 2019 r. poz. 2360.
  11. Rećko, Gieniusz, Kozłowski - to najpopularniejsze nazwiska w Sokółce (pol.). 2012-02-10. [dostęp 2020-08-15].
  12. D. Biziuk: Co nam Jaćwież zostawiła (ang.). 2005-01-16. [dostęp 2020-08-15].
  13. Jarosław Janowicz: Likwidacja oficjalnego nazewnictwa Białostocczyzny pochodzenia białoruskiego przez administrację rządową w latach 1921–2004: dokumenty, komentarze. Scripta Manet, 2004. ISBN 83-919340-1-2. OCLC 1150411239. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]