Geo Milew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Geo Milew
Гео Милев
Geo Milev.jpg
Geo Milew
Data i miejsce urodzenia 15 stycznia 1895, Radnewo
Data i miejsce śmierci 15 maja 1925, Sofia
Narodowość Bułgaria bułgarska
Dziedzina sztuki literatura
Muzeum artysty Kalendarzyk ekspresjonistyczny (1921)
Wrzesień (1924)
Geo Milew – autoportret, 1918 r.

Geo Milew, właśc. Georgi Milew Kasabow (ur. 1895, zm. 1925) – bułgarski poeta, malarz i krytyk literacki, przedstawiciel ekspresjonizmu bułgarskiego. Zdaniem Wojciecha Gałązki jedyny przedstawiciel tego kierunku w literaturze swojego kraju[1].

Oprócz twórczości poetyckiej zajmował się malarstwem (pozostawił szereg autoportretów, krytyką literacką i tłumaczem. Za ogólny cel swojej działalności przyjmował wypracowanie nowego modelu literatury bułgarskiej oraz zaangażowanie w politykę po stronie lewicy[2]. Za pierwszy znaczący jego utwór Gałązka przyjmuje tom Okrutny pierścień, opublikowany w 1920, utrzymany w stylu ekspresjonistycznym z elementami poetyki symbolizmu. Od kierunku tego Milew zdecydowanie odciął się w swoich kolejnych dziełach, wzywając do "barbaryzacji" poezji. Ogłosił upadek kultury zachodnioeuropejskiej, której odnowę miała przynieść właśnie sztuka "prymitywna", równocześnie zaangażowana po stronie rewolucji i pacyfizmu[3]. Jego program został ukształtowany przez doświadczenie udziału w I wojnie światowej, a następnie kontakty z niemiecką grupą twórców skupionych wokół socjaldemokratycznego pisma Die Aktion[4]. W czasie pobytu w Niemczech w 1920 napisał Kalendarzyk ekspresjonistyczny, cykl wierszy zatytułowanych nazwami kolejnych miesięcy, który poświęcił rewolucji niemieckiej[5].

Po powrocie Milewa do Bułgarii w jego poezji zaczęły pojawiać się inspiracje sztuką ludową. W 1922 opublikował tom wierszy Śpią ikony, w których dał wyraz swojemu uczuciu samotności w formie naśladującej pieśń ludową. W tym samym roku napisał Panichidę poety P. K. Jaworowa, ponownie stylizując tekst na religijne misterium[5]. W odmiennym tonie utrzymane były wiersze Piekło oraz Dzień gniewu (drugi z nich nie został opublikowany za życia poety). W utworach tych Milew dawał wyraz fascynacji zjawiskiem rewolucji i buntu robotniczego, atakował cywilizację zachodnią[6].

Zginął w 1925 uduszony przez policję w Sofii razem z innym lewicowym twórcą Christo Jasenowem. Powodem jego aresztowania była publikacja w piśmie Płomień poematu Wrzesień, w którym w ekspresjonistyczny sposób opisywał walkę uczestników powstania wrześniowego i represje, jakim zostali poddani po klęsce[7]. Uwięzienie Milewa było również związane z falą represji działaczy lewicowych po zamachu w cerkwi „Sweta Nedelja”[8].

Do artystycznego programu Milewa nawiązywało działające w latach 19291932 pismo anarchistyczne Nowa sztuka[9].

Przypisy

  1. W. Gałązka, Posłowie. Geo Milewa portret z pamięci [w:] G. Milew, Poematy i proza liryczna, Wydawnictwo Literackie Kraków, Kraków 1976, s.67
  2. W. Gałązka, Posłowie, ss.65–67
  3. W. Gałązka, Posłowie, s.67
  4. T. Dąbek-Wirgowa, Historia literatury bułgarskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1980, ​ISBN 83-04-00283-3​, ss.218–219
  5. a b T. Dąbek-Wirgowa, Historia..., s.219
  6. T. Dąbek-Wirgowa, Historia..., ss.219–220
  7. t. Dąbek-Wirgowa, Historia.., s.206 i 218
  8. T. Wasilewski, Historia Bułgarii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988, ​ISBN 83-04-02466-7​, s.254
  9. T. Dąbek-Wirgowa, Historia..., s.207