George Michael

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
George Michael
Ilustracja
George Michael podczas Symphonica Tour (2011)
Imię i nazwisko Georgios Kyriacos Panayiotou
Data i miejsce urodzenia 25 czerwca 1963
East Finchley, Wielka Brytania
Data i miejsce śmierci 25 grudnia 2016
Goring-on-Thames, Wielka Brytania
Przyczyna śmierci niewydolność serca
Gatunki dance-pop, pop-rock, dance-rock, contemporary pop, contemporary rock
Zawód piosenkarz, kompozytor, muzyk, producent muzyczny
Aktywność 1981–2016
Wydawnictwo Epic Records, Virgin Records, Parlophone, Sony Music, DreamWorks Records
Powiązania Wham!, Aretha Franklin, Band Aid, Elton John, Mary J. Blige, Mutya Buena, Whitney Houston
Współpracownicy
Andrew Ridgeley
Instrument
Fortepian – John Lennon model „Z” Steinway[1]
Zespoły
Wham!, The Executive
Podpis Georgios Kyriacos Panayiotou
Strona internetowa

George Michael, właściwie Georgios Kyriacos Panayiotou[a][2] (gr. Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου; ur. 25 czerwca 1963 w Londynie, zm. 25 grudnia 2016 w Goring-on-Thames) – brytyjski piosenkarz, producent muzyczny i kompozytor muzyki pop i soul pochodzenia grecko-cypryjskiego i angielskiego[3].

Życiorys[edytuj]

Wczesne lata[edytuj]

Urodził się w East Finchley, w London Borough of Barnet, jako najmłodsze dziecko w rodzinie restauratora Jacka Panosa (oryginalnie Kyriacosa Panayiotou), greckiego imigranta urodzonego na Cyprze[4] oraz angielskiej Żydówki[5] – tancerki Lesley Angold (z domu Harrison, 1937–1997)[6]. Dorastał ze starszymi siostrami – Yodą i Melanią[7]. Matka została pochowana na prywatnej parceli w Highgate[8].

Większość swojego dzieciństwa spędził w Kingsbury[9], w północno-zachodnim Londynie, gdzie uczęszczał do Kingsbury High School. Gdy był nastolatkiem, jego rodzina przeniosła się do Radlett w Hertfordshire. Tam uczęszczał do Bushey Meads School w sąsiednim mieście Watford, gdzie zaprzyjaźnił się z Andrew Ridgeleyem. Obaj mieli podobne ambicje zrobienia kariery muzycznej[10]. Z innym bliskim przyjacielem, Davidem Austinem, uciekał z lekcji w piątkowe poranki, żeby zarobić na nocne wypady do klubów, grając i śpiewając na stacji londyńskiego metra, m.in. utwory takie jak ’39 grupy Queen.

Kariera[edytuj]

1981-1986: W zespole Wham![edytuj]

W 1981 roku George Michael wraz z Andrew Ridgeleyem założył zespół Wham! Zanim doszło do jego powstania przyjaciele występowali razem w grupie The Executive, grającej muzykę ska. Gdy formacja się rozpadła, Michael i Ridgeley chwytali się przeróżnych zajęć, m.in. pracowali jako kelnerzy w klubie „Club Tropicana” oraz jako bileterzy w północnym Londynie. W zespole Wham! to George Michael grał pierwsze skrzypce, będąc jego głównym wokalistą, kompozytorem, a także, okazjonalnie instrumentalistą i producentem. Andrew Ridgeleyowi przypadła rola specjalisty od wizerunku. Jego wkład w tej dziedzinie miał ogromny wpływ na późniejszą popularność grupy[11]. Zespołowi podczas występów na scenie i w teledyskach towarzyszyły w charakterze wokalistek wspierających Pepsi & Shirlie[12].

W 1982 roku zespół podpisał kontrakt z niezależną wytwórnią Innervision Records i wydał debiutancki singel „Wham Rap! (Enjoy What You Do)[13]. W tym samym roku Wham! wystąpili w programie telewizyjnym Top Of The Pops, podczas którego wykonali piosenkę „Young Guns (Go For It!)”. Występ ten uważany jest do dziś za jeden z najlepszych w historii zespołu, jak również całego programu. W 1983 roku nakładem Innervision Records w sprzedaży pojawił się debiutancki album studyjny Wham! zatytułowany Fantastic, który przez początkowe dwa tygodnie po wydaniu znajdował się na 1. miejscu brytyjskiej listy najlepiej sprzedających się płyt i singli[14]. Po tym sukcesie zespół rozwiązał umowę z Innervision po czym podpisał kontrakt z firmą Sony Music[11].

W 1984 roku nakładem należącej do Sony Music wytwórni Epic Records wydana została druga studyjna płyta zespołu Make It Big. Album był promowany m.in. przez single „Wake Me Up Before You Go-Go”, „Freedom” i „Careless Whisper”, które zyskały status międzynarodowych przebojów. Utwór „Careless Whisper” w wydaniu singlowym firmowany był tylko nazwiskiem George’a Michaela, co było podyktowane chęcią zmiany wizerunku[11]. W tym samym roku ukazała się utrzymana w świątecznych klimatach piosenka „Last Christmas”. Początkowo została wydana na podwójnym singlu wraz z utworem „Everything She Wants”, z kolei później, w połowie 1986 roku dodano ją do tracklisty dwóch albumów Wham!: studyjnego Music from the Edge of Heaven oraz kompilacyjnego The Final. W 1984 roku piosenka dotarła do 2. miejsca brytyjskiej listy przebojów – 1. miejsce przypadło wtedy, również świątecznemu, utworowi „Do They Know It's Christmas?”, stworzonemu przez charytatywny projekt Boba Geldofa i Midge’a Ure Band Aid, w którego współtworzenie George Michael był zresztą zaangażowany. Utwór „Last Christmas” stał się wielkim przebojem, który doczekał się wielu coverów – swoje wersje piosenki nagrali m.in. Cascada, Ashley Tisdale, Crazy Frog, Billie i Alcazar[15].

W kwietniu 1985 roku zespół Wham! wybrał się w międzynarodową trasę koncertową, podczas której odbył 10-dniową wizytę w Chinach. W jej trakcie grupa zagrała koncert w Pekinie stając się pierwszym, zachodnim zespołem popowym, któremu udało się wystąpić w Państwie Środka. Wizyta grupy w Chinach była poprzedzona trwającymi 18 miesięcy staraniami jej menedżera, który swoje przeżycia z nimi związane opisał później w książce (o podróży zespołu do Chin powstał również film dokumentalny). W lipcu tego samego roku George Michael i Andrew Ridgeley wystąpili osobno podczas koncertu Live Aid[11].

Wiosną 1986 roku duet Wham! ogłosił zakończenie działalności. Głównym z powodów jego rozpadu były ambicje George’a Michaela, który pragnął tworzyć dla bardziej wymagającej publiczności. Ostatecznie zespół Wham! przestał istnieć po wydaniu albumu Music from the Edge of Heaven oraz zagraniu 28 czerwca 1986 roku pożegnalnego koncertu „The Final” z udziałem 73-tysięcznej widowni na Stadionie Wembley. Zespół podczas pięciu lat swojego istnienia sprzedał w sumie 20 milionów albumów oraz blisko 15 milionów singli[11].

Kariera solowa[edytuj]

1987-1995: Faith i Listen Without Prejudice[edytuj]
George Michael podczas Faith World Tour w 1988

George Michael rozpoczął swoją solową karierę od przeboju „I Knew You Were Waiting” w duecie z Arethą Franklin. Następnie zaszokował publiczność piosenką i teledyskiem „I Want Your Sex”, promującym pierwszy solowy album, Faith, wydany w 1987 roku. Rozgłośnie radiowe zakazały emitowania utworu przed godz. 22:00, ale to nie przeszkodziło, aby stał się on wielkim przebojem.

Płyta Faith została zasypana nagrodami i przyniosła artyście jeszcze większą sławę. Krążek całkowicie zerwał z wizerunkiem uśmiechniętego chłopca z zespołu Wham! – Michael pojawia się na okładce z dwudniowym zarostem i w skórzanej kurtce. Album zrobił zawrotną karierę po obu stronach Atlantyku, a w 1988 roku Michael wyruszył w światowe tournée. W 1989 płyta zebrała kolejne nagrody, m.in. American Music Award. W niedługim czasie odebrał Grammy, kolejnym wyróżnieniem była już druga nagroda Ivor Novello Award dla najlepszego kompozytora.

W 1990 roku pojawiła się płyta Listen Without Prejudice Vol. 1, promowana przez singel „Freedom! ’90”. Teledysk wzbudził sensację, ponieważ nie występował w nim sam artysta, lecz znane modelki. W tym wideoklipie niszczone są kurtka, gitara i szafa grająca, znaki firmowe George’a Michaela z teledysku „Faith”. W 1991 roku wokalista odebrał kolejną Grammy, tym razem za „Freedom! ’90” i rozpoczął trasę koncertową nazwaną Cover to Cover. Podczas koncertu Rock in Rio Michael poznał swoją pierwszą wielką miłość, brazylijskiego projektanta, Anselmo Feleppę, gdy orientacja seksualna George’a była wówczas tajemnicą dla wszystkich, oprócz jego rodziny i przyjaciół.

W 1992 wydany został singel „Too Funky”. Wówczas też Michael wziął udział w koncercie The Freddie Mercury Tribute Concert, który miał na celu oddanie hołdu zmarłemu frontmanowi grupy QueenFreddiemu Mercuremu. Wykonał na nim następujące piosenki: „’39”, „Somebody to Love” i „These Are the Days of Our Lives”. Po wzięciu udziału w niniejszym przedsięwzięciu i bardzo dobrym odbiorze gościnnego występu wokalisty przez fanów grupy zaproponowano George'owi Michaelowi przejęcie roli lidera zespołu Queen, jednak nie przyjął on tej propozycji z uwagi na chęć kontynuowania solowej kariery – oraz, jak twierdził – szacunek do dorobku muzycznego, jaki pozostawił po sobie jego przyjaciel, Freddie Mercury.

W październiku tego samego roku rozpoczął spór sądowy o wolność artystyczną ze swoją wytwórnią Sony Music. Niedługo później partner wokalisty odkrył, że jest nosicielem wirusa HIV i w 1993 roku umarł na udar mózgu, pozostawiając Michaela w żałobie, w trakcie procesu sądowego, niebędącego w stanie pisać. W 1994 George Michael przegrał proces z wytwórnią Sony.

1996-1999: Older[edytuj]

W 1996 roku Michael powrócił do muzyki. Powstała wówczas jazzowa i spokojna płyta Older. Wokalista ponownie zmienił wizerunek: nosił bardzo krótkie włosy i bródkę. Teksty na płycie wyraźnie odnosił się do Anselmo, ich wspólnego związku i bólu artysty po jego stracie, choć z drugiej strony odmawiał wyraźnej odpowiedzi na to, jaka jest jego orientacja seksualna i kim jest Anselmo, któremu dedykował płytę. Związał się z Amerykaninem Kenny Gossem. Older nie przyniósł tournée. Michael wziął udział w projekcie MTV Unplugged, który według fanów i jego samego jest jednym z najlepszych, jeśli nie najlepszym koncertem, jaki zagrał. Był to również wyjątkowy koncert ze względów osobistych – był to ostatni występ George’a, który oglądała jego matka Leslie Panayiotou, która w lutym 1997 zmarła na raka skóry.

W roku 1998 światową prasą wstrząsnął skandal z George’em Michaelem w roli głównej. Wokalista został aresztowany w Los Angeles za „czyny lubieżne” w toalecie w Will Rogers Memorial Park w Beverly Hills. Michael nie miał innego wyjścia jak otwarte przyznanie się, że jest gejem, co zrobił podczas programu w CNN. Po kilku miesiącach wokalista wydał singel „Outside”, który jest ironiczną odpowiedzią artysty na cały skandal dotyczący epizodu w toalecie. Piosenka zdobyła popularność i uznanie za poczucie humoru. „Outside” i „A Moment with You”, żartobliwy utwór dedykowany policjantowi, który go aresztował, ukazały się się na dwupłytowym albumie Ladies & Gentleman, będącym zbiorem jego największych przebojów tanecznych i ballad.

Rok 1999 to dalsza działalność charytatywna wokalisty, w tym koncert Net Aid na stadionie Wembley w Londynie. W listopadzie tego roku wystąpił również w Royal Albert Hall w Londynie na Equality Show dla uczczenia 30. rocznicy wydarzeń w Stonewall (razem z Jimmym Somervillem, Boyem George’em i Eltonem Johnem). Michael wydał płytę Songs from the Last Century, najbardziej nietypowy album w jego dyskografii. Płyta składała się wyłącznie z coverów, jak „RoxanneStinga, „Miss SarajevoU2 oraz piosenek z lat 30., 40. i 50. Cały album jest utrzymany w atmosferze swingu i jazzu.

Po 2000 roku[edytuj]
George Michael podczas koncertu w Antwerpii, listopad 2006

Kolejne lata Michael spędził w studiu, pracując nad kolejnym albumem. W tym czasie ukazały się zaledwie trzy single. Pierwszym z nich był duet z Whitney HoustonIf I Told You That”, wydany w czerwcu 2000. W marcu 2002 roku ukazał się singel „Freeek!”. Piosenka, ze względu na swój tekst i wideoklip (jeden z najdroższych w historii popu), wywołała wiele kontrowersji. Michael jednak wykorzystał mocno erotyzujące przesłanie piosenki w charakterystyczny dla siebie, ironiczny sposób. „Freeek!”, raczej niezrozumiane przez krytykę, miało być satyrą na współczesną, przepełnioną seksem kulturę, szczególnie telewizyjną, oraz internet. W tym samym roku Michael zaangażował się w kontrowersyjną dysputę na temat udziału Wielkiej Brytanii w wojnie w Iraku. W lipcu ukazał się singel „Shoot the Dog”, gdzie sparodiowani zostali brytyjski premier Tony Blair i ówczesny prezydent USA, George W. Bush. Muzyk był często zapraszany do programów telewizyjnych, gdzie próbował przekonać opinię publiczną o bezsensowności tej wojny. Tę misję kontynuował w 2003 roku, wykonując cover piosenki „The Grave” w Top of the Pops oraz śpiewając podczas rozdania nagród MTV w duecie z Ms. Dynamite swój stary przebój „Faith” ze zmienionym, antywojennym tekstem.

2004 rok przyniósł długo oczekiwany autorski album George’a Michaela Patience. 1 marca ukazał się w sprzedaży singel promujący płytę, „Amazing”. Płyta pełna jest bardzo osobistych piosenek, będących zapisem głębokich przeżyć i przemyśleń artysty, jak również utworów będących komentarzem do bolączek współczesnego świata. Jednocześnie Michael ogłosił, że po wydaniu następnego albumu ma zamiar wycofać się z show-businessu i publikować swoje utwory w sieci, udostępniając je swoim fanom za darmo lub za dobrowolny datek na cele charytatywne. Fani na całym świecie przyjęli płytę entuzjastycznie. W USA, głównie za sprawą wywiadu w Oprah Winfrey Show, album został okrzyknięty wielkim comebackiem George’a Michaela. Również w swojej ojczyźnie Michael został doceniony – w kwietniu tego roku został uhonorowany przez Akademię Radiową jako najczęściej słuchany artysta w Wielkiej Brytanii.

12 sierpnia 2012 roku wystąpił w ceremonii zamknięcia XXX Letnich Igrzysk Olimpijskich w Londynie.

Choroba i śmierć[edytuj]

Koncert 25 Live na torze wyścigów konnych Służewiec w Warszawie, lipiec 2007

26 października 2011 roku George Michael odwołał występ w londyńskim Royal Albert Hall z powodu infekcji wirusowej. 21 listopada 2011 roku w szpitalu w Wiedniu skarżył się na bóle w klatce piersiowej przy hotelu dwie godziny przed jego występem Symphonica Tour. Do 1 grudnia był na oddziale intensywnej opieki medycznej z powodu zapalenia płuc. Stan ten doprowadził do odwołania i odroczenia pozostałych występów w roku 2011, które zostały zaplanowane głównie w Wielkiej Brytanii[16].

Zmarł 25 grudnia 2016 roku w swojej posiadłości w Goring-on-Thames w hrabstwie Oxfordshire, w wieku 53 lat. Przyczyną śmierci była kardiomiopatia rozstrzeniowa z zapaleniem mięśnia sercowego i otłuszczenie wątroby[17]. Został pochowany 29 marca w Londynie[18].

Życie prywatne[edytuj]

Spotykał się m.in. z aktorką Patricią Fernandez (1983-84), aktorką Brooke Shields (1985) i makijażystką Kathy Jeung (1988)[19], z którą wystąpił w teledysku „I Want Your Sex” (1987).

W latach 1991–1993 związany był z pochodzącym z Brazylii projektantem mody Anselmo Feleppą[20][21], którego poznał w 1991 na koncercie rockowym w Rio de Janeiro. Po sześciu miesiącach trwania ich związku, Feleppa odkrył, że ma HIV. W 1993 roku, w wyniku udaru mózgu, został sparaliżowany. Tego samego roku zmarł. Singiel „Jesus to a Child” George’a Michaela jest hołdem dla Feleppy[22].

W latach 1996–2009 partnerem artysty był Kenny Goss – przedsiębiorca przemysłu sportowego oraz kolekcjoner sztuki. Przyczyną rozstania się Kenny’ego i George’a były coraz częstsze problemy Michaela z narkotykami i konflikty z prawem[23].

W roku 1998 podano do powszechnej wiadomości, że piosenkarz jest homoseksualistą[24][25][26]. W 2006 brytyjski tabloid News of the World opublikował zdjęcia wokalisty w parku Hampstead Heath w Londynie (popularne miejsce schadzek gejów) i sugerował, że Michael był tam w celu anonimowego seksu[27].

W 2011 związał się z Fadi Fawazem, znanym jako gejowski model porno Isaac Mazar[28][29][30].

George Michael był wielokrotnie aresztowany przez policję za posiadanie narkotyków[31]. 24 sierpnia 2010 roku piosenkarz przyznał się do prowadzenia pojazdu pod wpływem narkotyków przed sądem w Highbury w Londynie[32], a w dniu 14 września 2010 r. przez ten sam sąd został skazany na osiem tygodni więzienia[33].

Dyskografia[edytuj]

Albumy studyjne[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
[34]
UK
[35]
AUS
[36]
NZL
[37]
GER
[38]
AUT
[39]
CHE
[40]
FRA
[41]
NLD
[42]
Faith
  • Data: 30 października 1987
  • Wydawca: Epic Records
1 1 3 3 3 3 4 5 1
  • USA: diamentowa płyta[43]
  • CAN: diamentowa płyta[44]
  • UK: 4x platynowa płyta[45]
Listen Without Prejudice Vol. 1
  • Data: 3 września 1990
  • Wydawca: Epic Records
2 1 2 2 7 5 3 2 2
  • UK: 4x platynowa płyta[45]
  • CAN: 2x platynowa płyta[44]
  • USA: 2x platynowa płyta[43]
  • GER: złota płyta[46]
Older
  • Data: 13 maja 1996
  • Wydawca: Virgin Records
6 1 1 1 3 1 2 1 1
  • UK: 6x platynowa płyta[45]
  • CAN: 2x platynowa płyta[44]
  • USA: platynowa płyta[43]
  • GER: platynowa płyta[46]
  • FRA: 2x złota płyta[47]
Songs from the Last Century
  • Data: 6 grudnia 1999
  • Wydawca: Virgin Records
157 2 12 8 4 12 6 7 6
  • UK: 2x platynowa płyta[45]
  • FRA: 2x złota płyta[47]
  • CAN: złota płyta[44]
  • GER: złota płyta[46]
Patience
  • Data: 15 marca 2004
  • Wydawca: Sony Music
12 1 2 2 1 3 2 4 1
  • UK: 2x platynowa płyta[45]
  • GER: platynowa płyta[46]
  • FRA: złota płyta[47]
  • POL: złota płyta[48]
„–” album nie był notowany.

Albumy koncertowe i kompilacje[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
[34]
UK
[35]
AUS
[36]
NZL
[37]
GER
[38]
AUT
[39]
CHE
[40]
FRA
[41]
NLD
[42]
Ladies & Gentlemen:
The Best of George Michael
  • Data: 9 listopada 1998
  • Wydawca: Sony Music
24 1 2 3 3 2 5 2
  • UK: 8x platynowa płyta[45]
  • USA: 2x platynowa płyta[43]
  • CAN: 2x platynowa płyta[44]
  • GER: platynowa płyta[46]
  • FIN: złota płyta[49]
Twenty Five
  • Data: 11 listopada 2006
  • Wydawca: Sony Music
23 1 9 18 13 19 2 2
  • UK: 2x platynowa płyta[45]
  • POL: 2x platynowa płyta[50]
Symphonica
  • Data: 14 marca 2014
  • Wydawca: Virgin EMI
60 1 11 14 6 7 6 15 2
  • UK: złota płyta[45]
  • POL: złota płyta[51]
„–” album nie był notowany.

Minialbumy[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
[34]
UK
[35]
AUS
[36]
NZL
[37]
GER
[38]
AUT
[39]
CHE
[40]
NLD
[42]
Five Live
  • Data: 19 kwietnia 1993
  • Wydawca: Parlophone
46 1 17 9 8 2 6 2
  • UK: złota płyta[45]
  • GER: złota płyta[46]
The Older EP
  • Data: 1997
  • Wydawca: Virgin
3 29
  • UK: srebrna płyta[45]
„–” album nie był notowany.

Przypisy

  1. Most Expensive Musical Instruments (ang.). Forbes. [dostęp 2008-02-15].
  2. George Michael Biography & History (ang.). AllMusic. [dostęp 2015-11-10].
  3. Obituary: George Michael. BBC News, 25 grudnia 2016. [dostęp 26 grudnia 2016].
  4. George Michael – Star Snapshot (ang.). Femail.com.au. [dostęp 2015-11-09].
  5. British pop star George Michael, who had Jewish roots, dies at 53. JTA.org, 26 grudnia 2016. [dostęp 6 stycznia 2017].
  6. George Michael Explained (ang.). Everything Explained Today. [dostęp 2015-11-10].
  7. George Michael’s family in bedside vigil.
  8. George Michael to be 'buried next to beloved mum' in family's private plot. mirror.co.uk, 27 grudnia 2016. [dostęp 27 grudnia 2016].
  9. George Michael: the superstar who doesn’t take life too seriously (ang.). The Guardian. [dostęp 2015-11-10].
  10. Has George Michael lost the plot or just his career? (ang.). Daily Mail. [dostęp 2015-11-10].
  11. a b c d e muzyka.wp.pl: Wham! (pol.). W: Artyści [on-line]. muzyka.wp.pl. [dostęp 2016-12-28].
  12. Pepsi & Shirley (ang.). W: Artist [on-line]. allmusic.com. [dostęp 2017-03-31].
  13. Wham! (pol.). rmf.fm. [dostęp 2016-12-27].
  14. WHAM! | Artist. Official Charts. [dostęp 29 grudnia 2012].
  15. „Last Christmas” – historia świątecznego przeboju grupy Wham! (pol.). muzykoblog.blog.onet.pl, 2009-12-20. [dostęp 2016-12-27].
  16. George Michael shelves all 2011 tour dates due to illness (ang.). NME. UK. [dostęp 2016-12-26].
  17. Już wiadomo, dlaczego zmarł George Michael, „TVN24.pl” [dostęp 2017-03-19].
  18. George Michael został pochowany w Londynie. Onet muzyka. [dostęp 2017-03-30].
  19. George Michael – Who’s Dated Who? (ang.). FamousFix. [dostęp 2015-11-09].
  20. Dallach, Christoph und Dürr, Anke: Mein Unterbewusstsein wollte den Skandal (niem.). Spiegel.de, 2004-04-05. [dostęp 2011-04-14].
  21. Gabriela Ruszowska-Meier (tłum. i oprac.): George Michael: Ważne jest w kim się naprawdę zakochasz (pol.). innastrona.pl. [dostęp 2011-04-14].
  22. George Michael, Anselmo Feleppa, Kenny Goss & Fadi Fawaz (ang.). LiveJournal. [dostęp 2015-11-10].
  23. Do you really need another £200 meal, porky George? (ang.). Daily Mail. [dostęp 2015-11-09].
  24. George Michael on coming out as gay – Hello! (ang.). Hello!. [dostęp 2015-11-09].
  25. George Michael Says Coming Out Didn’t Make His Life Easier (ang.). People.com. [dostęp 2015-11-09].
  26. George Michael: Why I had to keep my homosexuality secret (ang.). The Independent. [dostęp 2015-11-09].
  27. Staff Writer, PinkNews.co.uk: Tabloid claims George Michael was cruising on Hampstead Heath (ang.). pinknews.co.uk, 2006-07-23. [dostęp 2011-04-14].
  28. George Michael spotted on rare outing with boyfriend Fadi Fawaz in Switzerland (ang.). Daily Mail. [dostęp 2016-04-30].
  29. George Michael Joins The Trend Of Gay Celebs Hanging With Pot-Smoking Porn Stars (ang.). queerty.com. [dostęp 2016-04-30].
  30. George Michael’s New Porn Boyfriend (ang.). homorazzi.com. [dostęp 2016-04-30].
  31. eb, BBC: George Michael aresztowany za narkotyki (pol.). rp.pl, 2008-09-21. [dostęp 2011-04-14].
  32. Singer George Michael admits drug-driving (ang.). bbc.co.uk, 2010-08-24. [dostęp 2011-04-14].
  33. George Michael jailed for eight weeks for drug driving (ang.). bbc.co.uk, 2010-09-14. [dostęp 2011-04-14].
  34. a b c George Michael Billboard Chart (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2015-03-31].
  35. a b c George Michael UK Chart (ang.). www.officialcharts.com. [dostęp 2015-03-31].
  36. a b c George Michael Australian Albums Chart (ang.). www.australian-charts.com. [dostęp 2015-03-31].
  37. a b c George Michael New Zealand Albums Chart (ang.). charts.org.nz. [dostęp 2015-03-31].
  38. a b c George Michael German Chart (niem.). www.officialcharts.de. [dostęp 2015-03-31].
  39. a b c George Michael Austrian Albums Chart (ang.). austriancharts.at. [dostęp 2015-03-31].
  40. a b c George Michael Swiss Albums Chart (niem.). hitparade.ch. [dostęp 2015-03-31].
  41. a b George Michael French Albums Chart (ang.). lescharts.com. [dostęp 2015-03-31].
  42. a b c George Michael Dutch Albums Chart (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2015-03-31].
  43. a b c d RIAA: George Michael (ang.). www.riaa.com. [dostęp 2015-03-31].
  44. a b c d e Music Canada: George Michael (ang.). musiccanada.com. [dostęp 2015-03-31].
  45. a b c d e f g h i j BPI: George Michael (ang.). www.bpi.co.uk. [dostęp 2015-03-31].
  46. a b c d e f George Michael Gold-/Platin-Datenbank (niem.). www.musikindustrie.de. [dostęp 2015-03-31].
  47. a b c SNEP: George Michael (fr.). www.snepmusique.com. [dostęp 2015-03-31].
  48. ZPAV: złote płyty 2004 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2015-03-31].
  49. IFPI FI: George Michael (fiń.). www.ifpi.fi. [dostęp 2015-03-31].
  50. ZPAV: platynowe płyty 2007 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2015-03-31].
  51. ZPAV: złote płyty 2014 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2015-03-31].

Uwagi

  1. Niektóre źródła wskazują George Papolucias jako oryginalne nazwisko piosenkarza

Linki zewnętrzne[edytuj]