Gerhard Szczurek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gerhard Szczurek – ps. „Ryś”, „Erg” (ur. 1 marca 1912 r. w Goduli k. Katowic, zm. 28 grudnia 1946 r. w Katowicach) – uczestnik konspiracji antyhitlerowskiej, po wojnie współorganizator i dowódca Okręgu Śląskiego Konspiracyjnego Wojska Polskiego, skazany na śmierć po procesie pokazowym.

W czasie II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1939 roku brał udział w wojnie obronnej, po czym dostał się do niemieckiej niewoli. W listopadzie uciekł z niewoli i przebywał w okolicach Radomia i Kielc. Tam rozpoczął działalność konspiracyjną, w 1942 roku wstąpił do Armii Krajowej. Dowodził plutonem, a po awansowaniu do stopnia kapitana został dowódcą kompanii a potem batalionu. Jego terenem działania były Góry Świętokrzyskie oraz okolice Radomia.

W 1944 roku ożenił się z Anna Sławińską. Małżeństwo mieszkało min. w Krakowie, Bochni i Myślenicach. Na początku 1945 roku trafił do niemieckiej niewoli i został przewieziony do Wałbrzycha (niem. Waldenburg). Tam doczekał zakończenia wojny.

Działalność konspiracyjna po II wojnie Światowej[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec maja 1945 roku powrócił do Goduli i rozpoczął pracę w kopalni „Paweł”. W październiku 1945 roku skontaktował się osobiście z kpt. Stanisławem Sojczyńskim (ps. „Warszyc”). Omówiono wówczas zasady dalszego prowadzenia walki z okupantem sowieckim i władzą z sowieckiego nadania w Polsce. W listopadzie G. Szczurek wraz z Pawłem Stopą (ps. „Dąb”) i Stefanem Guertlerem (ps. „Tse”) przystąpili do organizowania Konspiracyjnego Wojska Polskiego na terenie województwa śląsko-dąbrowskiego.

W połowie następnego roku zaczęto tworzyć poakowską organizację konspiracyjną o nazwie „Klimczok”. Organizacja opierała się na byłych żołnierzach Armii Krajowej. W szczytowym okresie „Klimczok” liczył około 500 członków. „Klimczok” był podzielony na trzy grupy (Cezar I, Cezar II i Cezar III), które w założeniu miały stanowić docelowo trzy bataliony. „Klimczok” organizacyjnie stanowił szczebel wojewódzki, dowodzony przez G. Szczurka. Podlegały mu Komendy Powiatowe zlokalizowane w Bytomiu, Katowicach, Gliwicach, Rybniku, Pszczynie i w Cieszynie. Jako Komendant Okręgu kpt. Szczurek podlegał bezpośrednio kpt. Sojczyńskiemu (ps. „Warszyc”).

Gerhard Szczurek został zatrzymany w Goduli 6 czerwca 1946 roku na podstawie zdrady dokonanej przez informatora UB o pseudonimie „Jan”, związanego w czasie wojny z AK. Funkcjonariusze Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, po konsultacji z Ministerstwem Bezpieczeństwa Publicznego, zaproponowali zatrzymanemu dekonspirację i zdanie broni całego Okręgu Śląskiego KWP. W zamian obiecywano zaprzestanie represji wobec członków siatki oraz ich rodzin. Gerhard Szczurek przystał na tę propozycję i do lipca 1946 roku nastąpiło rozbicie całej struktury konspiracyjnej. Wbrew wcześniejszym ustaleniom z UB, 21 członków organizacji aresztowano i postawiono przed sądem. Trzydniowy proces pokazowy rozpoczął się w sali kina „Zorza” w Katowicach, 15 października 1946 roku. Wyrok zapadł 17 października w obecności kilkuset osób. Czterech oskarżonych (Szczurek, Guertler, Stopa, Kubik) zostało skazanych na karę śmierci. W grudniu Najwyższy Sąd Wojskowy w Warszawie wyrok podtrzymał, a Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Wyrok wykonano w katowickim więzieniu. Gerhard Szczurek został pochowany na cmentarzu w Panewnikach – Katowicach.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gała A.W., Konspiracyjne Wojsko Polskie 1945-1954 (z dziejów niepodległościowego podziemia zbrojnego w centralnej Polsce), Częstochowa 1996
  • Kurpierz T., Pawłowski Z., Szczurek Gerhard, Encyklopedia Białych Plam T. XX
  • Woźniczka Z., Podziemie po 1945 roku na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dabrowskim. Zarys problemu, Katowice 1992