Geysir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Geysir
Ilustracja
Państwo

 Islandia

Rodzaj obiektu

gejzer

Położenie na mapie Islandii
Mapa konturowa Islandii, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Geysir”
Ziemia64°18′47″N 20°18′02″W/64,313056 -20,300556

Geysirgejzer położony w południowo-zachodniej Islandii. Od jego nazwy pochodzi miano nadane tego typu źródłom termalnym na całym świecie – „gejzer”. Słowo Geysir pochodzi od islandzkiego czasownika geysa (tryskać, wybuchać), słowa o korzeniach staronordyckich[1].

Geysir znajduje się w dolinie Haukadalur, na stokach wzgórza Laugarfjall. W bezpośredniej okolicy znajduje się wiele innych gejzerów (m.in. Strokkur) i liczne źródła termalne (w tym Smiður i Litli-Strokkur). Geysir i Strokkur są aktualnie jedynymi aktywnymi (tj. wyrzucającymi regularnie wodę) gejzerami w Europie[2]. W okolicy znajduje się około trzydziestu znacznie mniejszych gejzerów i gorących basenów, w tym jeden o nazwie Little Geysir (Mały Geysir).

Geysir i Strokkur zaliczane są do głównych atrakcji trasy turystycznej zwanej Złotym Kręgiem[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze źródła pisane mówiące o gejzerach w Haukadalur pochodzą z kronik 1294 roku, kiedy trzęsienia ziemi w okolicy spowodowały zmiany krajobrazu, tworząc kilka nowych gorących źródeł[4]. Nazwa „Geysir” została po raz pierwszy wymieniona w źródłach pisanych w XVIII wieku. Późniejsze kroniki pozwalają powiązać aktywność Geysiru i otaczających gejzerów z aktywnością trzęsień ziemi. Na zwiększoną aktywność wpływ miały m.in. trzęsienia z roku 1789 (największe tego typu zjawisko w historii południowej Islandii) oraz z roku 1896. Okresy mniejszej aktywności sejsmicznej skutkowały stopniowym zmniejszeniem częstotliwości erupcji oraz mniejszą wysokością wyrzutów wody. Największą odnotowaną wysokością było 170 metrów podczas erupcji z połowy XIX wieku[5].

Pod koniec XX wieku aktywność Geysira znacząco zmalała. Krótkotrwały wzrost częstotliwości i siły wyrzutu nastąpił po trzęsieniach ziemi w czerwcu 2000 roku. Wysokość wyrzutu wody osiągnęła wtedy ponad 120 metrów. W późniejszym okresie aktywność Geysiru stopniowo spadała. Według stanu na rok 2017 gejzer ten wyrzuca wodę jedynie na mniej niż 10 metrów i to kilka razy w roku[6].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Origin of the Word Geyser: THE GREAT GEYSIR. wyojones.com (ang.) [dostęp 2018-11-27].
  2. The Glorious Geology of Iceland’s Golden Circle, Ágúst Gudmundsson, 2017, s. 93.
  3. Nanna Gunnarsdóttir: Islandzki Złoty Krąg. Kompletny przewodnik (pol.). Guide to Iceland. [dostęp 2018-12-27].
  4. Geysir. icelandtravel.is (ang.) [dostęp 2018-11-27].
  5. The Glorious Geology of Iceland’s Golden Circle, Ágúst Gudmundsson, 2017, s. 93–102.
  6. The Glorious Geology of Iceland’s Golden Circle, Ágúst Gudmundsson, 2017, s. 93–94.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]