Gibon białoręki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gibon białoręki
Hylobates lar
(Linnaeus, 1771)
Para gibonów białorękich o różnym ubarwieniu
Para gibonów białorękich o różnym ubarwieniu
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina małpy człekokształtne
Rodzina gibonowate
Rodzaj Hylobates
Gatunek gibon białoręki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Gibon białoręki, lar, gibon lar (Hylobates lar) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny gibonowatych. Najpospolitszy i najlepiej poznany z gibonów. Często spotykany w ogrodach zoologicznych. Jeden z najmniejszych gatunków małp człekokształtnych.

Podgatunki [2][edytuj]

  1. Hylobates lar lar Linnaeus, 1771
  2. Hylobates lar carpenteri Groves, 1968.
  3. Hylobates lar entelloides Geoffroy, 1842
  4. Hylobates lar vestitus Miller, 1941
  5. Hylobates lar yunnanensis (możliwe, że wymarły) Ma & Wang, 1986

Występowanie i biotop[edytuj]

Południowo-zachodnie Chiny, Indochiny, Półwysep Malajski i Sumatra. Zasiedla górne partie koron drzew w tropikalnych lasach deszczowych.

Charakterystyka[edytuj]

Ubarwienie futra od czarnego i ciemnobrązowego do jasnobrązowego, z jasną obwódką wokół twarzy, dłonie i stopy jasne. Ubarwienie nie jest zależne od płci. Długość ciała do 60 cm, masa ciała od 4-8 kg, przeciętnie 5,5 kg.

Prowadzą dzienny i nadrzewny tryb życia, schodząc na ziemię tylko sporadycznie. Ciąża trwa ok. 7 miesięcy. Samica rodzi jedno młode w miocie. Gibon białoręki jest uważany za gatunek monogamiczny. Tworzy grupy rodzinne 2-6 osobników z wyraźnie zaznaczonym udziałem samca w wychowaniu młodych. Po urodzeniu młodym zajmuje się początkowo samica. W miarę jego rozwoju samiec przejmuje część opieki nad potomkiem. Młode pozostaje pod opieką rodziców przez dwa lata, a nierzadko znacznie dłużej pomagając rodzicom wychowywać młodsze rodzeństwo. Hierarchia w grupie nie jest wyraźnie zaznaczona lub nie występuje[3].

Gibony białorękie żywią się owocami, młodymi liśćmi i pąkami. Preferują owoce o dużej zawartości cukru, zwłaszcza owoce figowców (Ficus)[4]. Ze względu na zajmowane siedlisko rzadko padają ofiarą drapieżników. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest utrata dostępnych obszarów spowodowana wycinaniem i degradacją lasów.

Znaczenie w ochronie środowiska[edytuj]

Hylobates lar

Hylobates lar klasyfikowane są jako zagrożone [5]. Są na liście Convention on International Trade in Endangered Species [6]. Hylobates lar lar, H. l. carpenteri, H. l. vestitus są klasyfikowane jako zagrożone (EN), H. l. entelloides (VU), H. l. yunnanensis oznaczany jest jako brak danych (DD) na Czerwonej Liście IUCN.[5]. Ze względu na zajmowane siedliska, rzadko padają ofiarą drapieżników. W Tajlandii, gdzie kwitnie nielegalny handel zoologiczny, są wyłapywane, niewolone i sprzedawane. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest utrata dostępnych obszarów spowodowana wycinaniem i degradacją lasów lub dzieleniem ich na mniejsze obszary[7]

Znaczenie gospodarcze[edytuj]

Gibony nie mają znaczącego znaczenia gospodarczego. Czasem polują na nie rodzimi mieszkańcy Malezji ze względu na mięso[8]. Jednak nie jest to częste zjawisko, bo gibony przypominają ludzi ze względu na brak ogona i dwunożność. U niektórych plemion są przedmiotem i inspiracją folkloru. Są również pozyskiwane na żywy handel[9].

Przypisy

  1. Hylobates lar. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. Groves, C.P. (2005). "Order Primates". In Wilson, D.E.; Reeder, D.M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 179–180.
  3. Edward Osborne Wilson: Socjobiologia. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo s.c., 2001. ISBN 83-7150-682-1.
  4. Sean Flannery: White-handed Gibbon (Hylobates lar) (ang.). The Primata. [dostęp 20 maja 2008].
  5. a b IUCN Red List (June, 2009) http://www.iucnredlist.org
  6. CITES (October, 2005) http://www.cites.org
  7. Shalana Gray: Conservation difficulties for Hylobates lar: effects the illegal pet trade has on white-handed gibbons' behavioral health and successful rehabilitation (ang.). Academia.edu, 2012-05. [dostęp 2016-03-21].
  8. Brockelman, W., T. Geissmann. 2008. "Hylobates lar" (On-line). Accessed April 02, 2013 at http://www.iucnredlist.org/details/10548/0.
  9. Hutchins M., Kleiman D.G., Geist V., McDade M. C. 2003. Grzimek’s Animal Life Encyclopedia. 2nd edition. Volumes 12-16, Mammals I-V

Bibliografia[edytuj]

  1. Smith, A.: Hylobates lar (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 20 maja 2008].