Gierałtowice (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gierałtowice
Herb
Herb Gierałtowic
Gierałtowice
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat wadowicki
Gmina Wieprz
Sołectwo Gierałtowice
Wysokość 265 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 1650
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-122[1]
Tablice rejestracyjne KWA
SIMC 0075481
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Gierałtowice
Gierałtowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gierałtowice
Gierałtowice
Ziemia49°56′22″N 19°23′04″E/49,939444 19,384444

Gierałtowicewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Wieprz. Położona jest na wysokości 265 m n.p.m., nad rzeką Wieprzówką, na Pogórzu Śląskim, u podnóża Zbójeckiej Góry (304 m n.p.m.), przy drodze wojewódzkiej nr 781 na odcinku AndrychówZator (11 km od Andrychowa, a 10 km od Zatora).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Geralthowycze villa wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[2].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Gierałtowice[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0075541 Brzosy przysiółek
0075558 Kresy przysiółek
0075570 Łęg przysiółek
0075498 Nowy Świat część wsi
0075506 Resztówka część wsi
0075512 Sikora część wsi
0075529 Szpitalna część wsi
0075535 Zbójecka część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze udokumentowane wzmianki 1325 r.[edytuj | edytuj kod]

  • Wieś powstała w XIII w., w okresie kolonizacji niemieckiej. W latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis jako właściciela Gierałtowic podaje Mikołaja Saszowskiego herbu Saszor[5][6] (błędnie cytowany przez Długosza jako herbu Topacz) we fragmencie "Geralthowycze, villa, ubi ecclessia parochialis, cuius haeres Nicolaus Schaschowsky de domo Fossorum, quae in polonico Copaczowye appellantur"[2]. Od 1526 r. należała do Jana Saszowskiego, który od miejscowości przyjął nazwisko Gierałtowski[7] herbu Saszor[5][6], następnie do sędziego oświęcimskiego, zmarłego w 1546 r. Jakuba Gierałtowskiego i jego potomków. W 1588 wieś kupił Joachim Bielski sekretarz Zygmunta III, kronikarz, poeta i pisarz[8].

W XVIIw. jako właściciel Gierałtowic występuje Łukasz Starowieyski, od którego nabywa je Andrzej Żydowski h.Doliwa. Po śmierci Antoniego Żydowskiego syna Andrzeja Żydowskiego w 1728 r. (patrz Wielka Genealogia Minakowskiego), Gierałtowice były w posiadaniu Lubomirskich, a pod koniec XVIII w. W.Golaskiej, od której w pocz. XIX w. nabywa je właściciel Zatora gen. Stanisław Wąsowicz h.Gozdawa. Po Wąsowiczach wieś tą od 1817 r. dziedziczą Potoccy, którzy utrzymują się przy niej do 1925 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Dwór z XVIII w. zbudowany na owalnej platformie otoczonej fosą, dawniej napełnioną wodą, przez którą prowadziły dwa zwodzone mosty. Obronność dworu zwiększało kolano Wieprzówki, oblewające dwór od północnego wschodu i północnego zachodu.
  • Kościół wzmiankowany w 1325 r., obecny murowany z 1888 r. z późnobarokowym ołtarzem.
  • Obraz "Ukrzyżowanie" malowany na desce z 1595 r. i kamienna chrzcielnica barokowa.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia św. Marcina).

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom VII, Kraków 1864, str. 81.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 18, 2013-02-13. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2013-04-24]. 
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. a b Szymon Okolski: Orbis Polonus T.3. Kraków: In Officina Typographica Francisci Cæsarii, 1641–43, s. 94-98.
  6. a b Bartosza Paprockiego: Herby rycerstwa polskiego. Kraków: nakł. Wydawnictwa Biblioteki Polskiej (przedruk 1858), 1584, s. 710-711.
  7. Urząd Gminy Wieprz, www.wieprz.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  8. Elwira Buszewicz: w Słownik pisarzy polskich p. red. Elżbiety Zarych. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Naukowe, 2008, s. 32. ISBN 978-83-7435-787-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksy Siemionow – "Ziemia Wadowicka. Monografia turystyczno-krajoznawcza", Komisja Turystyki Górskiej Oddziału PTTK "Ziemia Wadowicka", Wadowice 1984.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]