Gimnazjum w Mariampolu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budynek gimnazjum

Gimnazjum w Mariampolu (lit. Marijampolės gimnazija) - szkoła średnia działająca od 1867 roku w Mariampolu, znajdująca się przy ul. Kowieńskiej (Kauno g. 7).

Gimnazjum powstało po upadku powstania styczniowego, w którym również masowo uczestniczyli chłopi litewskojęzyczni, w 1867 roku na bazie szkoły przeniesionej w 1840 roku z pobliskich Sejn.

Po upadku powstania, chcąc uniknąć kolejnego, władze przystąpiły do intensywnej rusyfikacji, m.in. poprzez zakaz nauczania w innych poza rosyjskim językach, co oznaczało, biorąc pod uwagę stan uprzedni, zakaz nauczania w języku polskim[1]. Uznając, że naród litewski to tylko chłopi wprowadzono wyjątkowo na obszarze północnej Suwalszczyzny (obecnie litewska jej część) do szkół (zgodnie z zasadą dziel i rządź) język litewski i starano się kształcić młodzież w oderwaniu od kultury polskiej, która w owym czasie niepodzielnie dominowała na ziemiach b. Wielkiego Księstwa Litewskiego. Szkoła stała się kuźnią narodowej elity, która propagowała ruch nowolitewski i tworzyła u schyłku I wojny światowej nowe państwo[2].

Obecnie nosi imię Jonasa Rygiškių (pseudonim Jonasa Jablonskisa) - oficjalna nazwa brzmi "Marijampolės Rygiškių Jono gimnazija".

Na przełomie XIX i XX wieku gimnazjum należało do najbardziej prestiżowych na Litwie, ukończyli je m.in. lekarz i redaktor czasopisma Auszra wspierającego odseparowaną od polskości litewską świadomość narodową Jan Basanowicz (zaproponował używanie w tworzonym języku litewskim "č" i "š" zamiast stosowanych polskich "cz" i "sz"), przyszły prezydent Kazys Grinius, językoznawca Jonas Jablonskis, pisarz Vincas Kudirka, nauczyciel, pisarz i poeta Antanas Venclova (ojciec Tomasa Venclovy), generał i kilkukrotny dowódca naczelny wojsk międzywojennej Republiki Litewskiej Silvestras Žukauskas, premier kolaboracyjnego rządu utworzonego w 1941 r. Juozas Ambrazevičius. Uczył się tu, ale przerwał naukę z powodu choroby, błogosławiony Jerzy Matulewicz.

Do wybitnych absolwentów zasłużonych dla Polski należy zamordowany w Katyniu generał Henryk Minkiewicz, poległy pod Monte Cassino pułkownik Jerzy Jan Jastrzębski oraz biolog i literat Romuald Minkiewicz.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. J. Ochmański, Historia Litwy, Wrocław Warszawa Kraków 1990, s. 214.
  2. https://www.serveriai.lt/talpinimas.html, rjg.ten.lt [dostęp 2017-11-23].