Ginekomastia

Przerost sutka

gynaecomastia

Młody mężczyzna z ginekomastią

ICD-10 N62

Ginekomastia, przerost sutka u mężczyzn (łac. gynaecomastia) – powiększenie się sutka u mężczyzny, w wyniku rozrostu tkanki gruczołowej, włóknistej i tłuszczowej. Gruczoł piersiowy ulega jednostronnemu lub obustronnemu powiększeniu, jest obrzmiały i może być bolesny. Występuje również patologiczna makropigmentacja otoczek i/lub brodawek sutkowych (w tym powiększenie otoczek i/lub brodawek), a nawet ich kolorytu (na żeński), oraz umiejscowienie środkowe^{[potrzebny przypis]}. Ginekomastia spowodowana jest zaburzeniami hormonalnymi, najczęściej wskutek leczenia hormonalnego (leczenie raka stercza).

Epidemiologia

Występuje w każdym wieku: u 60-90% wszystkich noworodków płci męskiej, u chłopców w okresie dojrzewania (około 50% chłopców w wieku 13–17 lat) i w okresie starzenia (50–80 lat). Ogólnie, ginekomastia idiopatyczna (bez uchwytnej przyczyny) dotyczy około 36% zdrowych mężczyzn^{[potrzebny przypis]}. Może być bolesna, charakteryzuje ją świąd i pieczenie.

Ginekomastia fizjologiczna

Ginekomastia przejściowa, związana z okresem dojrzewania, spowodowana jest zwiększeniem stosunku wolnego estradiolu do testosteronu w osoczu i powinna samoistnie zaniknąć, zwykle w przeciągu kilku miesięcy. Czasami jednak ginekomastia może się utrwalić, w związku z przerostem tkanki łącznej i tłuszczowej, stanowiąc poważny problem kosmetyczny i psychologiczny (dojrzewający chłopcy mogą przeżywać z tego powodu rozmaite rozterki, przestać wierzyć we własną męskość. Powstają kłopoty z rozbieraniem się w miejscu publicznym, unikają ćwiczeń na lekcji wychowania fizycznego). W Polsce jedyną dopuszczoną metodą leczenia jest operacyjne wycięcie nadmiaru tkanki^{[potrzebny przypis]}. Uważa się, że powinna niepokoić ginekomastia bardzo nasilona.

Ginekomastia patologiczna

Ginekomastia niefizjologiczna może być także spowodowana innymi przyczynami. Przyczyny ginekomastii patologicznej to m.in.:

• otyłość – wiąże się ze zwiększoną lokalnie aktywnością aromatazy, przekształcającej testosteron do estradiolu
• nadczynność tarczycy – wiąże się ze zwiększoną syntezą SHBG w wątrobie; białko to ma większe powinowactwo do testosteronu niż do estradiolu, przez co zmniejsza się frakcja wolnego testosteronu w osoczu
• choroby wątroby (marskość) – w związku ze zwolnieniem metabolizmu estrogenów i androgenów
• przewlekła niewydolność nerek – z tego samego powodu co marskość wątroby
• zespoły paranowotworowe
• nowotwór jądra lub inne guzy hormonalnie czynne (np. nadnercza)
• nadmierna wrażliwość gruczołu sutkowego na estrogeny
• działanie leków:
  • glikozydy naparstnicy
  • niektóre diuretyki o działaniu antyandrogenowym (przede wszystkim spironolakton)
  • agonisty receptorów 5-HT_1A (np. buspiron)
  • antagonisty receptora H₂ (ranitydyna)
  • inhibitory pompy protonowej (omeprazol)
  • inhibitory konwertazy angiotensyny (enalapril)
  • antagonisty kanału wapniowego (werapamil)
  • leki przeciwgrzybicze (ketokonazol)
• dziedziczność.

Być może palenie marihuany ma również wpływ na powstawanie ginekomastii.

Różnicowanie

• rak sutka
• hiperprolaktynemia
• ginekomastia rzekoma, inaczej lipomastia lub steatomastia (przerost tkanki tłuszczowej sutka)

Bibliografia

• Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne: podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 1146. ISBN 83-7430-031-0.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.