Giotto di Bondone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Giotto)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy włoskiego malarza i architekta. Zobacz też: Giotto (sonda kosmiczna).
Giotto di Bondone
Ilustracja
Giotto. Fragment obrazu Pięciu włoskich artystów pędzla Paolo Uccello w zbiorach Luwru
Data urodzenia ok. 1266
Data i miejsce śmierci 8 stycznia 1337
Florencja
Narodowość włoska
Dziedzina sztuki malarstwo, architektura
Epoka późny gotyk
Ważne dzieła

Giotto di Bondone, właśc. Angiolo di Bondone, zdrobniale Angiolotto (ur. ok. 1266, zm. 8 stycznia 1337 we Florencji) – malarz i architekt włoski, tercjarz franciszkański[1].

Do najważniejszych jego dzieł należą: freski w kaplicy Scrovegnich w Padwie, w kościele Santa Croce we Florencji i w bazylice św. Franciszka w Asyżu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z przekazami Lorenza Ghibertiego i Giorgia Vasariego, Cimabue miał zobaczyć rysunki owiec wykonane przez Giotta, gdy ten był jeszcze młodym pastuszkiem, i przyjąć go do swojego warsztatu. Choć trudno stwierdzić, na ile prawdziwa jest ta legenda, to za fakt uznaje się, iż Cimabue był mistrzem Giotta. Cimabue w latach 1288–1292 wykonywał freski w bazylice św. Franciszka w Asyżu. Wraz z mistrzem pojawił się i jego uczeń. Przy freskach pracowało wielu artystów m.in. z Rzymu i dzięki temu Giotto mógł zdobyć gruntowne wykształcenie. Utalentowany młody malarz był coraz częściej dopuszczany do pracy przy freskach i dzisiaj badacze wiodą spór o autorstwo poszczególnych malowideł. Z pewnością rola Giotta w malowaniu fresków stopniowo wzrastała, ale przypisywanie mu całości dzieła to uproszczenie wynikające z jego późniejszej sławy.

Niewykluczone, że młody Giotto wraz z mistrzem odbył podróże także do Pizy i Rzymu; przypisuje mu się fragmenty fresków z Bonifacym VIII w Bazylice na Lateranie i medaliony z prorokami z Santa Maria Maggiore (ok. 1290). Po powrocie do Florencji Giotto ożenił się z Ciutą di Lapo del Pela. Mieli ośmioro dzieci: czterech synów i cztery córki.

We wczesnym okresie twórczości wykonał niemal 6-metrowy krucyfiks dla kościoła Santa Maria Novella we Florencji, poliptyk z Badii, Madonnę z Dzieciątkiem i Stygmatyzację św. Franciszka.

W latach 1303–1305 Giotto pracował w Padwie malując freski kaplicy Scrovegnich (dell'Arena). Wówczas po raz pierwszy pojawił się w źródłach pisanych; tym samym te freski to pierwsze chronologicznie dzieło, które bezdyskusyjnie mu przypisano. Kaplica poświęcona jest Marii i Jezusowi. Na ścianach bocznych umieszczono po trzy cykle obrazów, jeden nad drugim. Górny prawy cykl to sześć obrazów z życia Joachima i Anny, rodziców Marii. Górny lewy to sześć obrazów o życiu Marii do momentu Zwiastowania. Środkowy cykl to dwadzieścia dwa obrazy z życia Jezusa, usytuowane po obu stronach kaplicy. Natomiast cykle dolne to alegorie siedmiu cnót (strona prawa) i siedmiu grzechów głównych (strona lewa). Wszystkie cykle wiąże ze sobą fresk Sąd Ostateczny namalowany na ścianie nad wejściem do kaplicy. Freski w prezbiterium kaplicy Scrovegnich powstały po roku 1317 i wykonali je prawdopodobnie uczniowie Giotta.

Giottowi często przypisuje się autorstwo cyklu fresków świętego Franciszka w bazylice św. Franciszka w Asyżu, jednak część badaczy sprzeciwia się tej opinii. Brak jest źródeł, które jednoznacznie potwierdziłyby taką atrybucję (wspominają one tylko, że Giotto pracował w Asyżu albo nawet wymieniają bazylikę pod tym wezwaniem, ale bez podania konkretnego miejsca). Vasari jako pierwszy przypisał ten cykl Giottowi i do dziś tę opinię powtarza większość publikacji. Cykl został wykonany w górnym kościele, w dolnym pasie przedstawień. Łącznie namalowanych jest 28 scen, opartych na biografii św. Franciszka Legenda Maior pióra św. Bonawentury.

W latach 1310–1320 Giotto prowadził prace malarskie we florenckiej bazylice Santa Croce, dekorując freskami cztery kaplice. Od roku 1328 pracował w Neapolu na zlecenie Roberta Andegaweńskiego, króla Neapolu. Dekorował freskami kaplicę pałacową i stworzył cykl obrazów Sławni ludzie w wielkiej sali pałacu królewskiego. Po powrocie do Florencji w 1334 roku otrzymał stanowisko nadzorcy budowy miasta i katedry. Zaprojektował dzwonnicę, Ponte Carraia (most na rzece Arno), zmodernizował fortyfikacje.

Do jego uczniów należeli m.in. Taddeo Gaddi i Maso di Banco.

Wkrótce umarł w pełni sławy. Cennino Cennini, włoski malarz i teoretyk malarstwa napisał o nim: sztukę malarską zamienił z greckiej w łacińską i uczynił ją nowoczesną; jego dzieło było doskonalsze niż czyjekolwiek gdziekolwiek indziej. Giottem zachwycali się krytycy i malarze prawie każdej epoki: nazareńczycy, prerafaelici, malarze z Pont-Aven z Gauguinem na czele. Wszyscy doceniali skalę barw, harmonię koloru, zrównoważoną kompozycję i metafizyczny spokój malowanych postaci.

Dzieła artysty[edytuj | edytuj kod]

Freski[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkość Grafika Tytuł Wielkość Grafika Tytuł Wielkość Grafika
Wypędzenie Joachima z świątyni 200 × 185 cm Giotto - The Expulsion of Joachim from the Temple.jpg Joachim wśród pasterzy Giotto - Scrovegni - -02- - Joachim among the Shepherds.jpg Zwiastowanie św. Annie Giotto di Bondone - No. 3 Scenes from the Life of Joachim - 3. Annunciation to St Anne - WGA09171.jpg
Ofiara Joachima Giotto di Bondone - No. 4 Scenes from the Life of Joachim - 4. Joachim's Sacrificial Offering - WGA09173.jpg Sen Joachima Giotto - Scrovegni - -05- - Joachim's Dream.jpg Spotkanie przy Złotej Bramie Giotto - Scrovegni - -06- - Meeting at the Golden Gate.jpg
Narodziny Maryi Giotto - Scrovegni - -07- - The Birth of the Virgin.jpg Ofiarowanie Maryi w świątyni Presentation of the Virgin - Capella dei Scrovegni.jpg Konkurenci przynoszą swe różdżki do świątyni Giotto - Scrovegni - -09- - The Rods Brought to the Temple.jpg
Czuwanie nad różdżkami Giotto - Scrovegni - -10- - Prayer of the Suitors.jpg Zaślubiny Maryi Giotto di Bondone - No. 11 Scenes from the Life of the Virgin - 5. Marriage of the Virgin - WGA09183.jpg Orszak weselny Giotto di Bondone - No. 12 Scenes from the Life of the Virgin - 6. Wedding Procession - WGA09184.jpg
Wysłanie archanioła Gabriela do Maryi Giotto - Scrovegni - -13- - God Sends Gabriel to the Virgin.jpg Zwiastowanie Giotto di Bondone - No. 14 Annunciation - The Angel Gabriel Sent by God - WGA09190.jpgGiotto di Bondone - No. 15 Annunciation - The Virgin Receiving the Message - WGA09191.jpg Odwiedziny Elżbiety Giotto - Scrovegni - -16- - Visitation.jpg
Boże Narodzenie Birth of Jesus - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Pokłon Trzech Króli Giotto - Scrovegni - -18- - Adoration of the Magi.jpg Ofiarowanie Jezusa w świątyni Giotto - Scrovegni - -19- - Presentation at the Temple.jpg
Ucieczka do Egiptu Flight into Egypt - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Rzeź niewiniątek Massacre of the Innocents - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Chrystus wśród uczonych Giotto - Scrovegni - -22- - Christ among the Doctors.jpg
Chrzest Chrystusa Giotto di Bondone - No. 23 Scenes from the Life of Christ - 7. Baptism of Christ - WGA09201.jpg Wesele w Kanie Giotto - Scrovegni - -24- - Marriage at Cana.jpg Wskrzeszenie Łazarza Giotto - Scrovegni - -25- - Raising of Lazarus.jpg
Wjazd do Jerozolimy Giotto - Scrovegni - -26- - Entry into Jerusalem2.jpg Wypędzenie przekupniów ze świątyni Giotto - Scrovegni - -27- - Expulsion of the Money-changers from the Temple.jpg Wręczenie srebrników Judaszowi Judas being paid - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg
Ostatnia Wieczerza Giotto - Scrovegni - -29- - Last Supper.jpg Chrystus umywa nogi apostołom Washing of the Feet - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Pocałunek Judasza Giotto - Scrovegni - -31- - Kiss of Judas.jpg
Chrystus przed Kajfaszem Christ before Caiaphas - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Biczowanie Chrystusa Mocking of Jesus - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Droga na Golgotę Giotto di Bondone - No. 34 Scenes from the Life of Christ - 18. Road to Calvary - WGA09220.jpg
Ukrzyżowanie Giotto - Scrovegni - -35- - Crucifixion.jpg Opłakiwanie Chrystusa Zmartwychwstanie Noli me tangere - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg
Wniebowstąpienie Giotto - Scrovegni - -38- - Ascension.jpg Zesłanie Ducha Świętego Giotto di Bondone - No. 39 Scenes from the Life of Christ - 23. Pentecost - WGA09227.jpg Sąd Ostateczny LastJudgmentGiotto.jpg
Grafika Tytuł Wymiary w cm Grafika Tytuł Wymiary w cm Grafika Tytuł Wymiary w cm
Giotto di Bondone - No. 40 The Seven Virtues - Prudence - WGA09267.jpg Roztropność 120×60 Giotto- The Seven Vices - Foolishness.JPG Głupota 120×55 Giotto di Bondone - No. 41 The Seven Virtues - Fortitude - WGA09268.jpg Męstwo 120×55
Giotto di Bondone - No. 52 The Seven Vices - Inconstancy - WGA09279.jpg Niestałość 120×55 Giotto di Bondone - No. 42 The Seven Virtues - Temperance - WGA09269.jpg Wstrzemięźliwość 120×55 Ira giotto.jpg Złość 120×55
Justitia - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Sprawiedliwość 120×60 Injustitia - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Niesprawiedliwość 120×60 Fides - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg Wiara 120×55
Giotto di Bondone - No. 49 The Seven Vices - Infidelity - WGA09276.jpg Niewierność 120×55 Giotto di Bondone - No. 45 The Seven Virtues - Charity - WGA09272.jpg Dobroczynność 120×55 Giotto di Bondone - No. 48 The Seven Vices - Envy - WGA09275.jpg Zazdrość 120×55
Giotto di Bondone - No. 46 The Seven Virtues - Hope - WGA09273.jpg Nadzieja 120×60 Giotto di Bondone - No. 47 The Seven Vices - Desperation - WGA09274.jpg Rozpacz 120×60

Obrazy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Terziari francescani: Opere e personaggi famosi (wł.). www.ofsvialepiave.it. [dostęp 2017-03-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Skubiszewska Maria, Malarstwo Italii w latach 1250–1400, Warszawa 1980.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]