Giuliano da Sangallo
 Giuliano da Sangallo na portrecie Piera di Cosimo | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Narodowość | |
| Praca | |
| Styl | |
| Budynki |
Willa Medyceuszy w Poggio a Caiano |
Giuliano da Sangallo (właściwie Giuliano Giamberti, ur. ok. 1445 we Florencji, zm. 1516 tamże[1][2]) – włoski rzeźbiarz, architekt, rytownik i inżynier wojskowy epoki renesansu[2][3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Jego ojcem był stolarz i inżynier wojskowy Francesco Giamberi[1]. Na jego twórczość silnie wpłynął Filippo Brunelleschi[2][3]. Pracował dla Medyceuszy, dla których w latach 1480–1485 (w innym źródle: 1485–1513) budował willę w Poggio a Caiano, uchodzącą za prototyp willi renesansowej[4][5]. W 1479 roku uczestniczył w obronie Florencji, zaatakowanego przez wojska Neapolu[2]. Pracował przy budowie różnych fortyfikacji na terenie Włoch[1]. Zaprojektował kościół Santa Maria delle Carceri w Prato. Kościół budowany w latach 1485–1491 silnie nawiązuje do stylu Brunelleschiego[2]. W 1506 roku wraz z synem Francesciem był obecny przy odkryciu Grupy Laokoona[6].
W 1504 roku brał udział w obradach nad ustawieniem rzeźby Dawid Michała Anioła[7]. Wraz z Rafaelem Santim uczestniczył w pracach nad projektem bazyliki św. Piotra na Watykanie. Podczas prac nad bazyliką często konkurował z Michałem Aniołem, kwestionując jego zmiany w projekcie budowy[8]. W 1506 roku był mediatorem między skonfliktowanym Michałem Aniołem a papieżem Juliuszem II[9].
Jego bratem był Antonio da Sangallo Starszy, synem Francesco da Sangallo, bratankiem Antonio da Sangallo Młodszy[2][10], a siostrzeńcem Bastiano da Sangallo[11].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c SANGALLO, Giuliano da [online], wga.hu [dostęp 2025-04-17] (ang.).
- ↑ a b c d e f Sangallo family [online], britannica.com [dostęp 2025-04-17] (ang.).
- ↑ a b Girardi 2006a ↓, s. 138.
- ↑ Sangallo, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-04-17].
- ↑ Girardi 2006a ↓, s. 90.
- ↑ SANGALLO, Francesco da [online], wga.hu [dostęp 2025-04-17] (ang.).
- ↑ Isaacson 2019 ↓, s. 524.
- ↑ Girardi 2006b ↓, s. 140.
- ↑ Girardi 2006b ↓, s. 127.
- ↑ Sangallo Antonio, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-04-17].
- ↑ SANGALLO, Bastiano da [online], wga.hu [dostęp 2025-07-20] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Monica Girardi, KLASYCY SZTUKI. Rafael, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2006a, ISBN 978-83-60529-00-3.
- Monica Girardi, KLASYCY SZTUKI. Michał Anioł, Warszawa: Rzeczpospolita, 2006b, ISBN 978-83-60529-24-9.
- Walter Isaacson, Leonardo da Vinci, Kraków: Insignis Media, 2019, ISBN 978-83-66071-41-4.