Glinianki Jelonek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Glinianki Jelonek
Ilustracja
Większa z glinianek, widok od zachodu (2014)
Położenie
Państwo  Polska
Lokalizacja Warszawa
Wysokość lustra 104,2 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 0,5607 i 0,4127 ha
Hydrologia
Rodzaj jeziora glinianki
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, po lewej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Glinianki Jelonek”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Glinianki Jelonek”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Glinianki Jelonek”
Ziemia52°13′14″N 20°54′51″E/52,220556 20,914167

Glinianki Jelonek[1] – dwa sztuczne zbiorniki wodne w Warszawie, w dzielnicy Bemowo.

Położenie i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Glinianki leżą po lewej stronie Wisły, w Warszawie, w dzielnicy Bemowo, na obszarze Miejskiego Systemu Informacji Jelonki Południowe[2]. Otaczają je ulice: Połczyńska, Powstańców Śląskich, Szczotkarska, Brygadzistów i Strzelców[2].

Zgodnie z ustaleniami w ramach Programu Ochrony Środowiska dla m.st. Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r. położone są na wysoczyźnie i zasilane są stale wodami podziemnymi. Powierzchnia bezodpływowych zbiorników wynosi 0,5607 i 0,4127 hektara[a][3]. Według numerycznego modelu terenu udostępnionego przez Geoportal lustro wody zbiorników znajduje się na wysokości 104,2 m n.p.m.[2] Identyfikatory MPHP to 96952 i 130936675[2]. Leżą na obszarze zlewni Żbikówki[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbiorniki wodne są gliniankami. Powstały w wyniku zalania wodą wyeksploatowanego wyrobiska iłów[5]. W XIX wieku (prawdopodobnie w 1846 roku)[6] na terenie Jelonek, przy ówczesnej szosie poznańskiej (obecnie ulica Połczyńska), powstała wytwórnia cegieł, dachówek i ceramiki[7]. Jej założycielem był Bogumił Schneider. Cegły z tego zakładu posłużyły do budowy wielu warszawskich obiektów m.in. pobliskich fortów twierdzy Warszawa, jak fort Chrzanów, fort Blizne czy fort Wawrzyszew, które zostały wybudowane na zlecenie armii carskiej[7]. Same glinianki również były uważane za element obronny, utrudniający forsowanie linii fortów[8]. Cegielnia, która w szczytowym okresie swojej działalności zatrudniała kilkuset pracowników, przestała działać po II wojnie światowej[7]. Glinianki Jelonek, obok pobliskich Glinianek Sznajdra, z których również wydobywano surowiec, oraz drewnianego pałacyku rodziny Schneidrów przy ul. Połczyńskiej 59, użytkowanego przez zbór zielonoświątkowców, są jedynymi pozostałościami po tym zakładzie[7].

Przed 2012 rokiem w tym miejscu znajdowały cztery zbiorniki wodne[3][9][10]. Dwa nieistniejące obecnie zbiorniki miały powierzchnię 0,2594 i 0,1094 ha[3]. Zostały zasypane przez dewelopera Robyg, który na ich miejscu wybudował „Osiedle Kameralne”[9][4]. Przy tej okazji poddano także rewitalizacji większy z pozostałych stawów[9].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku na terenie zbiorników wodnych i w okolicach stwierdzono występowanie czernicy[11]. Wcześniej stwierdzono także obecność rybitwy rzecznej[12].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W źródle oznaczone jako Glinianki Jelonek1 i Glinianki Jelonek4. Pozostałe dwa zbiorniki wodne zostały zasypane.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 września 2021, identyfikator PRNG: 201833
  2. a b c d geoportal.gov.pl. [dostęp 2020-11-28].
  3. a b c Rada m.st. Warszawy: Załącznik tekstowy i tabelaryczny do programu ochrony środowiska dla miasta stołecznego Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r. (pol.). bip.warszawa.pl, 21 października 2010. [dostęp 2021-02-02].
  4. a b Łukasz Szkudlarek, Analiza powierzchniowa zlewni. Charakterystyka i ocena funkcjonowania układu hydrograficznego, ze szczególnym uwzględnieniem systemów melioracyjnych na obszarze m.st. Warszawy wraz z zaleceniami do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy i planów miejscowych, 2015, s. 96–99 [dostęp 2021-02-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-22].
  5. Barbara Petrozolin-Skowrońska (red.), Encyklopedia Warszawy, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 212, ISBN 83-01-08836-2.
  6. Zakłady Cegielniane i Fabryka Dachówek „Bogumił Schneider”. „Przegląd Techniczny”, 3 października 1903 (pol.). 
  7. a b c d Cegły z Jelonek zbudowały Warszawę. „Bemowo News”, s. 21, lipiec 2011. ISSN 1897-9777 (pol.). [zarchiwizowane z adresu]. 
  8. Katarzyna Pałubska, Rola zieleni i naturalnych przeszkód terenowych Twierdzy Warszawa w kształtowaniu systemu ekologicznego miasta [pdf], „Architektura Krajobrazu”, 2, 2014, s. 50–61.
  9. a b c Michał Wojtczuk: Bemowo. Zaskakująca metamorfoza glinianek na Jelonkach. Dwie wyparowały. gazeta.pl, 2016-08-13. [dostęp 2021-02-07].
  10. Mapa Warszawy 2012. um.warszawa.pl. [dostęp 2021-02-07].
  11. Opracowanie ekofizjograficzne do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy – Załącznik nr II.7 (pol.). Biuro Naczelnego Architekta Miasta, 2004. [dostęp 2021-02-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  12. Grzegorz Węcławowicz, Janusz Księżak, Andrzej Jarosz, Przemysław Śleszyński: Atlas Warszawy, Zeszyt 8, Ptaki Warszawy 1962-2000. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2001, s. 49. ISBN 83-87954-95-0.