Gmach Banku Gospodarstwa Krajowego w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gmach dawnego Banku Gospodarstwa Krajowego
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1237/78 z 2 maja 1978[1]
Widok gmachu banku od strony Rynku
Widok gmachu banku od strony Rynku
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice Herb.svg Katowice
Adres ul. Adama Mickiewicza 3
Styl architektoniczny ekspresjonizm (modernizm)
Architekt Stanisław Tabeński i Jan Noworyta
Inwestor Bank Gospodarstwa Krajowego w Katowicach
Kondygnacje 5
Ukończenie budowy 1930
Pierwszy właściciel Bank Gospodarstwa Krajowego
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
gmach dawnego BGK
gmach dawnego BGK
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
gmach dawnego BGK
gmach dawnego BGK
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
gmach dawnego BGK
gmach dawnego BGK
Ziemia50°15′37,71″N 19°01′15,37″E/50,260475 19,020936

Gmach dawnego Banku Gospodarstwa Krajowego w Katowicach – obecnie budynek ING Banku Śląskiego przy ul. Adama Mickiewicza 3[2], na rogu z ul. ks. Piotra Skargi. Budynek wpisano do rejestru zabytków dnia 2 maja 1978 (nr rej.: A/1237/78[1]).

Bank zbudowano w 1930[3], w stylu ekspresjonistycznym, według projektu Stanisława Tabeńskiego i Jana Noworyty z 1928[4]; jego fasada jest ukośna z powodu umiejscowienia przy nieistniejącej już ul. Skośnej, której zabudowania wyburzono w latach sześćdziesiątych XX wieku. W witrażu głównej klatki schodowej zachował się napis A 1930. Na dachu budynku umiejscowiono zegar oraz kuranty, które od 26 kwietnia 1975 wygrywały melodię „Płynie Wisła błękitna”[5]. W latach trzydziestych XX wieku miał tu także swoją siedzibę Wyższy Urząd Górniczy[6][7].

Sześciokondygnacyjny budynek powstał na działce w kształcie trapezu przy ul. Skośnej 2[7]. Dlatego w jego wschodniej fasadzie (od strony ul. Skośnej) zastosowano graniaste bryły, uskokowo rozczłonkowane (sześć uskoków). Boniowanie tworzy dekoracyjny cokół, optycznie podtrzymujący żłobkowane pilastry. Wraz z szatą dekoracyjną całość przedstawia styl „maniery na trójkątno”.

Przed 1930 w miejscu dzisiejszego gmachu banku istniała narożna dwupiętrowa kamienica z charakterystyczną kopułą. 4 września 1939 przed budynkiem toczyły się walki polskich powstańców, ochotników i harcerzy z niemieckim Wehrmachtem[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 2011-05-25].
  2. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 51. ISBN 978-83-7729-021-7.
  3. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7729-021-7.
  4. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-05-25].
  5. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 59. ISBN 83-913341-0-4.
  6. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 61. ISBN 83-913341-0-4.
  7. a b Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 17. ISBN 978-83-7729-021-7.
  8. Joanna Starnawska: Dzieje Katowic (1299−1945). Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1990, s. 54.

Bibliografia[edytuj]

  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 43. ISBN 83-85831-35-5.
  • Katowice − Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 21.
  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ​ISBN 83-87455-77-6​, s. 329.
  • Górnośląskie Dziedzictwo: Nie bójmy się historii i zabytków Katowic (pol.) www.gornoslaskie-dziedzictwo.com [dostęp 2011-05-25]