Gmina Brzostowica Wielka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzostowica Wielka
gmina wiejska
1921-39[1]
Państwo  II Rzeczpospolita
Województwo (1919-20: okręg wileński)
(1920-21: okręg nowogródzki)
1921-39: białostockie
Powiat grodzieński
Siedziba Brzostowica Wielka
Populacja (1921)
• liczba ludności

4275
brak współrzędnych
Portal Portal Polska

Gmina Brzostowica Wielka (1919 alt. Brzostowice Wielkie) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w województwie białostockim w Polsce (obecnie na Białorusi). Siedzibą gminy była Brzostowica Wielka[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym gmina Brzostowica Wielka należała do powiatu grodzieńskiego w województwie białostockim II RP[2].

W wyniku napaści ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 r. gmina znalazła się pod okupacją sowiecką. W pierwszych dniach po wkroczeniu wojsk sowieckich na terytorium Polski, na terenie gminy miało miejsce szczególne nasilenie mordów i grabieży. Ich ofiarami padała zazwyczaj napływowa ludność polska (zamożniejsi mieszkańcy, urzędnicy, policjanci i żołnierze Wojska Polskiego), sprawcami natomiast były zbrojne grupy skomunizowanych chłopów i kryminalistów, działające z inspiracji ZSRR (zazwyczaj Białorusini i Żydzi)[3].

2 listopada został włączony do Białoruskiej SRR. 4 grudnia 1939 r. włączony do nowo utworzonego obwodu białostockiego. Od czerwca 1941 roku pod okupacją niemiecką. 22 lipca 1941 r. włączony w skład okręgu białostockiego III Rzeszy. W 1944 roku ponownie zajęty przez wojska sowieckie i włączony do obwodu grodzieńskiego Białoruskiej SRR, oprócz południowego skrawka, który przypadł Polsce Ludowej.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według tezy Alfonsa Krysińskiego i Wiktora Ormickiego, terytorium gminy wchodziło w skład tzw. zwartego obszaru białorusko-polskiego, to znaczy prawosławna ludność białoruska zamieszkiwała głównie tereny wiejskie, natomiast w miastach i większych miejscowościach, gdzie napływała elita urzędnicza i wojsko, dominowała polska ludność rzymskokatolicka[4].

Według spisu powszechnego z 1921 roku, gminę zamieszkiwało 4275 osób, w tym 2019 (47%) Białorusinów, 1516 (35%) Polaków, 739 (17%) Żydów i 1 Anglik. Większość mieszkańców gminy wyznawała prawosławie (61% – 2626 osób), pozostali to kolejno: wyznawcy katolicyzmu łacińskiego 879 osób (20% – 879 osób) i judaizmu (18% – 769 osób) [5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1921 jednostka administracyjna utworzonego w 1919 polskiego woj. białostockiego; w czasie II wojny światowej poza administracją polską; po II wojnie światowej poza granicami Polski.
  2. a b Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
  3. Marek Wierzbicki: Mordy i grabieże po 17 września 1939 roku. W: Marek Wierzbicki: Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941. Wyd. 2. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, s. 99, seria: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2.
  4. Marek Wierzbicki: Stosunki polsko-białoruskie przed wrześniem 1939. W: Marek Wierzbicki: Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941. Wyd. 2. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, s. 25–43, seria: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2.
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 32. [dostęp 2011-04-04].