Liszki (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Liszki)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Liszki
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
TERYT 1206072
Wójt Paweł Miś (2014)
Powierzchnia 72,03 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

16 880[1]
• gęstość 234,2 os./km²
Nr kierunkowy 12
Tablice rejestracyjne KRA
Adres urzędu:
Liszki 230(Rynek)
32-060 Liszki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Liszki
Liszki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Liszki
Liszki
Ziemia50°02′N 19°46′E/50,038861 19,768583
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Liszkigmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krakowskim. Gmina położona jest bezpośrednio przy zachodniej granicy miasta Krakowa.

Siedziba gminy to Liszki.

Według danych z 30 czerwca 2008[2] gminę zamieszkiwało 16 058 osób. Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego. Sieć rzeczną tworzy Wisła i Sanka. Gmina Liszki leży na terenie krainy geograficznej Brama Krakowska, na części Bielańko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego oraz Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego.

Komunikacja[edytuj]

Przez teren gminy przebiega autostrada A4 (E40) wraz z IV obwodnicą Krakowa ( 7 (E77)) ze Stopniem Wodnym Kościuszko na Wiśle, droga wojewódzka nr 780 łącząca Kraków z GOP oraz droga wojewódzka nr 774 Kryspinów-Balice-Zabierzów. W pobliżu znajduje się port lotniczy Kraków Airport im. Jana Pawła II. Teren gminy pod względem komunikacyjnym obsługują MPK w Krakowie oraz Mobilis sp.z o.o. Linie 209, 229, 239, 249, 259, 269 łączą obszar gminy z os. Salwator; linie 279, 289 z Salwatorem, oraz pętlą przy Hotelu Cracovia; linie 226, 258 z os. Bronowice Nowe; linia 292 oraz nocna 902 z Dworcem Głównym PKP, natomiast linia 352 z Aleją Przyjaźni. Oprócz MPK teren gminy obsługiwany jest przez PKS oraz liczne prywatne linie mikrobusowe.

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[3][edytuj]

Inne zabytki[edytuj]

  • Cholerzyn – dwie kapliczki przydrożne z połowy XIX w. Jedna z nich zawiera liczne rzeźby ludowe[4];
  • Czułów – kaplica mszalna murowana, zadaszona z połowy XIX wieku[5];
  • Jeziorzany – zabytkowa kapliczka oraz kilka stanowisk archeologicznych;
  • Kaszów – dwie kapliczki zbudowane z cegły, pochodzące z połowy XIX wieku[6];
  • Kryspinów – krzyż przydrożny z rzeźbami postawiony na przełomie XIX/XX wieku[7];
  • Liszki – neoromański, trójnawowy kościół św. Mikołaja z 1873 roku, konsekrowany w 1888 roku przez biskupa krakowskiego kardynała Albina Dunajewskiego. W bocznych ołtarzach znajdują się obrazy z XVIII wieku, natomiast w ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z XVII wieku, w srebrnych sukienkach;
* kapliczka z 1 poł. XIX wieku;
* pomnik na cmentarzu parafialnym poświęcony pacyfikacji wsi dokonanej przez niemieckich okupantów 4 lipca 1943 roku;
* charakterystyczne centrum – rynek, wokół zabudowa typowo miasteczkowa;
* bank, funkcjonujący od 1898 roku, wywodzi się od kasy dr. Franciszka Stefczyka i był wówczas drugą w Polsce tego typu instytucją.

Turystyka[edytuj]

Gmina Liszki wchodzi obok gmin: Alwernia, Babice, Czernichów, Jerzmanowice-Przeginia, Krzeszowice, Zabierzów oraz Wielka Wieś w skład tzw. "Pierścienia Jurajskiego" – trasy samochodowej biegnącej z Krakowa przez najciekawsze tereny południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Znajdujące się wzdłuż południowej granicy gminy Liszki wały wiślane stanowią miejsce do wypoczynku i rekreacji. Od 2000 roku sąsiednia gmina Czernichów organizuje Ogólnopolski Spływ Kajakarski na trasie Czernichów–Kraków. Impreza ta organizowana jest corocznie w czerwcu w dniu przesilenia letniego, czyli w dniu św. Jana i poprzedza Krakowskie Wianki.

Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[8]
Dwa zbiorniki wodne o piaszczystych plażach, popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim. Zaletą tego miejsca jest bliskość do wielu parkingów, oraz dobra komunikacja (MPK, linie 209, 229, 239, 269, 279 oraz nieco bardziej odległa lina 292; PKS, Mal Bus, Super Bus, Aran Bus). Na terenie ośrodka istnieją kąpieliska strzeżone, wypożyczalnia sprzętu wodnego, zjeżdżalnia wodna, boiska do koszykówki i siatkówki plażowej oraz plac zabaw dla dzieci. Wokół także jest wiele punktów gastronomicznych i klimatycznych restauracyjek, gdzie można się posilić. Zalew jest położony około 12 km na zachód od centrum Krakowa. W upalne dni liczba wypoczywających przekracza 30 000.
Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy
Tenczyński Park Krajobrazowy
Dolina Brzoskwinki
Dolina Mnikowska
wąwóz krasowy o powierzchni 20,43 ha, obejmuje 2 km przełomowy odcinek doliny Sanki o oryginalnych w kształtach skałach zboczowych i niezwykle zróżnicowanej szacie roślinnej. Ściany wąwozu tworzą wapienne skałki, w których występuje kilka jaskiń. Zróżnicowaną szatę roślinna rezerwatu tworzą zespoły leśne, w skład których wchodzą: łęg olszowy, grąd, buczyna naskalna oraz las mieszany. Ponadto występują murawy kserotermiczne, zbiorowiska cieniolubnych mszaków oraz łąki porastające dno doliny. W dolinie występuje 17 gatunków chronionych, m.in. buławnik, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, naparstnica zwyczajna oraz konwalia majowa. W skalnym zakolu zwanym cyrkiem widnieje namalowany na skale w 1863 roku przez Walerego Eljasza Radzikowskiego obraz Matki Boskiej Skalskiej, do którego prowadzą stacje drogi krzyżowej. Również tam znajduje się jaskinia o długości 82 m.
W rezerwacie spotkać można liczne nietoperze chroniące się w jaskiniach. Ptaki reprezentowane są przez pustułki, ortolany i słowiki rdzawe. Brzegi doliny porastają buki, dęby i jawory. Na skałach rosną m.in.: koniczyna długowłosa, oman szorstki, fiołek kosmaty, parzydło leśne i kozłek trójlistkowy.
Rezerwat jest przystosowany do zwiedzania przez osoby niepełnosprawne.
Rezerwat przyrody nieożywionej Zimny Dół
Powierzchnia 2,2 ha obejmuje fragment prawego zbocza Doliny Zimny Dół z niezwykle rzadko spotykanymi formami skalnymi (skalne grzyby, bloki z rozwiniętymi u ich podnóży okapami oraz skalne przesmyki).
Jedną z niewątpliwych atrakcji jest poprowadzona ścieżka edukacyjna, która kluczy między olbrzymimi blokami skalnymi rozsianymi gęsto po lesie. Turysta ma wrażenie bliskiego kontaktu ze skałami w mrocznym skalnym labiryncie. Formy te zostały ukształtowane w wyniku procesów krasowych i zboczowych. W otoczeniu las grądowy.
Obok rezerwatu unikalne źródło krasowe wypływające wprost z jaskini. W górnej części doliny (przy szlaku czerwonym) charakterystyczne formy krasu współczesnego: leje krasowe, półślepa dolinka, oraz pomnik przyrody: okresowo występujący staw.
Zespół Sportowo Rekreacyjny i Centrum Edukacyjne
Ośrodek w którym znajduje się jeden z najnowocześniejszych obiektów basenowych w Polsce (2 baseny, zjeżdżalnia wodna, zespół saun, hydromasaże).
Jaskinia Pod Baczynem
Jaskinia na Łopiankach w Wąwozie Półrzeczki


Edukacja[edytuj]

  • Gminna Biblioteka Publiczna w Liszkach;
  • Publiczna Biblioteka w Morawicy;
  • Gminny Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół w Liszkach.

Przedszkola:

  • Publiczne przedszkole w Liszkach;
  • Niepubliczne Przedszkole Artystyczne „Świat Dziecka” w Liszkach;
  • Niepubliczne Przedszkole „Mały Oksford” w Liszkach;
  • Niepubliczne Przedszkole „Antonki” w Czułowie.

Szkoły: Zespół Szkół im. św. Jana Kantego:[9]

  • Gimnazjum w Liszkach;
  • Szkoła Podstawowa w Liszkach.

Podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Kaszowie im. św. Józefa;
  • Szkoła Podstawowa nr 2 w Kaszowie im. św. Jadwigi Królowej;
  • Szkoła Podstawowa w Czułowie im. Antoniego Sewiołka;
  • Szkoła Podstawowa w Morawicy im. kpt. Mieczysława Medweckiego;
  • Szkoła Podstawowa w Cholerzynie bł. matki Teresy z Kalkuty;
  • Szkoła Podstawowa w Jeziorzanach im. Ojca Świętego Jana Pawła II;
  • Szkoła Podstawowa w Piekarach;
  • Szkoła Podstawowa w Rącznej;
  • Szkoła Podstawowa w Kryspinowie.

Gimnazja:

  • Gimnazjum w Mnikowie im. Księcia Józefa Poniatowskiego

Szkoły ponadgimnazjalne:

Służba zdrowia[edytuj]

  • Samodzielny Gminny Zakład Opieki Zdrowotnej w Liszkach,
  • Ośrodek Zdrowia w Morawicy. Pod względem pierwszej pomocy teren gminy zabezpiecza Krakowskie Pogotowie Ratunkowe (Lotnisko Balice – do 02.03.2007 r.), obecnie jednostka pogotowia znajduje się w części nieużywanego skrzydła SP w Kryspinowie.

Struktura powierzchni[edytuj]

Według danych z roku 2002[10] gmina Liszki ma obszar 72,03 km², w tym:

  • użytki rolne: 82%;
  • użytki leśne: 5%.

Gmina stanowi 5,86% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj]

Dane z 30 czerwca 2009[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 16 058 100 8247 51,4 7811 48,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
222,9 114,5 108,4

Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Liszki w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Liszki.png

Znane osoby związane z Gminą Liszki[edytuj]

Miejscowości wchodzące w skład gminy[edytuj]

Budzyń, Cholerzyn, Chrosna, Czułów, Jeziorzany, Kaszów, Kryspinów, Liszki, Mników, Morawica, Piekary, Rączna, Ściejowice.

Sąsiednie gminy[edytuj]

Czernichów, Kraków, Krzeszowice, Skawina, Zabierzów.

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Liszki, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 marca 2017; 2 miesiące temu.
  4. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 75.
  5. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 77.
  6. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 79
  7. Marian Kornecki: Sztuka sakralna. Kraków: ZZJPK, 1993, s. 83
  8. Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515
  9. Zespół Szkół im. św. Jana Kantego w Liszkach
  10. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].