Niedźwiada (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Niedźwiada)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niedźwiada
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo lubelskie
Powiat lubartowski
Wójt Janusz Marzęda
Powierzchnia 95,76[1] km²
Liczba sołectw 16[2]
Liczba miejscowości 16
Ludność (30 czerwca 2013)
 • liczba ludności
 • gęstość

6293[3]
65,7 osób/km²
Strefa numeracyjna 81
Tablice rejestracyjne LLB
Położenie gminy na mapie województwa
Lub Lubartowski Niedzwiada.png
TERYT 0608092
Urząd gminy
21-104 Niedźwiada
Urząd Gminy 
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Niedźwiada (do 1954 gmina Tarło) – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie lubelskim.

Siedziba gminy to Niedźwiada.

Według danych z 30 czerwca 2013 gminę zamieszkiwały 6293 osoby[3].

Struktura powierzchni, położenie oraz zasoby przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[4] gmina Niedźwiada ma obszar 95,82 km², w tym:

  • użytki rolne: 76%
  • użytki leśne: 15%

Gmina stanowi 7,43% powierzchni powiatu oraz 0,38% województwa lubelskiego.

Gmina Niedźwiada ulokowana jest w centralnej części woj. lubelskiego, na północ od stolicy województwa - Lublina[5]. Jest również oddalona 12 km od Lubartowa. Pod względem fizycznogeograficznym gmina położona jest na Równinie Lubartowskiej, we wschodniej części Małego Mazowsza (należy ono do Doliny Wielkich Dolin)[6]. Jej powierzchnia rozciąga się pomiędzy doliną Wieprza (na zachodzie) a linią przekraczającą miejscami 1,5 km dolinę Piskornicy (od wschodu). Od południowej strony granicę gminy stanowi dolina Strugi a od północy sztuczna granica z Gminą Siemień[7][8][9]. Graniczy z sześcioma innymi gminami m.in: Gminą Serniki (od południa), Gminą Ostrów Lubelski ( od południa i częściowo wschodu), Gminą Ostrówek (od zachodu), Gminą Lubartów (od zachodu), Gminą Siemień (od północy),Gminą Parczew (od północnego wschodu).

Na obszarze Gminy Niedźwiada użytkowane jest dwa rodzaje surowców, tj. piasek i żwir oraz torf. Występują również pokłady węgla kamiennego, zasoby gliny zwałowej, bursztynu (w Górce Lubartowskiej)[10][11][12][13][14][15][16][17][18][19]oraz gazu łupkowego[20][21][22][23][24][25]. Lasy w gminie charakteryzuje różnorodność siedliskową. Zajmują 15,9% powierzchni gminy i są schronieniem dla wielu cennych gatunków roślin i zwierząt. Największy kompleks leśny o pow. 6 km kwadratowych znajduje się od wschód od Pałecznicy i sięga po Ostrów Lubelski. Inny duży fragment lasu zachował się w części północno-zachodniej gminy, wokół torfowiska noszącego nazwę Wygorzel a trzy mniejsze obszary leśne znajdujące się pomiędzy Niedźwiadą a Brzeźnicą Książęcą w górnym biegu Piskornicy ( las Wycinki) jak również las Zagaje na wschód od Klementynowa[26]. Na terenie gminy znajduje się 50 gatunków roślin. Są to między innymi grążel żółty, turzyca bagienna, rosiczka okrągłolistna, kruszczyk błotny, storczyk szerokolistny, wierzba lapońska. Na terenie gminy wyróżnia się kilka typów siedlisk przyrodniczych: zbiorowiska roślinności wodnej, zbiorowiska łąkowe i pastwiskowe, zbiorowiska szuwarowe, zbiorowiska łęgowe, zbiorowiska leśne i zaroślowe, zbiorowiska torfowiskowe, zbiorowiska kserotermiczne[27].

W Gminie Niedźwiada znajdują się unikatowe enklawy przyrodnicze, które zostały objęte ochroną prawną:

  • rezerwat Jezioro Bagno zlokalizowane w Brzeźnicy Książęcej. Zajmuje powierzchnię 167,8 ha. W jego skład wchodzi torfowisko traw tzw. Bagno Jezioro i przylegające do niego torfowisko niskie z zakrzewieniami, zadrzewieniami, potorfiami i łąkami.
  • użytek ekologiczny Piskornica ulokowany w Brzeźnicy Książęcej. Zajmuje powierzchnię 65,5 ha. Tworzą go potorfia i łąki położone w dolinie Piskornica.
  • zespół przyrodniczo-krajobrazowy Górka Lubartowska mający powierzchnię 89 ha i obejmujący fragment wąskiej doliny Wieprza.
  • korytarz ekologiczny - Dolina Wieprza pełni rolę korytarza ekologicznego o znaczeniu regionalnymi jest głównym, naturalnym ciągiem ekologicznym na terenie tutejszej gminy.
  • korytarz ekologiczny - obszar jeziora w zlewni górnej Bobrówki z doliną Wieprza na terenie gminy obejmuje fragment wielogatunkowego lasu Pałeckiego ze śródleśnymi łąkami[28][29]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[30]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 6362 100 3194 50,2 3168 49,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
66,4 33,3 33,1

Dane z 30 czerwca 2013[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 6293 100 3157 50,2 3136 49,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
65,7 33,0 32,7

W 2009 roku w gminie było 1893 gospodarstw domowych, zaś mieszkańcy Gminy Niedźwiada stanowili 7,04% mieszkańców powiatu oraz około 0,3% mieszkańców województwa[31].

Przed rokiem 1892 gmina Niedźwiada ( właściwie gmina Tarło) miała 4223 mieszkańców ( w tym 99 prawosławnych i 44 Żydów)[32].

Infrastruktura i gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Drogi i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Długość dróg wojewódzkich w gminie Niedźwiada wynosi 16,4 km, powiatowych 40,89 km (w tym asfaltowe - 33,18 i gruntowe 7,71 km). Długość dróg gminnych wynosi 36,729 km (z czego 16,424 km to drogi asfaltowe i 20,305 km to drogi gruntowe). Drogi wewnętrzne w gminie wynoszą 7,379 km.

Drogi wojewódzkie to: część drogi 815 Wisznice - Lubartów o długości 10,082 km oraz odcinek drogi 821 Klementynów - Ostrów Lubelski o długości 6,320 km. Drogi powiatowe to: 1253 L Czemierniki - Cegielnia - Leszkowice - Klementynów, 1551 L Lubartów - Chlewiska - Pałecznica - Tarło Kolonia, 1553 L Niedźwiada - Brzeźnica Bychawska - (Kaznów), 1554 L Brzeźnica Książęca - Zabiele - Brzeźnica Bychawska, 1555 L Niedźwiada - Brzeźnica Książęca - Gródek Szlachecki, 1556 L Tarło - Berejów - Brzeźnica Bychawska. Drogi gminne: 103504 przez Brzeźnicę Leśną; 103505 przez Brzeźnicę Leśną; 103506 przez Brzeźnicę Książęcą Kolonię; 103507 przez Brzeźnicę Książęcą; 103508 od Niedźwiady Kolonii do Górki Lubartowskiej; 103509 przez Niedźwiadę Kolonię; 103510 od Klementynowa do Brzeźnicy Bychawskiej Kolonii; 103511 w Zabielu; 103512 w Zabielu; 103513 Zabiele; 103514 w Pałecznicy; 103515 od Tarła do Tarła Kolonii; 103516 w Tarle Kolonii; 103617 od Berejowa do Tarła Kolonii; 103518 w Berejowie; 103519 w Berejowie; 103520 od Pałecznicy Kolonii do Kaznowa oraz 1552 L przejętą przez gminę w 2004 roku. Dzięki funduszom europejskim wyremontowano najbardziej zniszczone drogi zarówno powiatowe jak i gminne[33][34][35]. W gminie Niedźwiada kursują szynobusy[36][37][38][39][40][41][42][43][44].

Gospodarka wodno-ściekowa oraz gospodarka odpadami[edytuj | edytuj kod]

Pobór wody w gminie Niedźwiada jest realizowany z pięciu stacji uzdatniania wody w miejscowościach: Brzeźnica Bychawska, Górka Lubartowska, Niedźwiada Kolonia, Tarło Kolonia, Zabiele. W 2009 roku siecią wodociągową główną (o łącznej długości 69 243 m) objęte były wszystkie miejscowości[45]; budowana jest również kanalizacje sanitarna[46].

Telekomunikacja[edytuj | edytuj kod]

Gmina Niedźwiada jest w pełni stelefonizowana. Ten proces rozpoczął się tutaj na początku lat 90 z inicjatywy mieszkańców, którzy skupili się w ,, Społecznych komitetach telefonizacyjnych ''. Operatorami dostępnymi na terenie gminy jest Orange, Netia, Tele 2.[47] Pomimo dostępności do telefonii stacjonarnej w ostatnich latach mieszkańcy gminy rezygnują z telefonów stacjonarnych na rzecz telefonów komórkowych. Dość dobry dostęp jest również do internetu. W 2012 roku w ramach projektu Regionalna Sieć Szerokopasmowa Lublin północny- wschód na terenie gminy zainstalowano punkty publicznego dostępu do internetu[48].

Gospodarka i rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Znaczna część ludności gminy Niedźwiada pracuje na roli. W 2006 roku liczba gospodarstw na terenie Gminy Niedźwiada większych wynosiła 3 292 ( w tym gospodarstw do 1 ha 1 381). W dużej ilości gospodarstw uprawia się zboże ( żyto, owies, pszenżyto,gryka, pszenica), sadzi ziemniaki oraz chowa zwierzęta gospodarskie ( w znacznym stopniu bydło, trzodę chlewną). W ostatnich latach coraz więcej mieszkańców uprawia owoce miękkie na większą skalę ( truskawka, malina, aronia oraz porzeczka) .[49][50]

Na dzień 31 grudnia 2006 w Gminie Niedźwiada zarejestrowanych było 177 podmiotów gospodarczych ( 5 zakładów produkcyjnych, 15 zakładów transportowych, 157 zakładów usługowych). Większość zakładów na terenie gminy stanowią mikroprzedsiębiorstwa. W tym też roku poziom bezrobocia wynosił 6,6 %.[51]

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy działa sześć szkól podstawowych ( w Niedźwiadzie, Brzeźnicy Bychawskiej, Brzeźnicy Książęcej, Górce Lubartowskie, Tarle oraz Pałecznicy)oraz jedno gimnazjum ( Gimnazjum im. Bolesława Prusa w Niedźwiadzie). [52] Wszystkie placówki prowadzą dożywianie dzieci, zapewniają pełną opiekę w trakcie lekcji i przerw. Dobrze zorganizowany jest dowóz dzieci mieszkających w sąsiednich miejscowościach. Koordynacją działań związanych z systemem oświaty w gminie zajmuje się Biuro Obsługi Oświaty.

W ciągu ostatnich kilku lat, w związku z niżem demograficznym zauważa się spadek dzieci i młodzieży uczęszczających do tutejszych szkół.[53][54][55]


Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Berejów, Brzeźnica Bychawska, Brzeźnica Bychawska-Kolonia, Brzeźnica Książęca, Brzeźnica Książęca-Kolonia, Brzeźnica Leśna, Górka Lubartowska, Klementynów, Niedźwiada, Niedźwiada-Kolonia, Pałecznica, Pałecznica-Kolonia, Tarło, Tarło-Kolonia, Zabiele, Zabiele-Kolonia[2].

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Lubartów, Lubartów, Ostrów Lubelski, Ostrówek, Parczew, Serniki, Siemień

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-04-08].
  2. 2,0 2,1 Jednostki pomocnicze (sołectwa). Gmina Niedźwiada. [dostęp 2014-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-21)].
  3. 3,0 3,1 3,2 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-05-21].
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Gmina Niedźwiada.
  6. Jankowski Marek. Gmina Niedźwiada. „Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 2000, s. 212-213”. 
  7. Strategia Integracji i Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Niedźwiada na lata 2007-2013, październik 2008.
  8. Szwabe Andrzej: Lubartów i okolice, Lublin 1993, s. 47-48.
  9. Gmina Niedźwiada. Gmina trzech rzek. „Dziennik Wschodni, 20 listopada 1997”. 
  10. ksiądz Pastwa Rafał. Bursztyny na polu. „Gość Niedzielny”. 
  11. Hola, hola! Jeszcze nie kopiemy!. Przegląd lubartowski.
  12. Co dalej z bursztynem?. Przegląd lubartowski.
  13. Bursztynowa górka. „Newsweek”. 
  14. Ciekot Agnieszka. Bursztyn na Lubelszczyźnie: Niedźwiada i Parczew wzbogacą się na bursztynach?. „Nasze miasto”, 2013-12-02. 
  15. Dunajska Aleksandra. Czy na Lubelszczyźnie powstanie kopalnia bursztynu?. „Kurier lubelski”, 7 stycznia 2014. 
  16. Bursztynowy szlak w gminie Niedźwiada?. [dostęp 2013-11-30].
  17. awe: KONIEC BURSZTYNOWYCH MARZEŃ? O POSZUKIWANIACH NA RAZIE CICHO. TVP Lublin. [dostęp 16 stycznia 2015].
  18. PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO. ZMIANA STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY NIEDŹWIADA, Niedźwiada 2014.
  19. Polska bursztynowym eldorado?. Polskie Radio.
  20. Kolejne spotkanie w sprawie gazu. Wspólnota. Dziennik internetowy.
  21. Gmina Niedźwiada: W Berejowie szukają gazu łupkowego. naszemiasto.pl.
  22. Gmina Niedźwiada: Pierwszy odwiert do gazu łupkowego w tym roku. Lubartów24.pl.
  23. Gmina Niedźwiada: Znowu powiercą w Berejowie. Lubartowiak oneline.
  24. Kolejne wiercenie na koncesji ORLENU na Lubelszczyźnie. gazlupkowy.pl Branżowy Portal Internetowy.
  25. PKN Orlen na tropie gazu łupkowego – ruszył siódmy odwier. „Forbes”. 
  26. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009.
  27. [http://niedzwiada.nazwa.pl/media/duze/140321_studium/studium_prognoza_tekst.pdf Prognoza oddziaływania na środowisko. Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Niedźwiada, Niedźwiada 2014, s. 21-23].
  28. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009.
  29. Niedźwiada Gmina - film promocyjny.
  30. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  31. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009.
  32. Wyd. pod red. F. Sulimierskiego, B. Chlebowskiego, J. Krzywickiego i W. Walewskiego: Słownik Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. XII, 1892, s. 175.
  33. Gmina Niedźwiada: nowe drogi coraz bliżej. lubartów24.pl.
  34. Drogi w powiecie lubartowskim: W Kocku i Niedźwiadzie robią schetynówki. naszemiasto.pl.
  35. Zbudują następne kilometry nowych dróg. Samorządy otrzymały kolejne środki.
  36. Nowy rozkład PKP.
  37. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009, s. 19-21.
  38. Komunikacja. Strona Główna Gminy Niedźwiada.
  39. Rozkład jazdy szynobusów. rozklad-pkp.pl. rozkład dla każdego pasażera.
  40. Jedziemy do PARCZEWA za 6zł!. Przewozy Regionalne.
  41. Nowe połączenie PR do Parczewa i Lubartowa. „Kurier Kolejowy”. 
  42. Kolej Lublin: Od 30 września pociągi do Parczewa i Lubartowa. naszemiasto.pl.
  43. Od poniedziałku szynobus na nowych przystankach. Zobacz rozkład jazdy i ceny. „Lubartowiak”. 
  44. Smaga Dominik. Pociągiem z Lublina do Parczewa. Nowe przystanki w Lubartowie. „Kurier Wschodni”. 
  45. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009, s. 22.
  46. Gmina Niedźwiada. Kanalizacja. Strona Główna Gminy Niedźwiada.
  47. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009, s. 24.
  48. HotSpot.
  49. Strona internetowa Gminy Niedźwiada. Rolnictwo.
  50. Jankowski Marek. Gmina Niedźwiada. „Lubartów i Ziemia Lubartowska, Lubartów 2000, s. 214-215”. 
  51. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009, s. 31.
  52. Portal internetowy Gminy Niedźwiada. Edukacja..
  53. STRATEGIA INTEGRACJI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH GMINY NIEDŹWIADA NA LATA 2007-2013, Niedźwiada 2008, s. 93-94.
  54. STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH GMINY NIEDŹWIADA NA LATA 2014-2020, Niedźwiada 2014, s. 24-29.
  55. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Niedźwiada na lata 2008-2015, Niedźwiada 2009, s. 32.