Gniewczyna Tryniecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gniewczyna Tryniecka
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przeworski
Gmina Tryńcza
Liczba ludności (2013) 836[1]
Strefa numeracyjna (+48) 16
Kod pocztowy 37-203
Tablice rejestracyjne RPZ
SIMC 0611956
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Gniewczyna Tryniecka
Gniewczyna Tryniecka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gniewczyna Tryniecka
Gniewczyna Tryniecka
Ziemia 50°07′00″N 22°30′26″E/50,116667 22,507222

Gniewczyna Trynieckawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Tryńcza nad Wisłokiem przy ujściu Mleczki.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Historia[edytuj]

Wieś Gniewczyna od początku istnienia aż do końca XIX wieku stanowiła jedną całość; w XIX wieku właścicielami Gniewczyny byli: Alfred Potocki i Roman Potocki. W 1890 roku była już w użyciu nazwa Gniewczyna Łańcucka od siedziby Potockich- Łańcuta; następnie wydzielono część wsi od strony Tryńczy i nazwano: "Gniewczyna Tryniecka", a właścicielem został Konwent PP Franciszkanek we Lwowie (Klasztor SS Franciszkanek Adoracji Najświętszej Maryi Panny we Lwowie), który był też właścicielem Jagiełły i części Gorzyc[2][3]. Po ok. 1905 roku nowym właścicielem Gniewczyny Trynieckiej, Jagiełły i części Gorzyc stała się Irena Lityńska[4][5].

Zbrodnia w domu Trynczerów[6][edytuj]

W 1942 r., prawdopodobnie w listopadzie, Polacy - szef OSP, aktywiści straży, sołtysi i ich pomocnicy, z obu części wsi: Łańcuckiej i Trynieckiej oraz bezideowe skrzydło ruchu oporu urządzili obławę na miejscowe rodziny żydowskie. 11 osób (dwie kobiety, dwóch mężczyzn, resztę stanowiły dzieci - najmłodsze miało 9 miesięcy) wsadzono na wozy i przewieziono do domu Lejby i Szangli Trynczerów, mieszczącego się przy drodze, w centrum wsi. Tam, trzy dni i trzy noce, przetrzymywali Żydów, torturowali, by zdradzili, gdzie ukryli dobytek, kobiety prawdopodobnie gwałcili, po czym wezwali niemieckich żandarmów, którzy rozstrzelali uwięzionych.

O zbrodni opowiedział, 13-letni wówczas, Tadeusz Markiel.

Z wyjątkiem liczby ofiar, wydarzenia te niewiele różnią się od tych, które miały miejsce w Jedwabnem[7][8][9]. W miejscowości dochodziło ponadto do pojedynczych mordów na ukrywających się Żydach. Razem z zabitymi w domu Trynczerów, liczba ofiar sięga 30 osób.

Sport i rekreacja[edytuj]

W Gniewczynie Trynieckiej działa klub sportowy LKS "Huragan" Gniewczyna, który został założony w 1947 roku; obecnie gra w klasie Okręgowej.

Również na Białobrzeżkach obok stadionu, przy lesie znajduje się Zajazd "Borowik".

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. "Skorowidz Dóbr Tabularnych w Galicji z Wielkim Ks. Krakowskim. 1890
  3. http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=2355
  4. "Skorowidz Dóbr Tabularnych w Galicji z W. Ks. Krakowskim. 1905
  5. http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/docmetadata?id=14215
  6. Tadeusz Markiel, Alina Skibińska: „Jakie to ma znaczenie, czy zrobili to z chciwości?” Zagłada domu Trynczerów, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2011, ISBN 978-83-932202-6-7.
  7. Cezary Łazarewicz, Wanda Lacampe [wsp.], Letnisko w domu śmierci, Polityka, 2010-12-04, nr 49 (2785) s. 32-35
  8. jagor, W Gniewczynie 68 lat temu Polacy torturowali, gwałcili, a w końcu wydali Żydów Niemcom, Gazeta Wyborcza, 01.12.2010
  9. Zagłada domu Trinczerów. [dostęp 2014-10-30].

Linki zewnętrzne[edytuj]