Gniezno (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gniezno
Gniezno
Państwo  Polska
Miejscowość Gniezno
Lokalizacja Stare Miasto
Data otwarcia Budynek pierwotny: 1870 - 1875
Stary budynek: 1968
Nowy budynek: 2014
Poprzednie nazwy Gnesen
Dane techniczne
Liczba peronów 4
Liczba krawędzi
peronowych
6
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Gniezna
Mapa lokalizacyjna Gniezna
Gniezno
Gniezno
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Gniezno
Gniezno
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Gniezno
Gniezno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gniezno
Gniezno
Ziemia52°31′46″N 17°36′16″E/52,529444 17,604444
Portal Portal Transport szynowy

Gnieznostacja kolejowa w Gnieźnie w województwie wielkopolskim, w Polsce na 50. km linii kolejowej liczącej 186,5 km z Poznania do Bydgoszczy przez Toruń. Jedna z największych i najbardziej rozbudowanych stacji w województwie wraz z kompleksem parowozowni. Jedna z trzech stacji kolejowych w mieście Gniezno: Gniezno, Gniezno Winiary oraz Gniezno Wąskotorowe.

Historia[1][edytuj | edytuj kod]

Budynek pierwszego dworca kolejowego. Fotografia z 1896 roku wykonana ze strony parowozowni
Wnętrze odremontowanego dworca

Historia stacji kolejowej w Gnieźnie rozpoczyna się 30 listopada 1867 roku kiedy w konsekwencji nasilonych starań podpisano umowę na budowę kolei z Poznania przez Gniezno i Inowrocław do Torunia z odgałęźnieniem do Bydgoszczy. Stacja kolejowa w Gnieźnie mimo iż znajdowała się na 4 miejscu w drodze z Poznania stanowiła jedną z najważniejszych po drodze do Bydgoszczy czy Torunia stacji. Tylko ona wraz ze stacją w Poznaniu, Pobiedziskach, Inowrocławiu, a następnie w Bydgoszczy posiadała oprócz dworca magazyn towarowy, lokomotywownię, stację wodną oraz budynek mieszkalny. Po podjęciu decyzji rozpoczęto badania terenowy, które umożliwiły optymalną budowę trasy. Pierwsze wykopy odnotowane zostały we wrześniu 1868 roku w rejonie obecnej stacji kolejowej w Trzemesznie.

Po czteroletniej budowie linii 26 maja 1872 roku dokonano uroczystego otwarcia stacji, kiedy to przez nową linię przejechał pierwszy pociąg. Pierwszą linię osobową zainaugurowano dopiero 1 lipca 1873 roku. Budowę drugiej linii kolejowej mającej połączyć Gniezno z Oleśnicą zatwierdzono 17 czerwca 1872 roku, którą uroczyście otwarto 30 czerwca 1875 roku.

Stacja kolejowa Gniezno zlokalizowana została na 50. kilometrze linii z Poznania do Torunia, po południowej stronie miasta Gniezna, na jego przedmieściach. Najważniejszym budynkiem całej stacji stał się potężny gmach dworca kolejowego oprócz którego wzniesiono także magazyn towarowy, lokomotywownię wielokrotnie przebudowywaną, która obecnie stała się parowozownią z największą w Europie 24-stanowiskową salą wachlarzową, stację wodną oraz budynek mieszkalny dla urzędników (Parowozownia Gniezno).

W latach 1908 - 1911 w wyniku licznych przeobrażeń zarówno pod koniec XIX i na początku XX w. rozbudowano zaplecze techniczno-eksploatacyjno-ruchowe. Wprowadzono elektrykę dzięki której zainstalowano na stacji dźwig węglowy, zbudowano perony wraz z tunelem.

Wraz z wybuchem II wojny światowej nad Gnieznem dokonywały się naloty. Już 4 września zniszczono koszary wojskowe, a w następnych dniach linie kolejowe. 6 września w wyniku bombardowania zniszczona została obecna parowozownia oraz kilka parowozów. W 1940 roku w wyniku obrad specjalnej komisji zatwierdzono plan "Otto", który miał na celu odbudowę oraz przebudowę linii kolejowych, modernizację i rozbudowę stacji kolejowych oraz w przypadku Gniezna modernizację i rozbudowę parowozowni. Dzięki programowi "Otto" oprócz rozbudowy i modernizacji linii kolejowych oraz parowozowni dokonano budowy kładek drogowych, instalacji telekomunikacyjnych, przebudowy i elektryfikacji domów kolejowych, noclegowni, wagonowni.

Jednak sam program "Otto" w Gnieźnie nie zakończył się na ww. zadaniach. W Gnieźnie w celu odciążenia stacji w Poznaniu postanowiono rozbudować dworzec towarowy.

W ramach prowadzonych aż do końca lat 80. XX w. modernizacji w latach 1967 - 1968 dokonano budowy nowego dworca kolejowego wraz z peronami.

Historia stacji kolejowej oraz parowozowni spisana została w 2010 roku w książce Mirona Urbaniaka pt. "Zabytkowa stacja kolejowa Gniezno" oraz książce Tomasza Tomkowiaka pt. "Tajemnice Gniezna"

W latach 2012-2014 dokonano całkowitej modernizacji i przebudowy obecnego budynku dworca i terenów do niego przyległych.

Dworzec znajduje się w centrum miasta Gniezna w dzielnicy Stare Miasto. Dojechać do dworca można autobusami linii: 2, 3, 4, 5, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 17, C MPK Gniezno. Z dworca tymi liniami dojedziemy na Winiary, Wierzbiczany, Grunwald, do centrum, na Pustachowę, ul. Poznańską czy Witkowską i Wrzesińską, a nawet do miejscowości: Cielimowo (C), Piekary, Żerniki, Obora (12), Pyszczyn (11), Pyszczynek (10).

Perony[edytuj | edytuj kod]

  • Peron 1a - peron czołowy, jednokrawędziowy, nieużywany w ruchu liniowym. Do połowy lat 90 XX wieku obsługiwał połączenia osobowe z Gniezna w kierunku Sławy Wielkopolskiej linią kolejową nr 377 (przez odcinek linii kolejowej 281 i stację Gniezno Winiary).
  • Peron 1 - peron jednokrawędziowy, przylegający bezpośrednio do budynku stacji, używany w ruchu liniowym. Aktualnie obsługuje pociągi regionalne rozpoczynające w Gnieźnie kurs w kierunku Poznania. Do początku XXI wieku obsługiwał połączenia osobowe linią kolejową 281 w kierunku Nakła nad Notecią.
  • Peron 2 - peron wyspowy, dwukrawędziowy, położony między torami 1 i 2, używany w ruchu liniowym. Obsługuje wszystkie połączenia przejazdowe przez stację Gniezno (regionalne i dalekobieżne TLK, PKP IC, EuroCity) na linii kolejowej 353 z Wrocławia i Poznania w kierunku Bydgoszczy, Gdyni i Torunia oraz Olsztyna.
  • Peron 3 - peron wyspowy, dwukrawędziowy, położony między torami 7 i 9, używany w ruchu liniowym. Aktualnie obsługuje pociągi regionalne kończące kurs na stacji Gniezno. Do 9 grudnia 2012 obsługiwał osobowe pociągi regionalne kursujące w kierunku Wrześni i Jarocina na linii kolejowej 281.

Ważne przebudowy i remonty[edytuj | edytuj kod]

Pierwotny budynek stacji otwarto 26 maja 1872. W latach 1908-1911 rozbudowano zaplecze stacji i perony. W wyniku działań wojennych 6 września 1939 roku została zniszczona, a następnie odbudowywana (plan"Otto"). W latach 1967-68 dokonano budowy nowego dworca kolejowego wraz z peronami. W roku 2014 przebudowę i modernizacje budynku dworca zakończono. Przyległe do niego: dworca autobusowego, postoju taksówek oraz terenów kolejowych jeszcze są w budowie lub na ukończeniu. Wstępny remont rozpoczął się w sierpniu 2012 roku. Zmianie uległo: całkowicie przebudowano budynek dworca PKP, zarówno z zewnątrz jak i wewnątrz budynku nie pozostawiono śladu PRL-owskiego "bałaganu". Wyremontowane zostały zadaszenia peronów (niektóre, np. 3- jeszcze są w remoncie), położono nowy chodnik, na peronach dopiero prace z tym związane rozpoczynają się. W ukończeniu jest także parking, który mieścił się będzie w miejscu dawnego budynku z toaletami. Zmieniona zostaje nawierzchnia drogi przed dworcem (częściowo także kostaka brukowana, np. postój TAXI). W budynku dworca, w części pasażerskiej, znajdują się toalety, cukiernia/piekarnia, kiosk-sklepik, automat ze słodyczami, napojami zimnymi i ciepłymi, a także automat z lekarstwami oraz 2 kasy. Budynek przystosowano do potrzeb osób niepełnosprawnych, założony został monitoring, obiektu pilnują ochroniarze i SOK, założono klimatyzację i ogrzewanie. Część wysoka budynku zarezerwowana jest na biura czy innego typu lokale, nie tylko gastronomiczne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Miron Urbaniak, Zabytkowa stacja kolejowa Gniezno, wyd. 2010

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Gniezno
Linia 281 OleśnicaChojnice (160,056 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Gębarzewo
odległość: 6,661 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 4,87 km
Linia 353 Poznań WschódŽielieznodorožnyj (44,699 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Pierzyska
odległość: 8,723 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 7,982 km
Linia Gniezno – Anastazewo (– km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: – km