Gołąbek białozielonawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gołąbek grynszpanowy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gołąbek białozielonawy
Gołąbek białozielonawy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj gołąbek
Gatunek gołąbek białozielonawy
Nazwa systematyczna
Russula aeruginea Lindbl. ex Fr.
Monogr. Hymenomyc. Suec. (Upsaliae) 2(2): 198 (1863)
Mapa zasięgu
Gołąbek białozielonawy: zasięg występowania na mapie
Mapa zasięgu w Europie
Gołąbek białozielonawy: drugie zdjęcie
2005-08-18 Russula aeruginea 14354 mod.jpg

Gołąbek białozielonawy, gołąbek grynszpanowy (Russula aeruginea Lindbl. ex Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Russula aeruginea Lindblad ex Fr. 1863 var. aeruginea
  • Russula aeruginea var. rufa P. Karst. 1889

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r., dawniej grzyb ten znany był pod nazwą gołąbek grynszpanowy podaną przez Alinę Skirgiełło w 1991 r[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 3 – 10 cm. Młode owocniki mają kapelusz kulisty, u starszych staje się szeroko rozpostarty i wklęsły na środku. Powierzchnia gładka, sucha i matowa, przy brzegu karbowana. W czasie deszczu staje się śliska. Kolor od zielonego przez oliwkowozielony do żółtozielonego. Na środku przeważnie ciemniejszy. Skórkę można ściągnąć niemal z całego kapelusza[4].

Blaszki

Szerokie, gęsto ustawione i o różnej długości. przy trzonie nieprzyrośnięte, lub tylko nieznacznie. U młodych osobników białe, u starszych kremowe[4].

Trzon

Gładki i walcowaty, biały u podstawy rdzawoplamisty, zaostrzony bez pierścienia. Wysokość 4 – 8 cm, grubość 1 – 2 cm. U młodych okazów pełny, u starszych gąbczasty w środku[4].

Miąższ

U młodych okazów twardy, biały i kruchy. Ma lekko piekący smak, szczególnie blaszki[4].

Wysyp zarodników

Jasnokremowy. Zarodniki elipsoidalne, lub odwrotnie jajowate, pokryte drobnymi brodawkami. Brodawki mają wysokość do 0,6 μm, tępe wierzchołki, niektóre z nich połączone są pojedynczymi, delikatnymi łącznikami. Rozmiary: 7 – 10 × 6 – 7 μm. Cystydy tępe lub posiadające na szczycie szeroki kończyk, dermatocystydy cylindryczne, tępe[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie. W Polsce jest jednym z najczęściej występujących gołąbków[5].

Rośnie na ziemi w lasach liściastych, iglastych i mieszanych, także w parkach, na ściółce, głównie pod brzozą brodawkowatą i brzozą omszoną, rzadziej pod klonem jaworem, bukiem, świerkiem, sosną i robinią. Owocniki wyrastają od czerwca do listopada[3].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy. Jest grzybem jadalnym gorszej jakości. Bywa jednak zbierany przez grzybiarzy, po ugotowaniu traci bowiem gorzki smak. Jednak spożyty w większych ilościach może wywołać u wrażliwych osób lekką niedyspozycję żołądkowo-jelitową. Ponadto przez niedoświadczonych grzybiarzy może być pomylony z śmiertelnie trującym muchomorem zielonawym (Amanita phalloides) lub muchomorem cytrynowym (Amanita citrina)[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Bywa mylony z śmiertelnie trującym muchomorem zielonawym (Amanita phalloides). Podobny jest też gołąbek oliwkowozielony (Russula heterophylla), ale nie ma on szczypiącego smaku i jego skórkę można ściągnąć tylko do jednej trzeciej promienia kapelusza[4].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-12-12].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota). 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae). Warszawa=Kraków: PWN, 1991. ISBN 83-01-09137-1.