Gołąbek oliwkowozielony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gołąbek oliwkowozielony
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj gołąbek
Gatunek gołąbek oliwkowozielony
Nazwa systematyczna
Russula heterophylla (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 352 (1838)
Mapa zasięgu
Gołąbek oliwkowozielony: zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie
Gołąbek oliwkowozielony: drugie zdjęcie
Russula heterophylla a3 (1).JPG

Gołąbek oliwkowozielony (Russula heterophylla (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Magnus Fries nadając mu nazwę Agaricus furcatus ß heterophyllus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1838 r. ten sam autor, przenosząc go do rodzaju Russula[1]. Ma ok. 30 synonimów naukowych. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus furcatus ß heterophyllus Fr.1821
  • Agaricus heterophyllus (Fr.) Sacc. 1887
  • Agaricus lividus Pers. 1801
  • Russula furcata var. heterophylla (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Russula galochroa (Fr.) Fr. 1874
  • Russula heterophylla f. adusta J.E. Lange 1940
  • Russula heterophylla var. livida Gillet 1876
  • Russula livida (Gillet) J. Schröt. 1889

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, Alina Skirgiełło w 1991 r. opisywała go jako gołąbek widlasty, a w 2003 r. W. Wojewoda podał dla niego również nazwę gołąbek kremowobiały (dla synonimu Russula galochroa (Fr.) Fr.)[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 6–12 cm. Początkowo półkulisty, później płaski, w dojrzałym owocniku całkiem płaski, z wgłębieniem pośrodku. Podczas suchej pogody powierzchnia matowa, podczas wilgotnej śliska. Kolor od żółtozielonego poprzez oliwkowozielony, czystozielony do brązowozielonego. Środek ciemniejszy, barwy od brązowawej do czarnobrązowej. Skórka daje się ściągnąć do1/3 promienia kapelusza[4][5].

Blaszki

Gęste, białe, później bladożółtawe, w końcu rdzawoplamiste. Często bywają rozwidlone przy brzegach kapelusza[5].

Trzon

Wysokość 3–7 cm, grubość 1,5-3,5 cm, walcowaty, najpierw pełny, potem porowaty. Jest biały, w dolnej części rdzawy[5].

Miąższ

Kruchy, biały, po przekrojeniu zmienia kolor na żółty lub rdzawy. Smak słaby, zapach niewyraźny[5].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szeroko jajowate, o rozmiarach 5,2-6,5 (8,7) × 4-5,7 (6,5) μm. Są na nich długie sterygmy. Cystydy cylindryczne o rozmiarach 60-80 × 7-13 μm o końcach tępych, lub zakończonych kończykiem. W skórce trzonu nielicznie występują dermatocystydy i przewody mleczne[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[7] oraz w Japonii[8]. Znany jest w całej Europie, w Polsce jest częsty[6]. W piśmiennictwie naukowym podano wiele jego stanowisk na terenie Polski[3]. W Polsce nie jest zagrożony, znajduje się natomiast na czerwonych listach w Danii i Holandii[3].

Rośnie w lasach liściastych i iglastych, na ziemi, głównie pod bukiem, świerkiem i sosną zwyczajną. Preferuje tereny piaszczyste. Owocniki wytwarza od do listopada.

Znaczenie[edytuj]

Grzyb jadalny[4][5]. Odradza się jednak jego zbieranie – niewprawni grzybiarze mogą go pomylić z śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides)[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Gołąbek oliwkowozielony charakteryzuje się zielonawym zabarwieniem kapelusza, ale wykazuje dużą zmienność w intensywności i odcieniach tego zabarwienia[6]. Podobny jest gołąbek białozielonawy (Russula aeruginea)[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  5. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b c Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota), tom 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), gołąbek (Russula). Warszawa-Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-01-09137-1.
  7. Rogers Mushrooms. [dostęp 2013-04-05].
  8. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].