Gołąbek oliwkowozielony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gołąbek oliwkowozielony
Gołąbek oliwkowozielony: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj gołąbek
Gatunek gołąbek oliwkowozielony
Nazwa systematyczna
Russula heterophylla (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 352 (1838)
Mapa zasięgu
Gołąbek oliwkowozielony: zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie
Gołąbek oliwkowozielony: drugie zdjęcie
Russula heterophylla a3 (1).JPG

Gołąbek oliwkowozielony (Russula heterophylla (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Magnus Fries nadając mu nazwę Agaricus furcatus ß heterophyllus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1838 r. ten sam autor, przenosząc go do rodzaju Russula[1]. Ma ok. 30 synonimów naukowych. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus furcatus ß heterophyllus Fr.1821
  • Agaricus heterophyllus (Fr.) Sacc. 1887
  • Agaricus lividus Pers. 1801
  • Russula furcata var. heterophylla (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Russula galochroa (Fr.) Fr. 1874
  • Russula heterophylla f. adusta J.E. Lange 1940
  • Russula heterophylla var. livida Gillet 1876
  • Russula livida (Gillet) J. Schröt. 1889

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, Alina Skirgiełło w 1991 r. opisywała go jako gołąbek widlasty, a w 2003 r. W. Wojewoda podał dla niego również nazwę gołąbek kremowobiały (dla synonimu Russula galochroa (Fr.) Fr.)[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 6–12 cm. Początkowo półkulisty, później płaski, w dojrzałym owocniku całkiem płaski, z wgłębieniem pośrodku. Podczas suchej pogody powierzchnia matowa, podczas wilgotnej śliska. Kolor od żółtozielonego poprzez oliwkowozielony, czystozielony do brązowozielonego. Środek ciemniejszy, barwy od brązowawej do czarnobrązowej. Skórka daje się ściągnąć do1/3 promienia kapelusza[4][5].

Blaszki

Gęste, białe, później bladożółtawe, w końcu rdzawoplamiste. Często bywają rozwidlone przy brzegach kapelusza[5].

Trzon

Wysokość 3–7 cm, grubość 1,5-3,5 cm, walcowaty, najpierw pełny, potem porowaty. Jest biały, w dolnej części rdzawy[5].

Miąższ

Kruchy, biały, po przekrojeniu zmienia kolor na żółty lub rdzawy. Smak słaby, zapach niewyraźny[5].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szeroko jajowate, o rozmiarach 5,2-6,5 (8,7) × 4-5,7 (6,5) μm. Są na nich długie sterygmy. Cystydy cylindryczne o rozmiarach 60-80 × 7-13 μm o końcach tępych, lub zakończonych kończykiem. W skórce trzonu nielicznie występują dermatocystydy i przewody mleczne[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[7] oraz w Japonii[8]. Znany jest w całej Europie, w Polsce jest częsty[6]. W piśmiennictwie naukowym podano wiele jego stanowisk na terenie Polski[3]. W Polsce nie jest zagrożony, znajduje się natomiast na czerwonych listach w Danii i Holandii[3].

Rośnie w lasach liściastych i iglastych, na ziemi, głównie pod bukiem, świerkiem i sosną zwyczajną. Preferuje tereny piaszczyste. Owocniki wytwarza od do listopada.

Znaczenie[edytuj]

Grzyb jadalny[4][5]. Odradza się jednak jego zbieranie – niewprawni grzybiarze mogą go pomylić z śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides)[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Gołąbek oliwkowozielony charakteryzuje się zielonawym zabarwieniem kapelusza, ale wykazuje dużą zmienność w intensywności i odcieniach tego zabarwienia[6]. Podobny jest gołąbek białozielonawy (Russula aeruginea)[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  5. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b c Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota), tom 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), gołąbek (Russula). Warszawa-Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-01-09137-1.
  7. Rogers Mushrooms. [dostęp 2013-04-05].
  8. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].