Gołaczewy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°21′16″N 19°42′40″E

- błąd

39 m

WD

50°25'N, 19°43'E, 50°24'N, 19°43'E

- błąd

19632 m

Odległość

1499 m

Gołaczewy
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Marii Magdaleny
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

olkuski

Gmina

Wolbrom

Liczba ludności (2021)

1452[1]

Strefa numeracyjna

32

Kod pocztowy

32-340[2]

Tablice rejestracyjne

KOL

SIMC

0223970

Położenie na mapie gminy Wolbrom
Mapa konturowa gminy Wolbrom, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Gołaczewy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Gołaczewy”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Gołaczewy”
Położenie na mapie powiatu olkuskiego
Mapa konturowa powiatu olkuskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Gołaczewy”
Ziemia50°21′16″N 19°42′40″E/50,354444 19,711111
Remiza OSP

Gołaczewywieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Wolbrom[3][4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Marii Magdaleny[5].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Gołaczewy[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0223987 Przykopa część wsi
0223993 Rogatki część wsi
0224001 Stara Wieś część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1225 – zakończono budowę kościoła w Gołaczewach, powstałego z inicjatywy biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża[6]
  • 1225 – spisy z lat 1225–1227 potwierdzają, że wieś płaciła tzw. świętopietrze na rzecz papiestwa[7]
  • XIV wiek – majątek ziemski Gołaczewy wszedł w skład klucza jangrockiego należącego do biskupa krakowskiego[8]
  • 1430 – we wsi, z inicjatywy proboszcza Pawła z Zatora zbudowano nowy kościół parafialny, ponieważ poprzedni z powodu złego stanu technicznego uległ zawaleniu[6]
  • 1529 – według spisu ze wspomnianego roku, chłopi z Braciejówki płacili dziesięcinę plebanowi w Gołaczewach a chłopi wsi Chełm płacili mu i dziesięcinę i meszne[7]
  • 1540 – po objęciu funkcji proboszcza, we wsi zamieszał Klemens Janicki, razem ze swoją matką[9], według innych źródeł korzystał jedynie z dochodów wypracowanych przez chłopów gołaczewskiej parafii a mieszkał w Krakowie[7]
  • 1789 – majątek ziemski Gołaczewy został przejęty na rzecz skarbu państwa polskiego[7]
  • 1827 – we wsi mieszkało 545 osób w 67 domach[10]
  • 1842 – konflikt proboszcza Wojciecha Orzechowskiego z parafianami[11]
  • 1850 – śmierć proboszcza Orzechowskiego, w wyniku zabójstwa dokonanego przez nieznanych sprawców[12]
  • 1864 – na mocy ukazu z dnia 2 marca 1864 roku o uwłaszczeniu chłopów wydanego przez cara Aleksandra II Romanowa mieszkańcy (rolnicy) stali się właścicielami ziemi i budynków w Gołaczewach
  • 1873 – rozbudowa kościoła
  • 1914 – w wyniku ataku 5 Dywizji Piechoty armii austriacko-węgierskiej na oddziały armii rosyjskiej zniszczeniu uległ kościół i szkoła (ostały się tylko ściany i podziurawiony dach) w Gołaczewach[7]
  • 1922 – zakończono odbudowę kościoła (zniszczonego w 70 procentach) ze zniszczeń spowodowanych przez ostrzał armii austriacko-wegierskiej w czasie I wojny światowej[7]
  • 1926 – założenie jednostki straży pożarnej w Gołaczewach[7]
  • 1928 – 3 lutego urodził się w Gołaczewach Eugeniusz Pacia, działacz ruchu ludowego, poseł na Sejm[13]
  • 1940 – 20 lutego urodził się w Gołaczewach Czesław Łaksa, mistrz Polski i wicemistrz Europy w judo
  • 1941 – w czasie okupacji niemieckiej tajne nauczanie w zakresie szkoły podstawowej prowadził Stanisław Knapik, mieszkający w Gołaczewach od 1941 roku[14]
  • 1949 – zakończono prace związane z elektryfikacją wsi[7]
  • 1999 – w Gołaczewach powstało gimnazjum im. Władysława Rejmonta
  • 2009 – 14 października, w 100 rocznicę powstania szkoła otrzymała sztandar
  • 2011 – w kościele w Gołaczewach złożono relikwie błogosławionego Jana Pawła II i Jerzego Popiełuszki. Relikwie przekazał kardynał Stanisław Dziwisz[15]
  • 2016 – 22 września uchwałą Rady Miejskiej w Wolbromiu w Gołaczewach ustanowiono ulice: Stara Wieś, Chełmska, Królewska, Jasna, Konwaliowa, Wierzbowa, Modrzewiowa, Lawendowa, Spokojna, Perłowa, Kamyk, Nadmłynie, Graniczna i Piaski[16]
  • 2019 – likwidacja gimnazjum im. Władysława Rejmonta, działającego w latach 1999–2019 w ramach Zespołu Szkół (przedszkole, szkoła podstawowa, gimnazjum) w Gołaczewach, kierowanego przez dyrektora Roberta Kozłowskiego
  • 2020 – przeprowadzono gruntowny remont remizy OSP w Gołaczewach[17]
  • 2021 – 28 maja miał miejsce pożar stolarni w Gołaczewach, w akcji gaśniczej brała udział między innymi jednostka OSP z Gołaczew[18]
  • 2022 – 20 lipca, w czasie żniw w Gołaczewach miał miejsce pożaru kombajnu i ścierniska[19]

Zabytki i pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Gołaczewach[7]
  • Kapliczka w Gołaczewach-Piaskach, prawdopodobnie z XVII wieku
  • Lipa drobnolistna, wysokość: 26 m., obwód pnia 548 cm. (pomnik przyrody)[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Gołaczewy w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2018-03-04] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 319 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  5. Strona parafii pw. św. Marii Magdaleny w Gołaczewach.
  6. a b Sulimierski 1881 ↓, s. 662.
  7. a b c d e f g h i j Gołaczewy – dzieje, wydarzenia i ludzie, przeglad.olkuski.pl [dostęp 2022-11-20] (pol.).
  8. Czaykowski 2006 ↓, s. 377.
  9. Kiryk i Kołodziejczyk 1978 ↓, s. 466.
  10. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego ↓, s. 662.
  11. Olszewski 1984 ↓, s. 235.
  12. Olszewski 1984 ↓, s. 236.
  13. Biblioteka Sejmowa, bs.sejm.gov.pl [dostęp 2022-11-20] (pol.).
  14. Chrobaczyński 1995 ↓, s. 418.
  15. Powitali relikwie błogosławionych, dziennikpolski24.pl [dostęp 2022-11-20] (pol.).
  16. Biuletyny Informacji Publicznej, bip.malopolska.pl [dostęp 2018-08-21] (pol.).
  17. Remiza OSP w Gołaczewach pod Wolbromiem już po remoncie. Jest elegancka, olkusz.naszemiasto.pl [dostęp 2022-11-20] (pol.).
  18. Pożar w Gołaczewach (gm. Wolbrom). Zapaliła się stolarnia, olkusz.naszemiasto.pl [dostęp 2022-11-20] (pol.).
  19. Gmina Wolbrom. Pożar kombajnu i ścierniska w Gołaczewach. Świadkowie ugasili ogień gaśnicami, olkusz.naszemiasto.pl [dostęp 2022-11-20] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Daniel Olszewski: Przemiany społeczno-religijne w Królestwie Polskim w pierwszej połowie XIX wieku. Wyd. 1. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1984.
  • Franciszek Czaykowski: Regestr diecezjów Franciszka Czaykowskiego, czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783-1784. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006. ISBN 83-7181-333-3.
  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski (red.), Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II, wyd. 1, Warszawa: Nakładem Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1881.
  • Feliks Kiryk, Ryszard Kołodziejczyk: Dzieje Olkusza i regionu olkuskiego. Tom 2. Wyd. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1978.
  • Jacek Chrobaczyński: Słownik biograficzny nauczycieli w Małopolsce w latach II wojny światowej (1939-1945): ofiary wojny, żołnierze, działacze konspiracyjni, nauczyciele w jawnym i tajnym szkolnictwie. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1995.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]