Golteria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Golteria
Golteria: zdjęcie
Kwiaty gatunku Gaultheria adenothrix
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Podrodzina Vaccinioideae
Rodzaj golteria
Nazwa systematyczna
Gaultheria L.
Sp. Pl. 395. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Gaultheria procumbens L.[2]

Golteria, gaulteria[3] (Gaultheria L.) – rodzaj roślin, wchodzący w skład plemienia Gaultherieae, z rodziny wrzosowatych (Ericaceae Juss.). Zależnie od różnych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 150 gatunków gatunków[3]. W stanie naturalnym występują głównie w Azji, Ameryce Północnej i Południowej oraz Australazji. Nazwa rodzaju w języku łacińskim (Gaultheria) została nadana przez Pehra Kalma w 1748 roku dla upamiętnienia francuskokanadyjskiego lekarza i botanika Jeana-François Gauthiera[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Zimozielone krzewinki o niewielkiej wysokości (osiągają zwykle wysokość ok. 15 cm), nieliczne mogą przybierać pokrój dużych krzewów lub małych drzew o wysokości do 5 metrów jak w przypadku gatunku Gaultheria fragrantissima.
Liście
Zimozielone, skrętoległe, eliptyczne lub odwrotnie jajowate, o długości zależnie od gatunku od 0,3 do 10 cm. Brzeg blaszki liściowej: karbowano–piłkowany do ząbkowanego.
Kwiaty
Pojedyncze lub w gronach, kształtem przypominającym dzwonki, barwy od białej przez różowe do czerwonej, kwitną od czerwca do sierpnia.
Owoce
Pozorne, przypominające jagodę – mięsiste torebki otoczone zmięśniałym, trwałym kielichem[5]. Barwy czerwonej i różowej, rzadziej białej (Gaultheria miqueliana) i niebiesko-czarnej (Gaultheria shallon)[3].
Korzenie
Kłącze, podziemne rozłogi[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonom.

Gautiera Rafinesque[6]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do podrodziny Vaccinioideae, rodziny wrzosowatych Ericaceae, która wraz z siostrzaną rodziną Cyrillaceae należą do rzędu wrzosowców, grupy astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots)[1].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Ericanae Takht., rząd wrzosowce (Ericales Dumort.), podrząd Ericineae Burnett, rodzina wrzosowate (Ericaceae Juss.), plemię Gaultherieae Nied., rodzaj golteria (Gaultheria L.)[7].

Wykaz gatunków[8][9]

W warunkach klimatycznych Polski uprawia się około 10 gatunków roślin należących do tego rodzaju, najczęściej golteria rozesłana[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Angiosperm Phylogeny Website (ang.). www.mobot.org/. [dostęp 2013-09-28].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-09-28].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: PWN, 2011, s. 434. ISBN 978-83-01-15369-4.
  4. GAULTIER, JEAN-FRANÇOIS,” in Dictionary of Canadian Biography (ang.). http://www.biographi.ca/.+[dostęp 2013-10-26].
  5. Debra K. Trock: Gaultheria (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-09-28].
  6. Gaultheria (ang.). Index Nominum Genericorum. [dostęp 2013-09-28].
  7. Hierarchical position of the Genus Gaultheria (ang.). Crescent Bloom. [dostęp 2013-09-28].
  8. Gaultheria. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-09-28].
  9. Nazwy polskie według: Mieczysław Czekalski: Wrzosy, wrzośce i inne rośliny wrzosowate. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2008, s. 140-148. ISBN 978-83-09-01032-6.