Gorzanów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gorzanów
wieś
Ilustracja
Zamek w Gorzanowie
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Bystrzyca Kłodzka
Wysokość 310–325[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 941[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-521[3]
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0851330
Położenie na mapie gminy Bystrzyca Kłodzka
Mapa konturowa gminy Bystrzyca Kłodzka, u góry znajduje się punkt z opisem „Gorzanów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Gorzanów”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Gorzanów”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Gorzanów”
Ziemia50°21′07″N 16°37′56″E/50,351944 16,632222
Wiejski Ośrodek Kultury w Gorzanowie
Kościół św. Marii Magdaleny w Gorzanowie

Gorzanów (niem. Grafenort[4]) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka[5][6], nad Nysą Kłodzką, w Rowie Górnej Nysy, na pograniczu Wysoczyzny Łomnicy i Obniżenia Bystrzycy Kłodzkiej, u stóp Krowiarek, na wysokości około 310-325 m n.p.m.[1].

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

W latach 1945–1954 siedziba gminy Gorzanów.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Gorzanów[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0851347 Muszyn przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Gorzanowa sięgają XII wieku, kiedy istniał tu gród obronny[7]. Na początku XIV wieku powstał tu zamek królewski, który został zniszczony w roku 1470 na skutek walk mieszczan wrocławskich z królem czeskim Jerzym z Podiebradów[7]. W XIV wieku były tu: szkoła, parafia, piekarnia, młyn wodny i kuźnica[7]. W czasie wojny trzydziestoletniej obu protestanckim właścicielom wsi skonfiskowano majątki, kilka lat później Gorzanów kupił hrabia von Annaberg[7]. Trzydzieści lat później wieś kupił Jan von Herberstein, którego rodzina posiadała Gorzanów aż do XX wieku[7]. Wiek XIX to okres dynamicznego rozwoju gospodarczego, kulturalnego i turystycznego wsi[7]. W Gorzanowie działały wtedy: szkoła, młyny wodne, tartaki i browar[7]. Na udostępnionym do zwiedzania zamku istniał zawodowy teatr, a we wsi była lokalna sekcja Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • zespół zamkowy, z 1570 r., przebudowany w latach 1653-1657[8] i w XIX w.:
    • zamek w Gorzanowie – monumentalny, renesansowy zespół zamkowy z XVI-XVII wieku
    • ściana kurtynowa południowa
    • ściana kurtynowa północna
    • ściana kurtynowa zachodnia
    • park
    • zabudowania gospodarcze
    • oficyna mieszkalno-gospodarcza
    • oficyna, ul. Podzamcze 7/8
    • oficyna-browar, ul. Podzamcze 12
  • zespół kościoła parafialnego:
  • kaplica odpustowa pw. św. Antoniego Padewskiego zbudowana w pierwszej połowie XVIII w. na Górze Dębowej
  • dwór Muszyn, przy ul. Bystrzyckiej 8 z 1571 roku, przebudowany w 1821 roku
  • dwór Raczyn, ul. Polna, z 1573 roku, przebudowany w XX w.
  • dom przy ul. Bystrzyckiej 1 z połowy XVIII w., przebudowany w XIX wieku
  • dom przy ul. Kłodzkiej 1, z XIX w.[10].

Filia Groß-Rosen[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości od schyłku marca 1945 do 8 V 1945 znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Groß-Rosen, w której przetrzymywano 200 polskich Żydówek. Więźniarki pracowały przy kopaniu okopów[11], a także w okolicznych zakładach przemysłowych i gospodarstwach rolnych[7].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W Gorzanowie rozpoczyna się szlak turystyczny zielony szlak turystyczny prowadzący przez Hutę i Schronisko PTTK „Jagodna”, do Bystrzycy Kłodzkiej[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1993, s. 132-148. ISBN 83-85773-06-1.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 322 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  5. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. a b GUS. Rejestr TERYT
  7. a b c d e f g h i Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 328, 329. ISBN 978-83-89188-95-3.
  8. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 108
  9. Adam Bałabuch, Stanisław Chomiak, Marek Korgul, Wiesław Mróz, Stanisław Szupieńko, Sławomir Wiśniewski, Jan Zyzak: Schematyzm Diecezji Świdnickiej. Świdnica: Świdnicka Kuria Biskupia, 2005. ISBN 83-921533-0-8.
  10. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 62-63. [dostęp 7 sierpnia 2012].
  11. Filie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Informator. Muzeum Gross-Rosen, Wałbrzych, rok 2008, str. 35. ​ISBN 978-83-89824-07-3

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]