Gospodarka Czarnogóry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gospodarka Czarnogóry
Informacje ogólne
Waluta

euro

Dane statystyczne
PKB (nominalny)

11,08 mld USD (2017)

PKB per capita

17 800 USD

Wzrost PKB

4,3%

Inflacja

2,4% (2017)

Wymiana handlowa
Eksport

422,2 mln USD

Import

2,618 mld USD

Zatrudnienie
Siła robocza

273 200 osób (2017)

Struktura zatrudnienia

rolnictwo: 7,5% przemysł: 15,9%, usługi: 76,6% (2016)

Stopa bezrobocia

16,1%

Wskaźniki jakości życia
Ludność poniżej progu ubóstwa

8,6% (2013)

Wskaźnik rozwoju społecznego

0.816 [1]

Gospodarka Czarnogórygospodarka oparta przede wszystkim na usługach, znajdująca się w fazie transformacji do gospodarki rynkowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki przemysłu[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze fabryki w Czarnogórze zostały zbudowane w pierwszej dekadzie XX wieku, były to przede wszystkim kompleksowe tartaki, rafinerie ropy naftowej, browary i elektrownie. Ewolucja gospodarki przemysłowej została przerwana przez wojny – pierwszą wojnę bałkańską (1912–1913), a następnie I i II wojnę światową. Między dwiema wojnami światowymi rolnictwo utrzymało dominującą pozycję w gospodarce narodowej, a jedynymi pozostałymi zakładami przemysłowymi były tartaki, fabryki tytoniu, browary i zakłady solne[1][2].

Czasy Jugosławii[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka poczyniła znaczne postępy dopiero po II wojnie światowej, gdy Czarnogóra stała się częścią Jugosławii. Przeżywała wówczas okres szybkiej urbanizacji i industrializacji. Rozwinął się sektor przemysłowy oparty na wytwarzaniu energii elektrycznej, stali, aluminium, wydobyciu węgla, leśnictwie i przetwórstwie drewna, tekstyliach i produkcji tytoniu[2]. Handel, żegluga międzynarodowa, a zwłaszcza turystyka, stały się coraz ważniejsze pod koniec lat 80. XX w[2].

Rozpad Jugosławii[edytuj | edytuj kod]

W 1997 roku Milo Đukanović przejął kontrolę nad partią rządzącą i rozpoczął zrywanie więzi z Serbią. Winił politykę Slobodana Miloševicia za pogarszający się stan gospodarki Czarnogóry. Sytuacja polityczna i hiperinflacja doprowadziła rząd Czarnogóry do euroizacji gospodarki w 2002 roku[a][3], wypierając przyjętą w 1999 roku jako prawny środek płatniczy markę niemiecką[3]. Doprowadziło to w końcu do stworzenia Serbii i Czarnogóry (2003–2006) – luźnej unii, w której rząd Czarnogóry przejął przeważającą odpowiedzialność za politykę gospodarczą. Następnie rozpoczęto prywatyzację, uchwalono nowe reformy i wprowadzono podatek VAT. Po odzyskaniu niepodległości około 90% firm w Czarnogórze zostało sprywatyzowanych, w tym 100% przedsiębiorstw działających w bankowości, telekomunikacji i dystrybucji ropy[1][2].

21 maja 2006 roku Czarnogóra proklamowała niepodległość[1].

Czasy współczesne[edytuj | edytuj kod]

Rozwój turystyki[edytuj | edytuj kod]

Po referendum w sprawie niepodległości gospodarkę Czarnogóry zaczęto przekształcać w gospodarkę bardziej opartą na usługach niż rolnictwie. Podjęto wysiłki w celu przyciągnięcia inwestorów zagranicznych do inwestycji na terenach turystycznych, a także w duże projekty infrastrukturalne potrzebne także do ułatwienia rozwoju turystyki. Czarnogóra doświadczyła wzrostu gospodarczego na rynku nieruchomości w 2006 i 2007 roku, kiedy to zagraniczni inwestorzy zaczęli kupować nieruchomości na wybrzeżu Czarnogóry. Dzięki tym inwestycjom zagranicznym gospodarka Czarnogóry zaczęła rozwijać się w szybkim tempie[1]. Od 2017 roku turystyka stanowiąca ok. 20% PKB przyciąga każdego roku około trzy razy więcej turystów niż całkowita liczba mieszkańców Czarnogóry[2].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Grunty orne zajmują tylko 5% powierzchni kraju, zaś łąki i pastwiska – ok. 35%[1]. Hoduje się zwierzęta, takie jak np.: owce, bydło, kozy czy drób. Do najpopularniejszych zbóż uprawianych w Czarnogórze zalicza się pszenicę oraz kukurydzę, popularne są również warzywa i rośliny śródziemnomorskie (oliwki, figi, cytrusy)[1].

Handel zagraniczny[edytuj | edytuj kod]

W 2017 roku Czarnogóra wyeksportowała głównie: aluminium (171,8 mln USD), samochody (24,8 mln USD) oraz pakowane leki (19 mln USD), zaś importowała rafinowaną ropę naftową 176 mln USD), transformatory elektryczne i elektronikę (66,3 mln USD), a także sprzęt nadawczy (59 mln USD)[4]. Główni partnerzy handlowi Czarnogóry to Serbia, Chiny, Bośnia i Hercegowina, Węgry oraz Niemcy[4].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Czarnogóra nie ma własnej waluty, a prawnym środkiem płatniczym na jej terenie jest euro[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Czarnogóra. Gospodarka, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-02-15].
  2. a b c d e Europe :: Montenegro – The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2020-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2009-09-12].
  3. a b c Doświadczenia Czarnogóry z jednostronną euroizacją | Obserwator Finansowy: ekonomia, debata, Polska, świat, 25 stycznia 2019 [dostęp 2020-02-15] (pol.).
  4. a b OEC – Montenegro (MNE) Exports, Imports, and Trade Partners, oec.world [dostęp 2020-02-15] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]