Gospodarka Kenii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gospodarka Kenii
Nairobi, centrum finansowe Kenii
Nairobi, centrum finansowe Kenii
Informacje ogólne
Waluta Szyling kenijski
Bank centralny Centralny Bank Kenii
Rok podatkowy 1 lipca – 30 czerwca
Organizacje gospodarcze WTO, EAC, COMESA
Dane statystyczne
PKB (nominalny) 79,5 mld[1] USD (2017)
PKB (ważony PSN) 163 mld dol. międzynarodowych (2017)
PKB per capita Nominalny: 1702 USD
PSN: 3491 dolarów międzynar. (2017)
Wzrost PKB 4,8%[1] (2017)
Struktura PKB Rolnictwo: 32,7%
Przemysł: 18%
Usługi: 49,3% (2016)
Inflacja 6,9% (marzec 2018)[2]
Wymiana handlowa
Eksport 6,363 mld USD (2016)
Towary eksportowane herbata, produkty ogrodnicze, kawa, produkty naftowe, ryby, cement
Główni partnerzy  Uganda 10,7%
 Tanzania 7,7%
 Holandia 7%
 Zambia 5,8%
 Wielka Brytania 5,7%
Import 16,34 mld USD (2016)
Towary importowane maszyny i sprzęt transportowy, produkty naftowe, pojazdy silnikowe, żelazo i stal, kalafonia
Główni partnerzy  Chiny 30%
 Indie 15,5%
 Zjednoczone Emiraty Arabskie 5,7%
 Stany Zjednoczone 4,8%
 Japonia 4,7%
Zatrudnienie
Siła robocza 48% (2015)
Struktura zatrudnienia rolnictwo 75%
przemysł i usługi 25% (2015)
Stopa bezrobocia 11% (2017)[3]
Wskaźniki jakości życia
Ludność poniżej progu ubóstwa 46%[4]
Współczynnik Giniego 47,7% (2013)[5]
Wskaźnik rozwoju społecznego 0,555[6]
Finanse publiczne
Dług publiczny 20,25 mld USD (2016)[7]
Przychody budżetowe 7,375 mld USD (2012)
Wydatki budżetowe 9,3 mld USD (2012)

Gospodarka Keniigospodarka rynkowa z kilkoma państwowymi przedsiębiorstwami, utrzymująca zliberalizowany system handlu. Kenia jest postrzegana jako centrum finansowe, komunikacyjne i transportowe wschodniej i środkowej Afryki. Głównymi gałęziami gospodarki są rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo, górnictwo, produkcja przemysłowa, energetyka, turystyka i usługi finansowe. Według danych Banku Światowego w 2016 roku PKB Kenii wynosiło 70,53 mld dolarów i była 72. co do wielkości gospodarką świata[8].

Rząd Kenii jest ogólnie przyjazny dla inwestorów i wprowadził kilka reform regulacyjnych, w celu uproszczenia inwestycji zagranicznych, jak i lokalnych, w tym utworzenie stref wolnego handlu. Rosną one bardzo szybko, dzięki bezpośrednim inwestycjom zagranicznym. Coraz większa część transakcji zagranicznych Kenii to przelewy Kenijczyków pracujących W USA, Europie, Azji i na Bliskim Wschodzie[9]. W porównaniu z sąsiadami Kenia ma dobrze rozwiniętą infrastrukturę.

W marcu 2014 roku ekonomiści przewidywali, że w Kenii będzie się utrzymywał wzrost gospodarczy powyżej 5%[10], głównie z powodu dynamicznie rozwijających się: telekomunikacji, transportu, budownictwa i rolnictwa. Rozwój spowodowany jest przez dużą liczbę specjalistów mówiących w języku angielskim oraz bardzo dobrą znajomość komputera, zwłaszcza wśród młodzieży.

W 2018 roku Kenia zajęła 80. miejsce (w 2016 roku 113., a w 2017 roku 92.) w rankingu Doing Business[11].

Sektory gospodarki[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo dominuje w gospodarce kraju mimo, że tylko 15% powierzchni Kenii ma wystarczającą żyzność, aby mogły być na niej prowadzone uprawy, a ziemia pierwszej kategorii zajmuje tylko 8% powierzchni[12]. W 2015 roku aż 75% zatrudnionych pracowało w sektorze rolniczym[13][14]. W 2016 roku rolnictwo było drugim, po usługach, sektorem o największym udziale w strukturze PKB Kenii[13]. W pierwszym kwartale 2017 roku produkcja żywności spadła średnio o 1,1% w porównaniu z pierwszym kwartałem 2016 roku, największy spadek zanotowano w produkcji herbaty, bo o 35,5% (z 139,6 ton na 90,1 ton)[15]. Rolnictwo w Kenii uzależnione jest w bardzo dużym stopniu od pogody.

Na terenach górskich, najżyźniejszych terenach Kenii, uprawia się głównie herbatę, kawę, agawę sizalową, kukurydzę i pszenicę. Zwierzęta gospodarskie hoduje się na sawannach w północno-wschodnich regionach. Kokosy, ananasy, orzechy nerkowca, bawełna, trzcina cukrowa, agawa sizalowa i kukurydza uprawiane są w dolinach[12].

Leśnictwo i rybołówstwo[edytuj | edytuj kod]

Degradacja terenów leśnych zmniejszyła produkcję w leśnictwie. Rybołówstwo ma lokalne znaczenie, skoncentrowane jest głównie wokół Jeziora Wiktorii i posiada niewykorzystany w pełni potencjał nad Jeziorem Rudolfa[12]. W 2013 roku rybołówstwo stanowiło 0,54% krajowego PKB[16] i dawało pracę 130 tysiącom Kenijczyków. Wpływy z eksportu ryb wynosiły 62,9 mln USD w 2012 roku[16]. Zanieczyszczenie wód, przełowienie i używanie niedozwolonych technik łowieckich doprowadziło do spadku ilości poławianych ryb i zagrażało miejscowym gatunkom[12].

Górnictwo[edytuj | edytuj kod]

Kenia nie ma znaczących zasobów mineralnych. Górnictwo i wydobycie ma nieznaczny udział w gospodarce, stanowi ok. 1% PKB[17]. Największe wpływy przynosi wydobycie sody kalcynowej nad jeziorem Magadi[12], która zapewnia 4% światowych dostaw tego surowca[18]. Oprócz sody wydobywa się również wapień, złoto, sól, duże ilości niobu, fluorytu i paliw kopalnych, a ich produkcja rosła dynamicznie w latach 2006–2010[18].

W czerwcu 2016 roku prezydent Kenii Uhuru Kenyatta podpisał nowe prawo, które ma przyczynić się do szybkiego rozwoju tego sektora gospodarki. Według szacunków do 2030 roku dzięki nowej ustawie w Kenii powstanie 20 nowych kopalni, a górnictwo ma wtedy stanowić ok. 10% PKB[17].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Chociaż Kenia jest najbardziej rozwiniętym przemysłowo krajem Afryki Wschodniej, przemysł stanowi 18% PKB[19][13]. Produkcja przemysłowa w latach 2000. rosła średnio o 3,1% rocznie[19]. W 2011 roku przemysł dawał pracę bezpośrednio ponad 250 tysiącom Kenijczyków, a pośrednio prawie 1,5 miliona ludziom[19]. Działalność przemysłowa skupiona jest wokół trzech największych ośrodków miejskich: Nairobi, Mombasy i Kisumu[12]; jest zdominowana przez przemysł spożywczy[19]. Ponad połowa inwestycji w sektorze przemysłowym jest zagraniczna, z czego połowa to inwestycje przedsiębiorstw z Wielkiej Brytanii[12][19]. Drugim inwestorem są Stany Zjednoczone[12].

Energetyka[edytuj | edytuj kod]

36% mieszkańców Kenii ma dostęp do energii elektrycznej[20][21]. W 2014 roku 44% energii wytwarzały elektrownie geotermalne, 36% elektrownie wodne, a 19% energii wytwarzały elektrownie cieplne (na gaz i ropę naftową, w produkcji energii nie używa się węgla). Mniej niż 1% wytworzonej energii pochodzi z odnawialnych źródeł[21][22].

We wrześniu 2010 roku minister energii i ropy naftowej Patrick Nyoike ogłosił, że Kenia wybuduje pierwszą elektrownię atomową między 2017 a 2022 rokiem[23]. Budowa ma kosztować 3,5 mld USD i będzie wykorzystana technologia południowokoreańska[24].

Finanse[edytuj | edytuj kod]

Kenia jest centrum usług finansowych środkowej i wschodniej Afryki. Giełda Papierów Wartościowych w Nairobi zajmuje 4. miejsce w Afryce pod względem kapitalizacji[25].

System bankowy w Kenii nadzoruje Centralny Bank Kenii[26]. W 2017 roku w Kenii działały 42 banki komercyjne[27], z czego dwa należą do międzynarodowych korporacji (Barclays i Citibank)[27]. Pozostałe to mniejsze banki lokalne.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Grupa turystów w Kenii

Kenijski sektor usług, który stanowi 49,3% PKB, jest zdominowany przez turystykę. W 2013 roku Kenię odwiedziło 1,49 mln zagranicznych turystów[28]. W 2015 roku dochody z turystyki wyniosły 84,6 mld szylingów kenijskich[29]. Najwięcej turystów przybywa z Wielkiej Brytanii (98 523 turystów) i Stanów Zjednoczonych (84 759 osób)[29].

Główną atrakcją turystyczną Kenii jest 27 parków narodowych i 34 rezerwaty przyrody[30]. W stolicy państwa, Nairobi, można podziwiać wiele ważnych historycznie budynków (niektóre pochodzą z VIII wieku)[30]. Ponadto w Kenii znajduje się 536 kilometrów plaż z białego piasku[30].

Handel zagraniczny[edytuj | edytuj kod]

Kenia ma ujemny bilans handlowy. W 2016 roku wyeksportowała towary za 6,36 mld USD, a importowała towary i usługi za 16,34 mld USD[13]. Głównymi partnerami handlowymi Kenii są Chiny, Indie, Uganda, Tanzania oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie[13].

Głównymi towarami eksportowymi w 2015 roku były herbata (24%), ropa naftowa (9%), kwiaty (7%) oraz rośliny strączkowe (3%)[31]. W 2015 roku Kenia importowała głównie ropę naftową (12%), leki, samochody oraz sprzęt RTV (po 3%)[31].

Kenia bierze aktywny udział w międzynarodowych organizacjach handlowych, takich jak Wspólny Rynek Afryki Wschodniej i Południowej, Wspólnota Wschodnioafrykańska, a także Światowa Organizacja Handlu.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Port lotniczy Jomo Kenyatta w Nairobi

Lotnicza[edytuj | edytuj kod]

W 2013 roku w Kenii działało 197 lotnisk cywilnych, z czego tylko 16 miało utwardzone pasy startowe[13]. Wiele z lotnisk bez utwardzonych służy prywatnym celom, jak organizowanie safari i prywatne parki gier, ale są obsługiwane przez linie lotnicze AirKenya. Największym portem lotniczym w Kenii jest port lotniczy Jomo Kenyatta w Nairobi. Niektóre loty międzynarodowe są organizowane z Portu lotniczego Mombasa-Moi. W 2011 roku port lotniczy Kisumu został przebudowany na międzynarodowy port lotniczy. W 2012 roku U.S. Navy Seabees wybudowały nowy asfaltowy pas startowy na lotnisku w Wajir, aby mógł obsługiwać ciężkie samoloty wojskowe[32].

W 2015 roku linie lotnicze obsłużyły 4,8 mln pasażerów[13].

Kolejowa[edytuj | edytuj kod]

W Kenii długość linii kolejowych wynosi 3806 km, z czego 3344 km to kolej wąskotorowa (o rozstawie szyn 1000 mm)[13].

W 2017 roku otwarto nową linię kolejową o długości 470 km, który łączy port morski w Mombasie ze stolicą kraju, Nairobi[33]. Koszt inwestycji wyniósł 3,2 mld USD i został częściowo sfinansowany przez Chiny. Jest to część nowej sieci kolei, która ma łączyć Kenię, Etiopię, Sudan Południowy, Ugandę, Rwandę, Burundi i Demokratyczną Republikę Kongo[33].

Drogi w Kenii (stan na 2013 rok)

Drogowa[edytuj | edytuj kod]

W 2017 roku w Kenii istniało 161 452 km dróg, z czego tylko 14 420 km to drogi utwardzone[13]. Sieć autostrad liczy 8500 km[13]. Dwie z nich mają zasięg międzynarodowy i łączą: Mombasę z Lagos oraz Kair z Kapsztadem (przez Nairobi). Transport publiczny w miastach jest prawie w całości obsługiwany przez minibusy.

Telekomunikacyjna[edytuj | edytuj kod]

W 2015 roku 46% populacji Kenii posiadało dostęp do Internetu[13]. Z telefonów komórkowych korzysta prawie 38 milionów mieszkańców[13], a w kraju dynamicznie rozwija się system płatności mobilnych M-Pesa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b World Economic Outlook, April 2018, www.imf.org [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  2. Inflation Rates – CBK, „CBK” [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  3. Duncan Miriri, Years of growth have not muted Kenya’s unemployment, particularly..., Reuters [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  4. Kenya at a Glance, UNICEF [dostęp 2018-05-05] (ang.).
  5. Income Gini coefficient, hdr.undp.org [dostęp 2017-08-14] (ang.).
  6. Human Development Reports, hdr.undp.org [dostęp 2017-08-14] (ang.).
  7. The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-08-14] (ang.).
  8. GDP (current US$), data.worldbank.org [dostęp 2017-08-14] (ang.).
  9. Kenya company formation support services, „Healy Consultants” [dostęp 2017-08-14] (ang.).
  10. http://www.africaneconomicoutlook.org/en/countries/east-africa/kenya/, www.africaneconomicoutlook.org [dostęp 2017-08-14] (ang.).
  11. Doing Business in Kenya – World Bank Group, www.doingbusiness.org [dostęp 2017-11-06].
  12. a b c d e f g h Wayback Machine, 18 marca 2009 [dostęp 2017-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2009-03-18].
  13. a b c d e f g h i j k l The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-08-15] (ang.).
  14. Kenya, Feed the Future [dostęp 2017-08-15].
  15. Quarterly Gross Domestic Product Report First Quarter 2017 – Kenya National Bureau of Statistics, „Kenya National Bureau of Statistics” [dostęp 2017-08-15] (ang.).
  16. a b FAO Fisheries & Aquaculture – Country Profile, www.fao.org [dostęp 2017-08-15] (ang.).
  17. a b Kenya’s mining industry: set for a boom?, Mining Technology [dostęp 2017-08-16].
  18. a b Thoms R. Yager, The mineral industry in Kenya, PDF, U.S. Geological Survey, 2010 (ang.).
  19. a b c d e Sectors – Commonwealth of Nations, „Commonwealth of Nations” [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  20. Energy in Kenya – Kenya Energy Guide, „Softkenya.com”, 26 stycznia 2014 [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  21. a b Access to electricity (% of population), data.worldbank.org [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  22. IEA – Report, www.iea.org [dostęp 2017-08-16].
  23. Kenya to commission first nuclear plant in 2022, „archive.is”, 6 sierpnia 2013 [dostęp 2017-08-16].
  24. Kenya Aims to Build Nuclear Power Plant by 2017, „Bloomberg.com” [dostęp 2017-08-16].
  25. About NSE (ang.).
  26. The Constitution of Kenya, 2010 (ang.).
  27. a b Commercial Banks – CBK, „CBK” [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  28. Subscribe to read, Financial Times [dostęp 2017-08-16].
  29. a b More tourists are turning away from Kenya as election insecurity worries grow, „Quartz” [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  30. a b c Tourism in Kenya Overview and Statistics – Kenya Tourism [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  31. a b What did Kenya export in 2015? | The Atlas Of Economic Complexity, atlas.cid.harvard.edu [dostęp 2017-08-17] (ang.).
  32. Navy Seabees to Construct Jet Handling Runway in Wajir Airbase Kenya, „Strategic Intelligence Service” [dostęp 2017-08-17] (ang.).
  33. a b Kenya opens Nairobi-Mombasa Madaraka Express railway, „BBC News”, 31 maja 2017 [dostęp 2017-08-17] (ang.).