Gostomia (województwo zachodniopomorskie)
53°11′21″N 16°25′39″E/53,189167 16,427500
| wieś | |
 Kościół pw. św. Jana Chrzciciela | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2022) |
489[2] |
| Strefa numeracyjna |
67 |
| Kod pocztowy |
78-600[3] |
| Tablice rejestracyjne |
ZWA |
| SIMC |
0531128 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Wałcz  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego  | |
Położenie na mapie powiatu wałeckiego  | |
| 53°11′21″N 16°25′39″E/53,189167 16,427500[1]
| |
Gostomia (niem. Arnsfeld[4]) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Wałcz[5][6].
Wieś stanowi sołectwo, które obejmuje jedynie Gostomię[7]. Gostomia posiada także wydzieloną część wsi Łąki, która znajduje się ok. 2,3 km na południowy zachód i stanowi osobne sołectwo Łąki.
We wsi krzyżują się droga wojewódzka nr 178 oraz droga wojewódzka nr 179.
Podział
[edytuj | edytuj kod]| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0531134 | Łąki | część wsi |
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość pierwotnie związana była z Zachodnim Pomorzem oraz Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od połowy XIV wieku. Wymieniona pierwszy raz w dokumencie zapisanym po łacinie z 1337 pod nazwą Arnsfeld, Arnsfeldt, 1482 Arnesuelle, 1532 Harnswelth, 1590 Gostomia, 1944 Arnsfelde[4].
W 1337 leżała w ziemi bytyńskiej, a w 1520 w ziemi wałeckiej w Koronie Królestwa Polskiego. W 1565 wieś rozgraniczono z dobrami Tuczno[4].
Pierwszy raz odnotowana została w 1337 pod nazwą Arnsfeld jako wieś opuszczona o powierzchni 64 łanów. W 1482 miejscowość była własnością królów polskich. W tym roku Andrzej Górski, podkomorzy poznański oraz starosta wałecki, dał Markowi de Wedel, dziedzicowi z Tuczna, wieś Arnsfeld do ponownego lokowania oraz zapisał mu na niej 200 grzywien. W 1520 Maciej Wedel Tuczyński otrzymał od króla polskiego Zygmunta I Starego potwierdzenie przywileju z 1482, a w 1532 nadał jego synom Janowi, Krzysztofowi i Stanisławowi Tuczyńskim dobra Tuczno, a w nich m.in. również wieś odnotowaną jako Harnswelth[4].
W 1590 starosta wałecki Hieronim Gostomski wydał przywilej lokacyjny dla szlachcica Wojciecha Wolskiego, zezwalając lokować mu na prawie magdeburskim wieś Gostomia w starostwie wałeckim, pomiędzy wsią Chwiram a miejscem zwanym Zdroyki, należącym do wsi Rozwelt (obecnie Różewo). Wolski otrzymał 4 łany i prawo do dwóch kmieci. We wsi natomiast miał osadzić 15 kmieci na 15 łanach, zagrodników tylu, ile się zmieści, oraz trzy karczmy. Wieś otrzymała wolniznę, czyli została zwolniona z podatków na 5 lat. Historycy uważają, że lokacja Gostomi w 1590 miała miejsce na terenie dawnej wsi Arnsfeld, o czym ma świadczyć utrzymanie się w następnych wiekach niemieckiej nazwy na oznaczenie tej wsi. W 1628 odnotowano we wsi kościół filialny parafii Róża[4].
Wieś królewska starostwa wałeckiego pod koniec XVI wieku leżała w powiecie wałeckim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[8].
W latach 1954–1959 wieś należała do gromady Gostomia i była siedzibą jej władz, po jej zniesieniu znalazła się w gromadzie Różewo. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa pilskiego.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Na listę zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są[9]:
- kościół filialny pw. św. Jana Chrzciciela, w stylu neoromańskim, wybudowany w 1820 roku[10], nr rej.: A-1723 z 9.02.2018
- park pałacowy z terenem przy kościele, 1 poł. XIX, nr rej.: A-4
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 35287.
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-07].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 323 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b c d e Chmielewski 1982 ↓, s. 6.
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ a b GUS. Rejestr TERYT.
- ↑ Uchwała Nr XX/105/08 Rady Gminy w Wałczu z dnia 27 marca 2008 r. ws. uchwalenia statutów sołectw Gminy Wałcz (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2008 r. Nr 57, poz. 1312).
- ↑ Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 242.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2025, s. 164 [dostęp 2024-12-27].
- ↑ Parafia pw. św. Wawrzyńca Męczennika, Różewo. Kuria diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. [dostęp 2025-12-27].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I (A–H), hasło „Arnsfeld”. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 6. ISBN 83-04-00938-2.
- Katalog zabytków sztuki w Polsce, Tom V, Zeszyt 28, Warszawa 1970.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]| Wsie | |
|---|---|
| Kolonia | |
| Osady | |
| Osady leśne | |
| Integralne części wsi |
|
