Government Communications Headquarters

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
GCHQ Cheltenham

Government Communications Headquarters (GCHQ, Centrala Łączności Rządowej) – brytyjska służba specjalna zajmująca się zbieraniem i oceną informacji pochodzących z rozpoznania promieniowania elektromagnetycznego wykorzystywanego w telekomunikacji.

GCHQ zostało formalnie utworzone w 1919 roku jako Rządowa Szkoła Kodów i Szyfrów (Government Code and Cypher School – GC&CS), lecz podczas II wojny światowej w 1942 (lub w 1946 roku) roku w celu utajnienia charakteru działalności GC&CS, jej nazwę zmieniono na Government Communications Headquarters.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Odmiennie niż w przypadku Room 40, po zakończeniu II wojny światowej nikt nie kwestionował zasadności istnienia GCHQ, nazywanego nadal przez brytyjskich kryptoanalityków GC&CS. Po wojnie pracownie kryptoanaliczne przeniesiono z Bletchley Park do Cheltenham, miejscowości położonej 75 kilometrów na południe od Birmingham. W 2003 roku GCHQ została ponownie przeniesiona do innego budynku, tzw. Doughnut w Cheltenham.

Mimo że charakter prac prowadzonych przez GCHQ i wszystkie ich szczegóły trzymane były w najgłębszej tajemnicy, wydaje się, że wywiad radziecki dysponował stosunkowo rozległą wiedzą na ich temat. W czasie II wojny światowej o stanie i zaawansowaniu brytyjskich prac kryptograficznych informowali wywiad radziecki (INO) członkowie siatki szpiegowskiej Cambridge, (tzw. Cambridge Five).

Government Communications Headquarters ściśle współpracuje z innymi agencjami wywiadowczymi, m.in. z Secret Intelligence Service oraz z Security Service, a także innymi brytyjskimi instytucjami wywiadu i bezpieczeństwa. Wielka Brytania podpisała ze Stanami Zjednoczonymi w 1947 roku tajne porozumienie, tzw. UKUSA (United Kingdom – United States of America Security Agreement), do którego dołączyły m.in. Australia, Kanada, Nowa Zelandia. W ten sposób Government Communications Headquarters może współpracować z amerykańską Agencją Bezpieczeństwa Narodowego (National Security Agency) kanadyjską Służbą Bezpieczeństwa Łączności (Communications Security Establishment), australijskim Zarządem Łączności Ministerstwa Obrony (Defence Signals Directorate) oraz nowozelandzkim Biurem Bezpieczeństwa Łączności Państwowej.

Personel i struktura[edytuj | edytuj kod]

W latach końcowych zimnej wojny w Centrali Łączności Rządowej GCHQ pracowało ok. 6 tys. osób, do 1997 roku liczba ta spadła do ok. 4700 osób.

Mimo niechęci władz brytyjskich do ujawniania wszelkiego rodzaju szczegółów na temat GCHQ i innych agencji wywiadowczych, w wydanej w 1982 roku książce The Puzzle Palace James Bamford podaje schemat jej struktury wewnętrznej. Według autora The Puzzle Palace struktura GCHQ wygląda następująco:

  • Composite Signals Organisation – Zespolone Biuro Łączności, sekcja nasłuchu radiowego (wcześniej znana jako Służba Y)
  • Directorate of Communications Security – Zarząd Bezpieczeństwa Łączności, sekcja opracowująca nowe szyfry i kody, zajmująca się również produkcją maszyn szyfrujących.
  • Directorate of Organisation and Establishment – Zarząd Administracyjno Finansowy, sekcja odpowiedzialna za organizację i gospodarkę finansową GCHQ.
  • Directorate of Signals Intelligence Operations and Requirements – Zarząd Wywiadu Radiowego i Zadań Doraźnych, sekcja nadzorująca przechwytywanie komunikatów i dekryptaż, analizę ruchu radiowego oraz dystrybucję tekstów rozszyfrowanych. (według autora najbardziej utajniona i najważniejsza sekcja GCHQ)
  • Directorate of Signals Intelligence Plans – Zarząd Planowania Wywiadu Łączności.
  • Joint Technical Language Service – Połączona Specjalistyczna Służba Językowa, londyńska sekcja nasłuchowa, monitorująca łączność radiową obcych placówek dyplomatycznych oraz zagraniczne rozmowy dyplomatyczne, prowadzone za pośrednictwem publicznej sieci łączności.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Normam Polmar, Thomas B. Allen – Księga Szpiegów, Wydawnictwo Magnum Warszawa 2000