Grójec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne hasła o nazwie Grójec.
Grójec
Ratusz w Grójcu
Ratusz w Grójcu
Herb
Herb Grójca
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grójecki
Gmina Grójec
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1419
Burmistrz Jacek Stolarski
Powierzchnia 8,57[1] km²
Wysokość 153 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

16 197[1]
1797 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 48
Kod pocztowy 05-600
Tablice rejestracyjne WGR
Położenie na mapie powiatu grójeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu grójeckiego
Grójec
Grójec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grójec
Grójec
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Grójec
Grójec
Ziemia 51°51′56″N 20°52′03″E/51,865556 20,867500
TERC
(TERYT)
1142006054
Urząd miejski
ul. Piłsudskiego 47
05-600 Grójec
Strona internetowa

Grójecmiasto w woj. mazowieckim, siedziba powiatu grójeckiego i gminy miejsko-wiejskiej Grójec. Leży 45 km na południe od Warszawy, na pograniczu Wysoczyzny Rawskiej i Równiny Warszawskiej. Przez miasto przepływa Molnica będąca dopływem rzeki Jeziorki.

Do 1954 roku Grójec był siedzibą wiejskiej gminy Kobylin. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, a przed 1975 do województwa warszawskiego.

Według spisu ludności z 2011 Grójec liczy ponad 16 tys. mieszkańców.

Historia[edytuj]

Cmentarz żydowski podczas I wojny światowej
  • Pierwsze ślady osadnictwa datowane są na VII w. p.n.e.
  • W XI-XII wieku Grójec był grodem kasztelańskim. Tytuł przeniesiono około 1250 do Czerska.
  • W latach 1124-1250 Grójec był siedzibą archidiakonatu diecezji poznańskiej, przeniesionego następnie do Czerska.
  • Prawa miejskie Grójec otrzymał w 1419 r. z nadania księcia mazowieckiego Janusza I Starego.
  • Statut miasta powiatowego uzyskał w 1526 r., stracił go na czas zaborów. Grójec wchodził w skład Księstwa Mazowieckiego.
  • Miasto było zniszczone podczas potopu szwedzkiego 1656 r.
  • W dniach 22-25 I 1863 r. doszło do pierwszych wystąpień powstańczych.
  • W 1863 r. na terenie gminy miały miejsce walki z wojskami rosyjskimi.
  • W okresie międzywojennym na 11000 mieszkańców Grójca 5500 stanowiła ludność żydowska.
  • Grójec w czasie II wojny światowej:
    • 6 września 1939 – na Grójec spadły 3 bomby ("w wyniku nalotów uległy zniszczeniu domy mieszkalne, młyn, oraz częściowo kościół, na który spadła jedna bomba, a obok dwie następne"[2]).
    • 9 września 1939 – Niemcy wkraczają do Grójca, kwaterą niemieckiego starosty miasta zostaje pałacyk w Kobylinie.
    • 1941 – wywiezienie grójeckich Żydów do warszawskiego getta (zostaje tylko 100 "przydatnych" Żydów).
    • 26 marca 1944 – odbicie więźniów z siedziby gestapo.
    • 15 stycznia 1945 – zajęcie Grójca przez Armię Czerwoną (w obecnym budynku PSP nr 1 w Grójcu zostaje założony szpital polowy)

Zabytki[edytuj]

Późnogotycki kościół św. Mikołaja z dzwonnicą z 1889 r.
  • Ratusz w Grójcu – wybudowany w 1809 roku według projektu Hilarego Szpilowskiego w stylu klasycystycznym. Został wpisany do rejestru zabytków 23 marca 1962 roku oraz 12 lutego 1982. Znajduje się przy Rynku (Plac Wolności). Obecnie siedziba Urzędu Stanu Cywilnego
  • Cmentarz żydowski w Grójcu
  • Dawna poczta
  • Hale targowe
  • Szpital
  • Kamienice
  • Późnogotycki kościół św. Mikołaja z lat 1520-1530 i dzwonnica z 1889 roku
  • Budynek Szkoły Podstawowej nr 1
  • Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 – dawne koszary carskie
  • Budynek Starostwa Powiatowego

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Grójca w 2014 roku [3].


Piramida wieku Grojec.png

Gospodarka[edytuj]

Jabłka grójeckie[edytuj]

Okolice Grójca są najważniejszym polskim regionem uprawy i przetwórstwa jabłek. Obecnie w regionie Grójca uprawia się intensywne sady karłowe, które dostarczają ok. 40% krajowej produkcji jabłek, a intensywność upraw w niektórych gminach sięga nawet 70%.

Tradycja upraw jabłoni sięga XVI w. W regionie znajdują się duże firmy dystrybuujące środki ochrony roślin, firmy przetwórcze (produkujące koncentrat jabłkowy), sklepy zaopatrzenia ogrodniczego.

Długa historia upraw tego owocu w regionie spowodowała wykształcenie się naturalnej marki "jabłka grójeckie", której istnienie potwierdzają liczne zapisy duchownych i naukowców. Uprawę jabłoni promowała już królowa Bona. Rolę w rozwoju sadownictwa grójeckiego odegrali duchowni, którzy wprowadzali wysoką kulturę upraw sadowniczych. W XIX w. pojawili się pierwsi doradcy sadowniczy[4].

Od 28 kwietnia 2008 jabłka grójeckie są już oficjalnie produktem tradycyjnym[5], a 27 listopada 2010 uzyskały[6] rejestrację jako chronione oznaczenie geograficzne – produkt regionalny.

Bardzo szybko rozwija się także przetwórstwo tych owoców, które od prostej produkcji koncentratu do soku jabłkowego, przekształca się w kierunku produkcji soków mętnych i cydru.

Jabłka grójeckie wyróżnia:

  • wybarwienie – więcej czerwonego rumieńca
  • kwasowość – wyższa
  • smak – bardziej wyrazisty za sprawą wyższej kwasowości
  • ilość antyoksydantów – lepiej wybarwione owoce posiadają więcej antyoksydantów

Inne gałęzie przemysłu[edytuj]

W latach 1993-2001 w Zakładzie Tapicerki Samochodowej produkowano nadwozia Polonezów Ambulansów

W Grójcu mają swoje fabryki i siedziby międzynarodowe koncerny:

Stopa bezrobocia w powiecie grójeckim w czerwcu 2007 wynosiła 6,9%, a we wrześniu 2012 8,0%[7].

Transport[edytuj]

 Osobny artykuł: Grójec (stacja kolejowa).

Edukacja[edytuj]

Zabytkowy budynek dawnego gimnazjum w Grójcu, obecnie Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3, (ul. Armii Krajowej 34)

W Grójcu znajdują się:

  • 4 przedszkola publiczne i 2 prywatne,
  • 3 szkoły podstawowe,
  • gimnazjum im. Prymasa Tysiąclecia,
  • 5 szkół ponadgimnazjalnych,
  • Zespół Szkół Specjalnych im. Ks. Jana Twardowskiego.

Ochrona zdrowia[edytuj]

Na terenie miasta i gminy Grójec prowadzą działalność medyczną następujące podmioty opieki medycznej:

  • Powiatowe Centrum Medyczne w Grójcu,
  • Pogotowie Ratunkowe będące samodzielną placówką transportu medycznego dysponujące 10 karetkami,
  • Przychodnia Rejonowa w Grójcu złożona z poradni internistycznych, pediatrycznych i stomatologicznych,
  • Niepubliczny zakład opieki zdrowotnej o charakterze przychodni pierwszego kontaktu,
  • Apteki – 8 prywatnych,
  • Pracownie analiz lekarskich – 5,
  • Prywatne gabinety lekarskie oferujące porady z zakresu chorób wewnętrznych, ginekologii i położnictwa, stomatologii zachowawczej i protetyki dentystycznej, pediatrii i ortopedii, urologii.
  • NZOZ Zielmed
  • NZOZ Medicus
  • NZOZ Medycyna Analizy
  • NZOZ Medycyna Rodzinna

Wspólnoty religijne[edytuj]

Organizacje charytatywne, pożytku publicznego i stowarzyszenia działające w powiecie grójeckim[edytuj]

  • Internetowy Charytatywny Vortal Pomocy "Dzieci Dzieciom Pomocna – Dłoń"
  • Polski Czerwony Krzyż – Klub Honorowych Dawców Krwi "Puls"
  • Stowarzyszenie WGR KiS (WGR Kultura i Sport). Organizacja Pozarządowa, której celem jest propagowanie, organizowanie i rozwijanie działalności kulturalnej, sportowej i turystycznej. http://wgrkis.pl/
  • Związek Harcerstwa Polskiego – Hufiec Grójec im. Szarych Szeregów liczący około 200 harcerzy.
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Grójcu

Współpraca zagraniczna[edytuj]

Grójec współpracuje z czterema miastami partnerskimi[10]:

Osoby urodzone w Grójcu[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Pomnik "Gloria Victis"

Przypisy

  1. a b Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. Henryk Świderski: Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – "Głuszec". Warszawa: PAX, 1989, s. 8.
  3. http://www.polskawliczbach.pl/Grojec, w oparciu o dane GUS.
  4. Beata Anna Słowińska: Początki Sadownictwa w Grójeckiem. Wydawnictwo Hortpress Sp.z o.o., 2007. ISBN 8389211637.
  5. Lista produktów tradycyjnych – Jabłka grójeckie. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
  6. Dz. Urz. UE C 322/35 z 27.11.2010.
  7. Statystyki/Stopa bezrobocia. Powiatowy Urząd Pracy w Grójcu.
  8. Rozkład jazdy. PKS Grójec Sp. z o.o..
  9. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  10. Karol Biedrzycki: Strumica nowym miastem partnerskim Grójca. 2012-03-16.

Bibliografia[edytuj]

  • Serwis internetowy społeczności Gminy i Miasta Grójec.
  • Robert Kąkol, Eryk Kacewicz i zespół: Polskie miasta i miasteczka: niezwykły przewodnik po największych, najmniejszych, najstarszych, najmłodszych, najciekawszych, najdziwniejszych miastach i miasteczkach. Warszawa: Readers's Digest, 2010. ISBN 978-83-60530-95-5.
  • Remigiusz Matyjas: Z dziejów grójecczyzny. Rada Miejska w Grójcu, 1994.
  • Remigiusz Matyjas: Powiat grójecki w latach II Rzeczypospolitej. Arkadiusz Kołodziejczyk. Akademia Podlaska w Siedlcach, 2005.
  • Wacław Skarbimir Laskowski: Grójec: w 500-letnią rocznicę wyniesienia do godności miasta. Zdzisław Szeląg. Wyd. 2. Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, 2004. ISBN 9788391924228.
  • Miasto Grójec. „Tygodnik Ilustrowany”. XV (381), 1867-01-12. Warszawa. 
  • Aleksander Brückner , Encyklopedia staropolska, 1939,
  • Arkadiusz Kępka, Dzieje Grójca do 1945 roku, Grójec: Wydawnictwo Neriton, 2006,
  • Remigiusz Matyjas, Powiat grójecki w okresie drugiej Rzeczypospolitej. Studia i materiały, Kielce, Grójec: Oficyna Poligraficzna „Apla”, Rada Powiatu i Zarząd Powiatu w Grójcu, 2004,
  • Andrzej Zygmunt Rola-Stężycki, Grójeckim traktem, 1992,
  • Zdzisław Szeląg, Grójeckie we wspomnieniach, Grójec: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, 2008,
  • Zdzisław Szeląg, Zagłada Żydów w Grójcu, Grójec: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Oddział w Grójcu, 2011,
  • Polski Słownik Biograficzny PAN,
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego,
  • Trzaska, Evert, Michalski, Ilustrowana Encyklopedia T.E. i M. (1925-1932)

Linki zewnętrzne[edytuj]