Graniczna Placówka Kontrolna Głuchołazy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
PPK Głuchołazy
GPK Głuchołazy

GPK SG w Głuchołazach
Placówka SG w Głuchołazach
Ilustracja
Budynek dawnej siedziby GPK w Głuchołazach (luty 2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 stycznia 2008
Tradycje
Rodowód PPK Głuchołazy
GPK OP Głuchołazy
GPK WOP Głuchołazy
Kontynuacja GPK SG w Głuchołazach
Placówka SG
w Głuchołazach
Placówka SG w Nysie
Placówka SG w Opolu
Dowódcy
Ostatni mjr Jan Górniak
Organizacja
Dyslokacja Kolonia Jagiellońska 43
48-340 Głuchołazy;
Konradów
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 10 Oddział Ochrony Pogranicza
10 Katowicki Oddział WOP
21 Brygada Ochrony Pogranicza
4 Brygada WOP
4 Górnośląska Brygada WOP
Komenda Wojewódzka MO
Górnośląska Brygada WOP
Śląski Oddział SG
Żołnierze GPK Głuchołazy
Żołnierze WOP – Przejściowy Punkt Kontrolny nr 44 Wojsk Ochrony Pogranicza w Głuchołazach (1946)
Kadra bg WOP Prudnik, GPK Głuchołazy i strażnicy WOP Jasienica Górna, na placu apelowym w Prudniku podczas uroczystej zbiórki z okazji Święta LWP (październik 1985)
Konradów - budynek, w którym od 02.01.2003 r. miała siedzibę GPK SG/Placówka SG w Głuchołazach (maj 2014)

Graniczna Placówka Kontrolna Głuchołazy – nieistniejący obecnie pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Czechosłowacją

Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Głuchołazach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Placówka Straży Granicznej w Głuchołazach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej na granicy z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku Naczelny Dowódca Wojska Polskiego nakazywał sformować na granicy państwowej 51 przejściowych punktów kontrolnych[c]. Graniczna Placówka Kontrolna Głuchołazy została utworzona jesienią 1945 roku jako Kolejowy Przejściowy Punkt Kontrolny Głuchołazy (PPK Głuchołazy) – III kategorii o etacie nr 8/12[1] na linii kolejowej Głuchołazy-Opawa[2]. Obsada PPK składała się z 10 żołnierzy i 1 pracownika cywilnego[3].

W 1946 roku przejściowy punkt kontrolny został przeformowany do kategorii B według etatu nr 7/11.

W 1947 roku przyjął nazwę Granicznej Placówki Kontrolnej WOP.

24 kwietnia 1948 roku nastąpiła kolejna reorganizacja Wojsk Ochrony Pogranicza. Oddziały WOP przeformowano w brygady ochrony pogranicza, a GPK WOP Głuchołazy przemianowano na Graniczną Placówkę Ochrony Pogranicza Głuchołazy kategorii B i przeformowano według etatu nr 7/52.

W 1950 roku GPK otrzymała etat nr 096/23. W 1950 roku Graniczną Placówkę Ochrony Pogranicza Pietrowice kategorii D przeformowano na etat nr 096/27 i w 1952 roku przeniesiono do Głuchołaz. Na jej bazie sformowano PK MRG w Pietrowicach[d].

W roku 1952 włączona w etat nr 352/2 4 Brygady WOP[2].

1 lipca 1965 roku WOP podporządkowano Ministerstwu Obrony Narodowej, Dowództwo WOP przeformowano na Szefostwo WOP z podległością Głównemu Inspektoratowi Obrony Terytorialnej. Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odeszła cała kontrola ruchu granicznego oraz ochrona GPK. Tym samym naruszono jednolity system ochrony granicy państwowej[4]. GPK Głuchołazy weszła w podporządkowanie Wydziału Kontroli Ruchu Granicznego Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej, kontrolę graniczną wykonywali funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej podlegli MSW[5].

1 października 1971 roku WOP został podporządkowany pod względem operacyjnym, a od 1 stycznia 1972 roku pod względem gospodarczym MSW. Do WOP powrócił cały pion kontroli ruchu granicznego wraz z przejściami. Przywrócono jednolity system ochrony granicy państwowej[6]. GPK Głuchołazy podlegała bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach i tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku Graniczna Placówka Kontrolna Głuchołazy weszła w podporządkowanie Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu[e] i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Głuchołazach.

W 2000 roku rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym, tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 roku GPK SG w Głuchołazach przejęła wraz z obsadą etatową pod ochronę odcinek, po rozformowanych strażnicach SG w Trzebinie, Konradowie i Gierałcicach[f].

Od 2 stycznia 2003 roku miejscem dyslokacji był obiekt po byłej strażnicy SG w Konradowie (w dotychczasowym obiekcie w Głuchołazach funkcjonował Zespół Ewidencji i Przetwarzania Danych – ZEiPD GPK SG w Głuchołazach). Po przeniesieniu ZEiPD GPK SG w Głuchołazach, w 2006 roku do Konradowa, obiekt został zaadaptowany na mieszkania prywatne).

Jako Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Głuchołazach funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 roku i 24 sierpnia 2005 roku Ustawą z 22 kwietnia 2005 roku O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[g] została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Głuchołazach (PSG w Głuchołazach) z miejscem dyslokacji w Konradowie.

Jako Placówka SG w Głuchołazach z miejscem dyslokacji w Konradowie funkcjonowała do 15 stycznia 2008 roku, kiedy to została zlikwidowana[7]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Nysie (z siedzibą tymczasową w Konradowie), gdzie funkcjonowała do 15 grudnia 2010 roku. Jednocześnie w strukturze opolskiej placówki SG rozpoczęła funkcjonowanie Grupa Zamiejscowa w Nysie z tymczasową siedzibą w Konradowie[8]. Po rozformowaniu grupy zamiejscowej PSG w Opolu (GZPSG w Opolu), obiekt został przekazany gminie i zaadaptowany na mieszkania.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

2 stycznia 2003 roku GPK SG w Głuchołazach przejęła pod ochronę odcinek granicy państwowej, po rozformowanych strażnicach SG w Trzebinie, Konradowie i Gierałcicach.

Terytorialny zasięg działania[edytuj | edytuj kod]

Stan z 2 stycznia 2003

Obszar działania GPK SG w Głuchołazach obejmował:

  1. z strażnicą SG w Pomorzowicach: włącznie zn. gran. nr II/126, dalej granicą gmin: Prudnik, Lubrza, Biała, Strzeleczki, Krapkowice oraz Głogówek, Krapkowice i Walce.
  2. z strażnicą SG w Jasienicy Górnej: wyłącznie zn. gran. nr II/170, dalej granicą gmin: Głuchołazy, Nysa i Otmuchów.
  • Funkcjonariusze GPK SG w Głuchołazach pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia:
  1. z strażnicą SG w Pomorzowicach: prowadzili rozpoznanie wzdłuż drogi z Laskowic w kierunku zn. gran. nr II/126, na korzyść sąsiada od zn. gran. nr II/126 w kierunku Racławic Śląskich, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.
  2. z strażnicą SG w Jasienicy Górnej, prowadzili rozpoznanie od miejscowości Sławniowice w kierunku zn. gran. nr II/170, na korzyść sąsiada od zn. gran. nr II/170 do miejscowości Jarnołtów, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był:
  1. na korzyść strażnicy SG w Pomorzowicach do zn. gran. nr 125/17.
  2. na korzyść strażnicy SG w Jasienicy Górnej do zn. gran. nr 170/2.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
    • Strażnice SG w: Pomorzowicach i Jasienicy Górnej
    • Dowódca plutonu odwodowego–specjalnego w Raciborzu
    • Referat Operacyjny Urzędu Celnego w Głuchołazach
    • Komenda Powiatowa Policji w Prudniku, Krapkowicach i Nysie
    • Komisariat Policji w Głuchołazach
    • Sekcja Przewozów Towarowych i Pasażerskich w Nysie
    • Placówka Straży Ochrony Kolei w Nysie
    • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Prudniku i Nysie[h]
    • Nadleśnictwo Prudnik
    • Starostwo powiatowe w Prudniku i Nysie
    • Urząd Miasta i Gminy w Głuchołazach i Nysie
    • Koło Łowieckie „Chrobry" w Głuchołazach
    • Placówki po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP:
      • Osoblaha OOSH Osoblaha – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr II/126 do zn. gran. nr 132/16. Główny wysiłek w służbie granicy skupiała na kierunkach: Slezské Pavlovice–Dytmarów, Rylovka–Krzyżkowice .
      • Jindřichov – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr 132/16 do zn. gran. nr II/146 II/146. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunkach: Vysoká–Trzebina, Jindřichov–Pokrzywna, Jindřichov–Biskupia Kopa.
      • Zlaté Hory – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr II/146, do zn. gran. nr II/158. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunkach: Zlaté Hory–Jarnołtówek, OndřejovicePodlesie.
      • Mikulovice Dawna siedziba OOSH Mikulovice – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr II/158, do zn. gran nr 168/18. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunku Mikulovice–Głuchołazy, zn. gran. II/160160/10. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunku Mikulovice–Głuchołazy, zn. gran. nr II/160160/10.
      • Vidnava – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr 168/18 do zn. gran. nr II/170.

Podległe przejścia graniczne[edytuj | edytuj kod]

Stan z 15 maja 1991
Stan z 20 grudnia 2007

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1970 – czerwiec, Szkoła Podstawowa nr 3 w Głuchołazach otrzymała imię Żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Patronami szkoły były: GPK Głuchołazy i strażnice WOP: Gierałcice, Konradów i [9].
  • 1979 – 10 czerwca w 34. rocznicę powstania Wojsk Ochrony Pogranicza, Hufiec ZHP im. Górnośląskiej Brygady WOP otrzymał sztandar ufundowany przez Radę Przyjaciół Harcerstwa i żołnierzy WOP (m.in. instruktorami była kadra GPK. Wcześniej Uchwałą Miejsko-Gminnej Rady Narodowej w Głuchołazach, nadano Hufcowi imię Górnośląskiej Brygady WOP[10].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[11].
  • 1982 – 1 stycznia sierż. B. żołnierz zawodowy strażnicy WOP Gierałcice, będąc w stanie po spożyciu alkoholu wziął bez pozwolenia z prywatnej posesji samochód osobowy należący do chor. R., kontrolera GPK Głuchołazy i na jednej z ulic w Głuchołazach wpadł w poślizg powodując rozbicie samochodu. 2 stycznia 1982 roku dowódca GB WOP płk Bolesław Bonczar ukarał w/w degradacją do stopnia szeregowego i zwolnieniem dyscyplinarnym do rezerwy[12].

Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy/komendanci granicznej placówki kontrolnej[edytuj | edytuj kod]

  • ppor. Kazimierz Osiowy p.o. (był w 1953)
  • kpt./ppłk Stefan Matyński[13] (1966[14]–1983)[i]
  • kpt./mjr Jan Górniak[13] (19.03.1983[15]–01.04.1991[j][16])

Komendanci GPK SG:

  • mjr SG Jan Górniak (02.04.1991[k]–1992)[l]
  • kpt. dypl. SG/mjr dypl. SG Mirosław Brożko (1992–1998)[m]
  • por. SG/mjr SG Bogumiła Pancerz (01.08.1998[17]–01.01.2003)
  • mjr SG Antoni Ożóg (02.01.2003–04.2005)[n][18]

Komendanci placówki SG:

  • por. SG/kpt. SG Mariusz Kowalski (2005–2006)
  • mjr SG/ppłk SG Andrzej Kamiński (2006–15.01.2008) – do rozformowania[19].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku graniczna placówka kontrolna Straży Granicznej, a od 2005 roku placówka Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z dnia 28.10.1945 roku (Prochwicz 2011 ↓, s. 123).
  4. Rozkaz Ministerstw Bezpieczeństwa Publicznego nr 037/0rg. z 18.12.1950 roku.
  5. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  6. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 roku zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
  7. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
  8. W zakresie Umowy między Rzecząpospolitą Polską, Republiką Czeską o współpracy w sprawach granicznych sporządzonej w Pradze 25.05.1999 roku oraz Umowy między Republiką Czeską oraz Rzecząpospolitą Polską „O współpracy i pomocy wzajemnej przy katastrofach, klęskach żywiołowych i innych nadzwyczajnych wydarzeniach” sporządzona w Warszawie 08.06.2000 roku.
  9. ppłk Stefan Matyński odszedł na emeryturę.
  10. Rozkaz Ministra Spraw Wewnętrznych nr 077 z dnia 17.04.1991 roku.
  11. Rozkaz nr Pf-57 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 28.03.1991 roku.
  12. mjr SG Jan Górnak odszedł na emeryturę.
  13. mjr dypl. SG Mirosław Brożko odszedł do cywila.
  14. mjr SG Antoni Ożóg ubył do KG SG w Warszawie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/32 ↓.
  2. a b ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 97.
  3. Dominiczak 1985 ↓, s. 47.
  4. Żurawlow 2014 ↓, s. 37-38.
  5. Gacek 2005 ↓, s. 13.
  6. Żurawlow 2014 ↓, s. 38.
  7. Reorganizacja ŚlOSG 15.01.2008 (pol.). sm.strazgraniczna.pl, 2008-01-16.
  8. Zniesienie placówki Straży Granicznej w Nysie.
  9. Kudasiewicz 2004 ↓, s. 10.
  10. Kudasiewicz 2003b ↓, s. 10.
  11. Żurawlow 2014 ↓, s. 37.
  12. Kudasiewicz 2005b ↓, s. 12.
  13. a b Jarmoliński 2013 ↓, s. 170.
  14. Mirosław Kudasiewicz. Z historii GPK Głuchołazy. „Nasze Życie Głuchołaz”. Nr 3(129), s. 10, 2004-02-04. Prudnik: Spółka Wydawnicza ANEKS. ISSN 1507-319X (pol.). [dostęp 2020-03-09]. 
  15. Jan Górniak (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-27].
  16. Gacek 2005 ↓, s. 25.
  17. Mundur tańszy od garsonki (pol.). W: Nowa Trybuna Opolska [on-line]. nto.pl, 2002-02-10. [dostęp 2020-03-07].
  18. Angela: Nowy komendant sudeckich pograniczników (pol.). m.jelonka.com, 2011-10-01. [dostęp 2020-03-07].
  19. Czesi: Polacy przyjeżdżajcie (pol.). opole.wyborcza.pl, 2007-12-20. [dostęp 2020-03-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]