Gratis (pamflet)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gratis – antyjezuicki pamflet satyryczny polskiego matematyka Jana Brożka, profesora Akademii Krakowskiej, ogłoszony anonimowo w 1625 roku formie dialogu Ziemianina z Plebanem. Jest to szydercza reakcja na list Mikołaja Łęczyckiego. Autor krytykuje głównie metody działania jezuitów w szkolnictwie polskim: zabieganie o popularność wśród szlachty, rzekomą bezpłatność szkół jezuickich (stąd tytuł pamfletu), następnie metody wychowania moralnego i umysłowego. Utwór ten uważany jest przez niektórych badaczy za jeden z najlepszych pism polemicznych dawnej literatury polskiej i za jedno z największych dzieł europejskiej literatury antyjezuickiej[1].

Wskutek „skandalu i powszechnego oburzenia”[2], jakie wywołał pamflet Gratis, został on publicznie spalony przez kata, drukarz zaś ochłostany pod pręgierzem. Z zarzutami Brożka polemizował Fryderyk Szembek w dziele Gratis plebański, Gratis wyćwiczony (Poznań 1627).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Matematycy i nie tylko!!! http://www.matematycy.interklasa.pl/biografie/matematyk.php?str=brozek
  2. Kronika Jezuitów poznańskich, t. I, opr. Ludwik Grzebień, Jacek Wiesiołowski, Poznań 2004, s. 320.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]