Gregoria de Jesus
| |
| Data urodzenia |
9 maja 1875 |
|---|---|
| Data śmierci |
15 marca 1943 |
| Zawód, zajęcie |
działaczka niepodległościowa |
Gregoria de Jesus (ur. 9 maja 1875, zm. 15 marca 1943) – filipińska działaczka niepodległościowa.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodziła się 9 maja 1875 w Kalookan, jako jedno z czworga dzieci Nicolasa de Jesus oraz Baltazary Alvarez Francisco[1][2]. Jej rodzinę można uznać zasadniczo za część rodzimej filipińskiej elity epoki hiszpańskiego panowania kolonialnego. Matka była bowiem krewną późniejszego generała Mariano Alvareza. Ojciec natomiast, mistrz ciesielski z zawodu przez pewien czas pełnił funkcję gobernadorcilla Kalookan[3]. Stanowisko to, odpowiednik współczesnego burmistrza, było najwyższą funkcją, którą piastować mógł rodowity Filipińczyk w okresie rządów hiszpańskich na archipelagu[4][5].
Mimo wyróżniających się wyników w nauce de Jesus wcześnie zakończyła formalną edukację. Rodzina uznała, że ważniejsze było zapewnienie wykształcenia jej braciom. Gregorii polecono zająć się doglądaniem rozległych pól ryżowych należących do rodu[6]. Uroda i pochodzenie dziewczyny sprawiały, że o jej rękę wcześnie zaczęli się ubiegać zalotnicy[7]. Jednym z nich był Andrés Bonifacio, jeden ze współzałożycieli Katipunanu, tajnej organizacji wzorowanej na wolnomularstwie, której celem było wyzwolenie Filipin spod panowania hiszpańskiego[8][9]. Para ostatecznie zawarła związek małżeński w marcu 1893 w manilskim Binondo. Świadkiem na ich ślubie był Restituto Javier[1][10].
De Jesus szybko stała się integralną częścią Katipunanu. Tydzień po swych katolickich zaślubinach podczas specjalnej ceremonii ponownie wyszła za mąż, tym razem wiążąc się z Bonifaciem zgodnie z rytualną tradycją Katipunanu[11]. Otrzymała wówczas imię Lakambini, oznaczające muzę[12]. Częściowo odzwierciedlało ono zresztą jej rolę w organizacji. Cieszyła się bowiem w niej dużym szacunkiem, była uznawana za przykład oddania i lojalności. By lepiej wykonywać swe konspiracyjne obowiązki nauczyła się jeździć konno a także posługiwać się bronią palną. Wspólnie z Benitą Rodriguez Javier uszyła pierwszą flagę Katipunanu. Skutecznie chroniła też dokumenty organizacji przed przechwyceniem przez władze kolonialne[1][13].
Po wybuchu rewolucji z 1896 towarzyszyła mężowi w Balintawak, następnie zaś udała się z nim w góry. Rozdzielili się następnie w Balarze, by po raz kolejny spotkać się dopiero w Naic w prowincji Cavite. Po śmierci Bonifacia z rąk żołnierzy generała Emilio Aguinaldo w 1897 przez jakiś czas regularnie zmieniała miejsce pobytu. W końcu osiadła w Pasig, gdzie spotkała Julio Nakpila, dawnego sekretarza swego zmarłego małżonka oraz kompozytora pieśni Katipunanu[2][14]. Poślubiła go 10 grudnia 1898[1].
Doczekała się łącznie dziewięciorga dzieci, w tym zmarłego w dzieciństwie syna ze związku z Bonifaciem[15][16]. Zmarła 15 marca 1943 w domu zaprzyjaźnionego filantropa Aristona Bautisty w manilskim Quiapo. Przyczyną zgonu był zawał mięśnia sercowego[1][17].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e V. Almario: Gregoria de Jesus. [w:] Sagisag Kultura (Vol 1) [on-line]. philippineculturaleducation.com.ph, 2015. [dostęp 2024-12-30]. (tagalski).
- ↑ a b Gregoria De Jesus (1875-1943), [w:] National Historical Commission of the Philippines [online], philhistoricsites.nhcp.gov.ph [dostęp 2025-08-12] (tagalski).
- ↑ V. Almario: Gobernadorsílyo. [w:] Sagisag Kultura (Vol 1) [on-line]. philippineculturaleducation.com.ph, 2015. [dostęp 2024-07-11]. (tagalski).
- ↑ Jarius Bondoc: Panahon ng Kastila: halalan sa pueblo (1). [w:] Pilipino Star Ngayon [on-line]. philstar.com, 2013-05-13. [dostęp 2024-07-11]. (tagalski).
- ↑ Talambuhay ni Gregoria de Jesus. [w:] Pinoy Edition [on-line]. pinoyedition.com. [dostęp 2024-12-30]. (tagalski).
- ↑ V. Almario: Katipúnan. [w:] Sagisag Kultura (Vol 1) [on-line]. philippineculturaleducation.com.ph, 2015. [dostęp 2024-05-27]. (tagalski).
- ↑ Talambuhay Ni Andres Bonifacio. [w:] Panitikan [on-line]. panitikan.com.ph. [dostęp 2024-09-23]. (tagalski).
- ↑ V. Almario: Andres Bonifacio. [w:] Sagisag Kultura (Vol 1) [on-line]. philippineculturaleducation.com.ph, 2015. [dostęp 2024-02-24]. (tagalski).
- ↑ Lakambini. [w:] Diksiyonaryo [on-line]. diksiyonaryo.ph. [dostęp 2024-12-30]. (tagalski).
- ↑ Lakambini ng Katipunan. [w:] Abante [on-line]. abante.com.ph, 2021-06-12. [dostęp 2024-12-30]. (tagalski).
- ↑ Ang Bahay ng mga Nakpil at Bautista*, [w:] National Historical Commission of the Philippines [online], philhistoricsites.nhcp.gov.ph [dostęp 2025-08-12] (tagalski).
- ↑ Rhio: Bonifacio: Ang Supremo. [w:] CRI Online Filipino [on-line]. filipino.cri.cn, 2020-11-30. [dostęp 2024-09-23]. (tagalski).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Mary Dorothy Jose, Atoy M. Navarro. Oriang: Lakambini ng Himagsikan. „Historical Bulletin”. 48 (1), s. 48-68, 2014. Philippine Historical Association. ISSN 2244-2782. (tagalski).