Gretchen Carlson
 Gretchen Carlson (2009) | |
| Data i miejsce urodzenia |
21 czerwca 1966 |
|---|---|
Gretchen Elizabeth Carlson (ur. 21 czerwca 1966 w Anoce) – amerykańska dziennikarka, prezenterka telewizyjna oraz aktywistka na rzecz praw kobiet w miejscu pracy. Zdobywczyni tytułu Miss America w 1989 roku.
W 2016 roku stała się jedną z czołowych postaci ruchu #MeToo, wytaczając proces o molestowanie seksualne przeciwko szefowi stacji Fox News, Rogerowi Ailesowi[1][2]. Jej działania przyczyniły się do dymisji Ailesa i są uznawane za jeden z istotnych impulsów dla rozwoju globalnej walki z nadużyciami seksualnymi w korporacjach. W 2017 roku magazyn „Time" umieścił ją na liście 100 najbardziej wpływowych osób na świecie[3].
Życie i edukacja
[edytuj | edytuj kod]Dzieciństwo i młodość
[edytuj | edytuj kod]Urodziła się w rodzinie o szwedzkich korzeniach, wywodzącej się z regionu Smalandia, jako córka Karen Barbary i Lee Roya Carlsonów[4]. Jej rodzina przez 90 lat prowadziła salon samochodowy General Motors w miejscowości Anoka[4]. W latach 70. XX wieku jedną z jej opiekunek była Michele Bachmann, która w późniejszych latach została kongresmenką i kandydatką na prezydenta USA[5][6].
Od najmłodszych lat kształciła się w grze na skrzypcach; jako solistka występowała z takimi zespołami jak Minnesota Orchestra oraz Saint Paul Chamber Orchestra[7][8]. W 1984 roku ukończyła szkołę średnią Anoka High School jako prymuska (valedictorian)[4].
Wykształcenie wyższe
[edytuj | edytuj kod]W 1990 roku uzyskała dyplom z wyróżnieniem (cum laude) na Uniwersytecie Stanforda w dziedzinie teorii organizacji, w zakresie socjologii zachowań organizacyjnych[7][9]. W trakcie studiów odbyła roczny staż naukowy na Uniwersytecie Oksfordzkim w Anglii, gdzie studiowała literaturę XX wieku[9][8].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]Konkursy piękności
[edytuj | edytuj kod]W 1988 roku zwyciężyła w konkursie Miss Minnesota, co umożliwiło jej start w ogólnokrajowym konkursie Miss America[10]. We wrześniu 1988 roku została koronowana na Miss America 1989, będąc pierwszą klasyczną skrzypaczką, która zdobyła ten tytuł[11]. Jej talent muzyczny był kluczowym elementem rywalizacji finałowej[9].
Praca dziennikarska
[edytuj | edytuj kod]Karierę w mediach ogólnokrajowych rozpoczęła w 2000 roku w stacji CBS News, gdzie pracowała jako korespondentka, relacjonując m.in. katastrofę promu Columbia oraz zamachy z 11 września 2001 roku[4]. W 2002 roku została współprowadzącą sobotniego wydania programu The Saturday Early Show[9]. W 2005 roku przeszła do stacji Fox News, gdzie przez siedem lat współprowadziła poranny program Fox & Friends u boku Steve'a Doocy'ego i Briana Kilmeade'a[1][8].
We wrześniu 2013 roku objęła prowadzenie własnego programu publicystycznego The Real Story with Gretchen Carlson, emitowanego w paśmie popołudniowym[12]. Jej współpraca z Fox News zakończyła się w czerwcu 2016 roku, gdy stacja nie przedłużyła z nią kontraktu, co doprowadziło do wszczęcia sporu prawnego[1].
Sprawa Rogera Ailesa
[edytuj | edytuj kod]6 lipca 2016 roku Carlson pozwała Rogera Ailesa, oskarżając go o wieloletnie molestowanie seksualne i mobbing oraz o sabotowanie jej kariery w odwecie za odrzucanie jego propozycji seksualnych[12][1]. Jej publiczne oskarżenie ośmieliło ponad 20 innych kobiet do ujawnienia podobnych doświadczeń, co przyczyniło się do przymusowej dymisji Ailesa 21 lipca 2016 roku[1][12]. Po odejściu ze stacji Ailes doradzał w kampanii wyborczej politykowi Donaldowi Trumpowi[1][12].
We wrześniu 2016 roku koncern 21st Century Fox zawarł z Carlson ugodę, wypłacając jej 20 milionów dolarów odszkodowania oraz publikując oficjalne przeprosiny za brak należytego traktowania[13][12]. Wydarzenia te zostały przedstawione w filmie fabularnym Gorący temat (2019), w którym rolę Carlson zagrała Nicole Kidman, oraz w miniserialu Na cały głos (2019), gdzie w jej postać wcieliła się Naomi Watts[14].
Aktywizm i działalność społeczna
[edytuj | edytuj kod]Po zakończeniu kariery w mediach informacyjnych poświęciła się działaniom na rzecz zmian systemowych w umowach o pracę. W 2019 roku współzałożyła organizację non-profit Lift Our Voices, której celem jest wyeliminowanie klauzul poufności (ang. non-disclosure agreements, NDA) oraz przymusowego arbitrażu w sprawach o nadużycia seksualne[7][15]. Jej lobbing w Kongresie USA przyczynił się do podpisania w 2022 roku przez prezydenta Joe Bidena ustawy Ending Forced Arbitration of Sexual Assault and Sexual Harassment Act[16].
Od stycznia 2018 do czerwca 2019 roku pełniła funkcję przewodniczącej rady dyrektorów Miss America Organization, stając się pierwszą byłą laureatką na tym stanowisku[17][18]. Zainicjowała reformę „Miss America 2.0", polegającą na usunięciu z konkursu oceny zawodniczek w strojach kąpielowych[17][19].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Od 4 października 1997 roku jej mężem jest Casey Close, agent sportowy reprezentujący m.in. Dereka Jetera[4]. Mają dwoje dzieci: córkę Kaię i syna Christiana[7][4]. Mieszkają w Greenwich w stanie Connecticut[4].
Carlson jest aktywną luteranką i przez wiele lat uczyła w szkółce niedzielnej. Angażuje się również w działalność charytatywną jako rzeczniczka organizacji March of Dimes, za co otrzymała nagrodę Volunteer Honor Award[4].
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Emmy za pracę w CBS News[4].
- Nagroda „Best Series" od American Women in Radio and Television za cykl o przemocy domowej[4].
- Umieszczenie na liście 100 najbardziej wpływowych osób świata według magazynu „Time" (2017)[3].
- Volunteer Honor Award od March of Dimes (2010)[4].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Tytuł | Rola | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 2014 | Prześladowani | Diana Lucas | Film fabularny |
| 2016 | House of Cards | ona sama | Serial telewizyjny |
| 2017 | Mr. Robot | ona sama | Serial telewizyjny (sezon 3) |
| 2019 | Gretchen Carlson: Breaking the Silence | ona sama / producentka | Film dokumentalny |
| 2022 | Sherri | gość | Talk-show |
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Molly Redden: Fox settles with Gretchen Carlson over Roger Ailes sexual harassment claims. The Guardian, 2016-09-06. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Gretchen Carlson. Ikona akcji #MeToo. Newsweek Polska, 2017-10-23. [dostęp 2025-12-21]. (pol.).
- ↑ a b Katie Couric: Gretchen Carlson: The 100 Most Influential People. Time, 2017-04-20. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Gretchen Carlson - Biography. IMDb. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ The hand that rocks the cradle rules basic cable. Politico, 2009-10-26. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ How Gretchen Carlson Is Fighting Sexual Harassment. Time, 2016-10-20. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ a b c d Gretchen Carlson Biography. The Conference Board. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ a b c Gretchen Carlson - Journalist, Personality, Model. TV Insider. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ a b c d Gretchen Carlson - CBS News Correspondent. CBS News, 2002-10-09. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Throwback to Miss America 1989, Gretchen Carlson. Miss Minnesota Organization. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Miss America 1989- Crowning: Gretchen Carlson. YouTube, 1988-09-17. [dostęp 2025-12-21].
- ↑ a b c d e pk//gak: Prezes żądał seksu od prezenterki. Miliony dolarów odszkodowania. TVN24, 2016-09-06. [dostęp 2025-12-21]. (pol.).
- ↑ 21st Century Fox Settles Lawsuit With Gretchen Carlson. 21st Century Fox (Archived), 2016-09-06. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Bombshell movie accuracy: fact vs. fiction. Slate, 2019-12-11. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Gretchen Carlson's Vision: Rewriting Workplace Rules. Forbes, 2024-10-07. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Gretchen Carlson on forced arbitration and workplace discrimination. HR Dive, 2024-04-04. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ a b Amy Kuperinsky: Gretchen Carlson takes helm at struggling Miss America pageant. NJ.com, 2018-01-01. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Gretchen Carlson Resigns As Board Chair Of Miss America Organization. Deadline, 2019-06-05. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Była miss została szefem konkursu Miss Ameryki. Onet Kobieta. [dostęp 2025-12-21]. (pol.).