Grigoriopol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grigoriopol
Ilustracja
Dworzec autobusowy
Herb
Herb
Państwo  Naddniestrze
 Mołdawia
Rejon Grigoriopol
Populacja (2004)
• liczba ludności

10 252
Nr kierunkowy 210
Kod pocztowy MD-4000
Położenie na mapie Naddniestrza
Mapa lokalizacyjna Naddniestrza
Grigoriopol
Grigoriopol
Położenie na mapie Mołdawii
Mapa lokalizacyjna Mołdawii
Grigoriopol
Grigoriopol
Ziemia47°09′N 29°18′E/47,150000 29,300000

Grigoriopol (ros. Григориополь; ukr. Григоріополь, Hryhoriopol) – miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem, stolica rejonu Grigoriopol. W 2004 roku liczyło ok. 10,2 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłowy.

Położenie[edytuj]

Grigoriopol położony jest na lewym brzegu Dniestru, w odległości 45 km na północny zachód od Tyraspola[1], w centralnej części Naddniestrza[2].

Historia[edytuj]

Pierwsze mołdawskie osady na miejscu dzisiejszego miasta datowane są na XVII-XVIII w.[3] Miasto powstało w 1792, rok po podpisaniu pokoju w Jassach, na mocy którego Imperium Osmańskie zrzekała się na rzecz Rosji m.in. ziem między Bohem a Dniestrem. Po zawarciu traktatu na słabo zaludnionych terenach między Dniestrem a rzeczką Czarna powstały kolonie Kozaków i rosyjskich staroobrzędowców. Następnie Katarzyna II, inspirując się koncepcją Grigorija Potiomkina, postanowiła utworzyć na tym miejscu miasto Ormian, które mogłoby szybko stać się prężnym ośrodkiem handlowym, a do tego przeciwwagą dla pozostającej w rękach Turków twierdzy benderskiej[4]. Wybór nazwy dla miasta, początkowo brzmiącej Grigoriopolis[5], tłumaczony jest dwojako: według jednej wersji wskazuje ona na Grzegorza Oświeciciela, założyciela Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, według innej - na Grigorija Potiomkina[4]. Do tworzonego miasta władze rosyjskie przesiedliły 4 tys. Ormian z Bender, Caușeni, Białogrodu Dniestrowskiego, Izmaiła, Kilii, Kaukazu[6]. 25 lipca 1792 ormiański arcybiskup uroczyście poświęcił sześć kamieni, od których symbolicznie rozpoczęto budowę miasta[6]. Dwa lata później miejscowości nadano prawa miejskie oraz herb, w 1801 zatwierdzono nazwę Grigoriopol. Architektem miasta był François Sainte de Wollant[6].

Do lat 30. XIX w. Grigoriopol stał się znaczącym ośrodkiem handlowym południowej Rosji. Większość mieszkańców utrzymywała się z handlu i rzemiosła. Skład etniczny miasta zmieniał się, gdyż osiedlali się w nim Żydzi, Ukraińcy i Mołdawianie. W końcu XIX w. znaczenie miejscowości jednak spadło; Ormianie opuszczali miasto[7]. W 1918 Grigoriopol opanowali bolszewicy[3]. Miasto od 1924 znajdowało się na terenie Mołdawskiej Autonomicznej SRR[3].

Podczas II wojny światowej, po zajęciu miasta i całego regionu przez wojska rumuńskie w 1941, w rejonie Grigoriopola działały radzieckie oddziały partyzanckie. Miasto stanowiło część tzw. Transnistrii (okręg Dubosary(rum.)). Armia radziecka ponownie zajęła miasto 12 kwietnia 1944[7].

Na początku XXI w. większość mieszkańców utrzymywała się z pracy w rolnictwie[3].

Demografia[edytuj]

Historyczna populacja miasta:

Historyczny udział poszczególnych narodowości i grup etnicznych w populacji miasta na podstawie danych ze spisów ludności w Naddniestrzu w 2004, Mołdawskiej ASRR w 1939 i carskiej Rosji w 1897:

w 2004:

  1. Mołdawianie - 5211 (50,8%)
  2. Rosjanie - 3036 (29,6%)
  3. Ukraińcy - 1666 (16,3%)
  4. Niemcy - 74 (0,7%)
  5. Bułgarzy - 57 (0,6%)
  6. Białorusini - 48 (0,5%)
  7. Gagauzi - 23 (0,2%)
  8. Żydzi - 12 (0,1%)
  • 125 przedstawicieli innych narodowości[10].

w 1939[9]:

  1. Mołdawianie - 43,4%
  2. Rosjanie - 38,5%
  3. Żydzi - 7,7%
  4. Ukraińcy - 7,6%
  5. Niemcy - 0,7%

w 1897[8]:

  1. Rumuni i Mołdawianie - 49,2%
  2. Rosjanie - 24,1%
  3. Żydzi - 10,9%
  4. Ukraińcy - 9,3%
  5. Ormianie - 5,3%
  6. Niemcy - 0,7%
  7. Polacy - 0,3%

Infrastruktura[edytuj]

Pomnik Lenina w Grigoriopolu

W okresie radzieckim Grigoriopol stał się ośrodkiem przemysłowym[5]. W mieście działa pięć szkół[3], dwa przedszkola, dom kultury, kino, szpital, apteka oraz stadion[5].

W Grigoriopolu dominuje zabudowa jednopiętrowa, jedynie w centralnej części miasta - budynki trzy- i czteropiętrowe[3].

Religia[edytuj]

Grigoriopol jest siedzibą jednego z dekanatów eparchii tyraspolskiej i dubosarskiej Mołdawskiego Kościoła Prawosławnego. W mieście czynna jest cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, dom modlitewny św. Michała Archanioła, zarejestrowana jest również wspólnota św. Grzegorza Oświeciciela[11].

Przypisy

  1. История Григориополя, pmrgid.com [dostęp 2017-01-07].
  2. W. Kudrin, Znakom'ties'..., s. 86.
  3. a b c d e f История Григориополя, pmrgid.com [dostęp 2017-01-07].
  4. a b W. Kudrin, Znakom'ties'..., s. 87-88.
  5. a b c d e Grigoriopol, UTA din stinga Nistrului, www.moldovenii.md [dostęp 2017-01-07].
  6. a b c Władimir Kudrin: Znakom'ties'..., s. 89.
  7. a b W. Kudrin, Znakom'ties'..., s. 90-91.
  8. a b [1]
  9. a b [2]
  10. a b Ethnic composition of Transnistria 2004, pop-stat.mashke.org [dostęp 2017-01-07].
  11. Благочиния, www.diocese-tiras.org [dostęp 2017-01-08].

Bibliografia[edytuj]

  • Władimir Kudrin: Znakom'ties': Pridniestrowje. Bendery: Poligrafist, 2015.