Grobla (Poznań)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
POL Poznań COA.svg Poznań
ulica
Grobla
Osiedle Stare Miasto
Długość: 650 m
Ulica Grobla, widok w kierunku ul. Mostowej i ul. Garbary
Ulica Grobla, widok w kierunku ul. Mostowej i ul. Garbary
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła Pfeil oben.svg ul. Wodna, Pfeil links.svg ul. Garbary Pfeil rechts.svg 650 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła Pfeil links.svg ul. Mostowa Pfeil rechts.svg 600 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Łazienna 500 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wierzbowa 270 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg Pfeil links.svg ul. Za Groblą, ul. Ewangelicka Pfeil rechts.svg 150 m
Ikona ulica koniec T.svg światła Pfeil links.svg ul. Mostowa, Most św. Rocha Pfeil rechts.svg 0 m
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
ulica Grobla
ulica Grobla
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Grobla
ulica Grobla
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
ulica Grobla
ulica Grobla
Ziemia52°24′18,4″N 16°56′29,3″E/52,405120 16,941468

Grobla – część Poznania, położona w centrum miasta, pomiędzy Chwaliszewem na północy, Garbarami na zachodzie i częściowo Piaskami na południowym zachodzie. Znajduje się ok. 500 m na południowy wschód od Starego Rynku, w obrębie Osiedla Stare Miasto.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osada Nowa Grobla powstała jako konkurencja dla kapitulnego Chwaliszewa, które konkurowało z ulokowanym w 1253 na nowym miejscu Poznaniem. Początkowo było tu tylko pastwisko pomiędzy dwoma odnogami Warty (ówczesnym głównym nurtem, a tzw. Starą Rzeką), przez które usypano w 1447 groblę dla ułatwienia przejazdu. Spowodowało to obniżenie poziomu wód i stopniowe wysuszenie terenu[1]. Grobla skonstruowana była z gliny, piasu oraz faszyny, a brzegi umacniano drewnianymi palami. Pełniła rolę przede wszystkim komunikacyjną, łącząc lewobrzeżny Poznań (od Bramy Wodnej) z prawym brzegiem Warty w okolicy obecnego Mostu Św. Rocha[2]. Nową Groblę założono z inicjatywy rajców poznańskich. W 1447 król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdził prawa miejskie tej osady. W 1460 istniał już most łączący miasteczko z Bramą Wodną. XV wiek był okresem intensywnego rozwoju ekonomicznego Grobli.

Na tzw. planie saskim (1734) obszar wyspy podzielony jest już na działki, co wskazuje na ekonomiczną eksploatację tego terenu w połowie XVIII wieku (musiało już wtedy nastąpić osuszenie gruntów). W tym czasie wyspę nazywano już Nową Groblą[2].

Następny ważny okres dla tej części miasta nastąpił w XIX i początkach XX wieku. Wtedy to, w wyniku postępujące industrializacji, powstawały na Grobli liczne zakłady przemysłowe, fabryki i okazałe kamienice.

W domu przy ul. Grobla 14 mieszkał, wraz z matką (Anną Kazmierczak) i babcią (Apolonią z domu Bilewicz), Ludwig Kazmierczak - dziadek Angeli Merkel ze strony ojca. Potem rodzina przeprowadziła się na Piekary[3].

Pod numerem 11, w latach 1928-1930 mieściła się siedziba komitetu Okręgu Poznańskiego Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewicy, co upamiętniała tablica pamiątkowa odsłonięta 29 kwietnia 1983[4].

Podczas okupacji hitlerowskiej, w domu przy ul. Mostowej 15, mieścił się zakonspirowany punkt kontaktowy komendy poznańskiego okręgu Armii Krajowej. Tutaj, jesienią 1943 odbywały się rozmowy pomiędzy AK a PPR. Informuje o tym stosowna tablica na budynku.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Obecnie za Groblę uważa się przede wszystkim zabudowania zlokalizowane przy ulicach Grobla i Mostowej, a także Łaziennej, Wierzbowej, Ewangelickiej i Za Groblą.[potrzebny przypis] Na tym terenie znajduje się wiele siedzib instytucji i budynków, w tym m.in.:

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Południowym skrajem Grobli przebiega trasa tramwajowa - linie 5, 13, 16 - przystanek Most św. Rocha.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik ulic Poznania - dodatek do Gazety Wyborczej, Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu, 24 marca 2007, s. 9
  2. a b Tomasz Stępnik, Z badań nad osadnictwem w rejonie Starego Miasta w Poznaniu, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1993, s.336-337, ISSN 0137-3552
  3. Maciej Roik, Rodzina Angeli Merkel magnesem na turystów?, w: Głos Wielkopolski, 22 sierpnia 2013, s. 4
  4. Wydarzenia w Poznaniu w 1983 roku. Część druga, w: Kronika Miasta Poznania, nr 1-2/1984, s.197, ISSN 0137-3552
  5. Jan Skuratowicz Jakie tajemnice kryją kamienice? - ul. Mostowa 24 w: "IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny" Poznań, Wydawnictwo Miejskie, wrzesień 2008, ISSN 1231-9139

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Poznań - atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008, ​ISBN 978-83-7445-018-8
  2. Praca zbiorowa, Atlas architektury Poznania, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2008, ss.139-142, ​ISBN 978-83-7503-058-7
  3. Jerzy Topolski (redakcja), Dzieje Poznania, Warszawa-Poznań, PWN, 1988, s.232, ​ISBN 83-01-08194-5
  4. Marcin Libicki, Poznań - przewodnik, Piotr Libicki (ilust.), Poznań: Wydawnictwo Gazeta Handlowa, 1997, s. 175, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402.