Grobla (Poznań)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Grobla
Osiedle Stare Miasto
Ilustracja
Ulica Grobla, widok w kierunku ul. Mostowej i ul. Garbary
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Długość 650 m
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła Pfeil oben.svg ul. Wodna, Pfeil links.svg ul. Garbary Pfeil rechts.svg 650 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła Pfeil links.svg ul. Mostowa Pfeil rechts.svg 600 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Łazienna 500 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wierzbowa 270 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg Pfeil links.svg ul. Za Groblą, ul. Ewangelicka Pfeil rechts.svg 150 m
Ikona ulica koniec T.svg światła Pfeil links.svg ul. Mostowa, Most św. Rocha Pfeil rechts.svg 0 m
Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „ulica Grobla”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Grobla”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „ulica Grobla”
Ziemia52°24′18,4″N 16°56′29,3″E/52,405120 16,941468
Grobla na mapie z 1856

Grobla – część Poznania, położona w centrum miasta, pomiędzy Chwaliszewem na północy, Garbarami na zachodzie i częściowo Piaskami na południowym zachodzie. Znajduje się ok. 500 m na południowy wschód od Starego Rynku, w obrębie Osiedla Stare Miasto.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osada Nowa Grobla powstała jako konkurencja dla kapitulnego Chwaliszewa, które konkurowało z ulokowanym w 1253 na nowym miejscu Poznaniem. Początkowo było tu tylko pastwisko pomiędzy dwoma odnogami Warty (ówczesnym głównym nurtem, a tzw. Starą Rzeką), przez które usypano w 1447 groblę dla ułatwienia przejazdu. Spowodowało to obniżenie poziomu wód i stopniowe wysuszenie terenu[1]. Grobla skonstruowana była z gliny, piasu oraz faszyny, a brzegi umacniano drewnianymi palami. Pełniła rolę przede wszystkim komunikacyjną, łącząc lewobrzeżny Poznań (od Bramy Wodnej) z prawym brzegiem Warty w okolicy obecnego Mostu Św. Rocha[2]. Nową Groblę założono z inicjatywy rajców poznańskich. W 1447 król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdził prawa miejskie tej osady. W 1460 istniał już most łączący miasteczko z Bramą Wodną. XV wiek był okresem intensywnego rozwoju ekonomicznego Grobli.

Na tzw. planie saskim (1734) obszar wyspy podzielony jest już na działki, co wskazuje na ekonomiczną eksploatację tego terenu w połowie XVIII wieku (musiało już wtedy nastąpić osuszenie gruntów). W tym czasie wyspę nazywano już Nową Groblą[2].

Następny ważny okres dla tej części miasta nastąpił w XIX i początkach XX wieku. Wtedy to, w wyniku postępujące industrializacji, powstawały na Grobli liczne zakłady przemysłowe, fabryki i okazałe kamienice.

W domu przy ul. Grobla 14 mieszkał, wraz z matką (Anną Kazmierczak) i babcią (Apolonią z domu Bilewicz), Ludwig Kazmierczak - dziadek Angeli Merkel ze strony ojca. Potem rodzina przeprowadziła się na Piekary[3].

Pod numerem 11, w latach 1928-1930 mieściła się siedziba komitetu Okręgu Poznańskiego Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewicy, co upamiętniała tablica pamiątkowa odsłonięta 29 kwietnia 1983[4].

Podczas okupacji hitlerowskiej, w domu przy ul. Mostowej 15, mieścił się zakonspirowany punkt kontaktowy komendy poznańskiego okręgu Armii Krajowej. Tutaj, jesienią 1943 odbywały się rozmowy pomiędzy AK a PPR. Informuje o tym stosowna tablica na budynku.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Obecnie za Groblę uważa się przede wszystkim zabudowania zlokalizowane przy ulicach Grobla i Mostowej, a także Łaziennej, Wierzbowej, Ewangelickiej i Za Groblą.[potrzebny przypis] Na tym terenie znajduje się wiele siedzib instytucji i budynków, w tym m.in.:

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Południowym skrajem Grobli przebiega trasa tramwajowa - linie 5, 13, 16 - przystanek Most św. Rocha.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik ulic Poznania - dodatek do Gazety Wyborczej, Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu, 24 marca 2007, s. 9
  2. a b Tomasz Stępnik, Z badań nad osadnictwem w rejonie Starego Miasta w Poznaniu, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1993, s.336-337, ISSN 0137-3552
  3. Maciej Roik, Rodzina Angeli Merkel magnesem na turystów?, w: Głos Wielkopolski, 22 sierpnia 2013, s. 4
  4. Wydarzenia w Poznaniu w 1983 roku. Część druga, w: Kronika Miasta Poznania, nr 1-2/1984, s.197, ISSN 0137-3552
  5. Jan Skuratowicz Jakie tajemnice kryją kamienice? - ul. Mostowa 24 w: "IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny" Poznań, Wydawnictwo Miejskie, wrzesień 2008, ISSN 1231-9139

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Poznań - atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008, ​ISBN 978-83-7445-018-8
  2. Praca zbiorowa, Atlas architektury Poznania, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2008, ss.139-142, ​ISBN 978-83-7503-058-7
  3. Jerzy Topolski (redakcja), Dzieje Poznania, Warszawa-Poznań, PWN, 1988, s.232, ​ISBN 83-01-08194-5
  4. Marcin Libicki, Poznań - przewodnik, Piotr Libicki (ilust.), Poznań: Wydawnictwo Gazeta Handlowa, 1997, s. 175, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402.