Gruboskórnik termitojad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gruboskórnik termitojad
Dermatonotus muelleri[1]
(Boettger, 1885)
Gruboskórnik termitojad
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada płazy
Rząd płazy bezogonowe
Rodzina wąskopyskowate
Rodzaj Dermatonotus
Méhely, 1904
Gatunek gruboskórnik termitojad
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Gruboskórnik termitojad[4] (Dermatonotus muelleri) – gatunek płaza bezogonowego z rodziny wąskopyskowatych. Jedyny przedstawiciel rodzaju Dermatonotus.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Łapa
Brzuszna strona ciała

Płaz o długości ciała 40–50 mm (samice są większe od samców)[5]. Jego gładka skóra, wydzielająca białawą substancję chroniącą zwierzę przed pasożytami i grzybami, zabarwiona jest na grzbiecie na oliwkowobroązowo, boki ciała zdobi ciemne nieregularne plamkowanie, brzuch zaś – bladożółte[5]. Krępe ciało o małej głowie. Tympanum ukryte. Kończyny przednie krótkie, sięgające do połowy ciała, tylne także krótkie, palce w obu przypadkach wolne, zaokrąglone[5].

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Gruboskórnik termitojad występuje w północnej Argentynie, północnym i zachodnim Paragwaju, wschodniej Boliwii oraz wschodniej i południowej Brazylii[2][3].

Bytuje na wysokościach do 1500 metrów nad poziomem morza[3]. Zamieszkuje na ogół otwarte tereny, choć sporadycznie można go spotkać wewnątrz lasów i w pobliżu osiedli ludzkich[5]. Nie uważa się go jednak za gatunek dobrze przystosowujący się do zmienionego działalnością ludzką środowiska[3]. Płaz preferuje przesiąkłe wodą gleby, w których może się zakopać[3].

Jak wskazuje nazwa gatunkowa, płaz żywi się termitami[5].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rozród odbywa się w tymczasowych zbiornikach wodnych[3] i w stawach na płyciznach (także w wykorzystywanych przez człowieka)[5]. Rozpoczyna się od września-października, kończąc się w lutym[5]. Spotyka się nawet tysiąc samców nawołujących osobniki płci przeciwnej, poświęcają one na rozród 5 dni[5].

Larwa zwana kijanką, czerwonobrązowa na grzbiecie i biaława na brzuchu, o ciele spłaszczonym bocznie i zaokrąglonym grzbietowo, ma zaokrąglony, ścięty pysk, nozdrza nie występują, podobnie jak rogowacenie części otworu gębowego czy brodawki[5]. Umiejscowione bocznie oczy osiągają małe rozmiary[5]. Zarówno płetwa brzuszna, jak i grzbietowa, rozpoczynająca się w zagłębieniu pomiędzy tułowiem i ogonem, są wypukłe, półprzezroczyste i lekko pigmentowane[5]. Brzuszna łączy się z krótkim umiejscowionym przyśrodkowo otworem ciała[5]. Należy mieć na uwadze, że w opisach kijanki dokonanych przez różnych autorów występują rozbieżności[5]. Jest egzotrofem, żywi się pokarmem zawieszonym w toni wodnej, do którego zaliczają się następujące glony: zielenice właściwe, Baccilariophyceae, Dinophyceae[5]. W układzie pokarmowym kijanki znajdywano też żywe eugleniny[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

Płaza uważa się za licznie występującego, zwłaszcza podczas sezonu rozrodczego[3]. Poza nim spotyka się go rzadko z uwagi na przebywanie w glebie[5]. Jego populacja nie ulega znacznym wahaniom[3]. Nie wymienia się globalnych zagrożeń stwarzających dla gatunku niebezpieczeństwo na całym obszarze jego występowania. Wspomina się raczej o niszczeniu środowiska naturalnego przez rozwój rolnictwa, przemysł drzewny w Argentynie oraz skażenie wód, a także o odłowie w Paragwaju, gdzie prawo zezwala na polowania[3]. Zdarza się handel osobnikami tego gatunku jako zwierzęciem domowym[5]. Poza tym gruboskórnik stanowi pokarm takich zwierząt, jak psy, torbacze, ptaki i węże[5].

Zasięg występowania zwierzęcia obejmuje obszary chronione[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dermatonotus muelleri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f Darrel Frost and The American Museum of Natural History: Dermatonotus muelleri (ang.). Amphibian Species of the World 5.4, an Online Reference. [dostęp 9 czerwca 2009].
  3. a b c d e f g h i j Dermatonotus muelleri. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Dermatonotus muelleri (ang.). AmphibiaWeb. [dostęp 29 lipca 2009].