Grumman F6F Hellcat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grumman F6F Hellcat
Ilustracja
Hellcat F6F-3 (maj 1943 r.)
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Grumman
Typ Samolot myśliwsko-bombowy
Załoga 1 pilot
Historia
Data oblotu 26 czerwca 1942
Lata produkcji 1942-1945
Wycofanie ze służby 1953 (USA)
1960 (Urugwaj)
Egzemplarze 12 275
Dane techniczne
Napęd 1x P&W R-2800
Moc 1491,4kW (2000KM)
Wymiary
Rozpiętość 13,06 m
Długość 10,24 m
Wysokość 3,99 m
Powierzchnia nośna 31,96 m²
Masa
Własna 4190 kg
Startowa 6991 kg
Osiągi
Prędkość maks. 644 km/h na wysokości 6096 m
Prędkość wznoszenia 908 m/min
Wznoszenie maks. w locie poziomym 18,5 m/s
Pułap 11 369 m
Zasięg 2460 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
6x karabinów Browning M2 12,7 mm
bomby: 2 x 454 kg (1000 funtów)
6 rakiet HVAR
Użytkownicy
Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Urugwaj, Francja
Rzuty
Rzuty samolotu

Grumman F6F Hellcat (z ang. jędza) – amerykański samolot pokładowy z okresu II wojny światowej, jednosilnikowy, jednomiejscowy dolnopłat. Podstawowy samolot myśliwski United States Navy na Pacyfiku.

Opracowany i w latach 1942-1945 wyprodukowany przez Grummana w Bethpage na Long Island w stanie Nowy Jork, w liczbie 12 275 sztuk. Oficjalne dane US Navy oraz piechoty morskiej przyznają mu zestrzelenie 5156 samolotów przeciwnika, co stanowi 75% wszystkich zwycięstw US Navy w walce powietrznej podczas wojny na Pacyfiku. Sprzedane i używane także w Wielkiej Brytanii oraz po wojnie Francji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Produkcja F6F Hellcat w zakładach Grummana w Bethpage w 1944 roku.

Prototyp myśliwca XF6F-3 opracowany został w zakładach Grummana w Bethpage na Long Island, przez zespół konstruktorów którymi kierował Leroy R. Grumman. Prace trwały od początku 1938 do 1941 roku. Pomyślany jako rozwojowa wersja myśliwca F4F Wildcat miał być odpowiedzią na uwagi otrzymywane od pilotów latających na tych samolotach, jednak zakres zmian był tak znaczny, że doprowadził do powstania nowej konstrukcji.

Zmiany mające na celu poprawienie zasięgu, szybkości, uzbrojenia i opancerzenia obejmowały zainstalowanie silnika o większej mocy, zastosowanie większego śmigła, zastosowanie nowej konstrukcji podwozia, powiększenie zapasu paliwa i amunicji. Spowodowany tym znaczny wzrost masy skłonił konstruktorów do zastosowania płata o większej powierzchni dla uzyskania niskiej wartości jednostkowego obciążenia powierzchni nośnej. Kontrakt na budowę prototypu podpisano 30 czerwca 1941 roku. W rok później, 26 czerwca 1942 dokonano pierwszego lotu na prototypie z silnikiem Wright R-2600-16 Cyclone, który trwał 25 minut i wypadł pomyślnie. 30 lipca 1942 roku wykonano lot na drugim prototypie z zamontowanym 18 cylindrowym silnikiem Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp.

Produkcję samolotu rozpoczęto w zakładach Grummana w Bethpage na Long Island, będącym w tym czasie centrum amerykańskiego przemysłu lotniczego, gdzie przy produkcji tego i innych samolotów Grummana pracowało 24 000 pracowników[1]. Dostawy pierwszych samolotów tego typu dla VF-9 lotniskowca USS „Essex” (CV-9) rozpoczęto na początku 1943 roku[2].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Jednosilnikowy, jednomiejscowy dolnopłat z chowanym podwoziem operujący z lotniskowców przeznaczony do zadań myśliwskich i szturmowych.

Kadłub – konstrukcja półskorupowa, metalowa o przekroju owalnym. Pokrycie z blachy duralowej nitowane na gładko. Przedział silnika oddzielony od reszty kadłuba ścianą ogniową. Kabina pilota opancerzona. Pod kabiną zbiornik paliwa.

Skrzydła – całkowicie metalowe o obrysie trapezowym, 3-dźwigarowe, złożone z trzech części: centropłata mieszczącego składane do tyłu podwozie i zbiorniki paliwa oraz dwóch, składanych do hangarowania, skrzydeł zewnętrznych z zamontowanymi karabinami i zasobnikami amunicji. Powierzchnia płata 31,96 m². Lotki metalowe, kryte płótnem. Wychylane hydraulicznie, czteroczęściowe klapy krokodylowe z automatycznym wciąganiem.

Usterzenie – pojedyncze konstrukcji metalowej, stery kryte płótnem. Statecznik pionowy zintegrowany z kadłubem. Usterzenie poziome o profilu symetrycznym.

Napęd – chłodzony powietrzem 18-cylindrowy silnik Pratt & Whitney R-2800-10W z wtryskiem wody i sprężarką o mocy 1491 kW (2028 KM) przystosowany do wtrysku wody uzyskiwał 1641 kW (2231 KM) z ograniczeniem do 5 minut. Pojemność skokowa 45,9 l. Oś silnika odchylona w dół o 3°. Silnik napędzał trójłopatowe metalowe śmigło Hamilton Standard o średnicy 3,99 m. Trzy wewnętrzne zbiorniki mieściły 946 l paliwa. Pod kadłubem instalowano odrzucany zbiornik o pojemności 568 l.

Podwozie – o układzie klasycznym, główne chowane do tyłu w skrzydle, kółko ogonowe wciągane. Hak do lądowania na lotniskowcu.

Uzbrojenie – sześć karabinów maszynowych Colt-Browning M2 kal. 12,7 mm z zapasem amunicji 200 lub 400 szt. każdy zamontowanych po trzy w każdym skrzydle. Alternatywne uzbrojenie strzeleckie: 2 działka Colt Browning M2 kal. 20 mm z zapasem amunicji 250 szt. każde i 4 karabiny maszynowe Colt-Browning M2 kal. 12,7 mm z zapasem 200 (maksymalnie 400) szt. amunicji każdy. Pod centropłatem trzy zaczepy do bomb umożliwiające przenoszenie 2 bomb 500 funtowych lub jednej 1000 funtowej. Pod każdym skrzydłem trzy zaczepy do niekierowanych pocisków rakietowych HVAR kal. 127 mm.

Pozostałe wyposażenie: instalacja radiowa, instalacja tlenowa, instalacja olejowa z zbiornikiem o pojemności 80 l, instalacja elektryczna prądu stałego 28 V, akumulator.

Wersje seryjne[edytuj | edytuj kod]

F6F-3. Pierwszy model produkcyjny samolotu o konstrukcji całkowicie metalowej. Posiadał silnik Pratt & Whitney R-2800-10 o mocy 1491 kW (2028 KM), w końcówce serii Pratt & Whitney R-2800-10W z wtryskiem o mocy maksymalnej 1641 kW (2231 KM), śmigło 3-łopatowe Hamilton Standard. Uzbrojenie składało się z sześciu karabinów maszynowych Colt-Browning kal. 12,7 mm zamontowanych w skrzydłach z zapasem amunicji 400 szt. każdy. Zbudowano 4402 sztuki tej wersji wliczając w to modyfikacje F6F-3N, F6F-3E i F6F-3P.

Hellcat na pokładzie lotniskowca USS „Yorktown”, listopad 1943 roku
Myśliwiec nocny F6F-3N z radarem AN/APS-4

F6F-3N. Modyfikacja wersji F6F-3 do walki nocnej, którą wyposażono w radar z anteną zamontowaną w gondoli na prawym płacie. Wyprodukowano 205 sztuk tych samolotów.

F6F-3E. Modyfikacja wersji F6F-3 do walki nocnej, którą wyposażono w radar z anteną zamontowaną w aerodynamicznej osłonie pod prawym płatem. Wyprodukowano 18 sztuk tych samolotów.

F6F-3P. Modyfikacja wersji F6F-3 do rozpoznania fotograficznego z zamontowaną kamerą. Samolot posiadał standardowe uzbrojenie.

F6F-5. Wersja seryjna, produkowana od kwietnia 1944 roku, posiadająca wiele modyfikacji w stosunku do F6F3. Obejmowały one: silnik Pratt & Whitney R-2800-10W, poprawiona owiewkę kabiny, dodatkową płytę pancerną, wzmocnienie tylnej części kadłuba, zainstalowanie zaczepów dla bomb i pocisków rakietowych, wygładzeniu powierzchni samolotu oraz dostosowaniu do alternatywnego uzbrojenia w 2 działka Colt Browning kal. 20 mm z zapasem amunicji 250 szt. każde i 4 karabiny maszynowe Colt-Browning kal. 12,7 mm z zapasem 400 szt. amunicji każdy lub 6 karabinów maszynowych Colt-Browning kal. 12,7 mm z zapasem amunicji 400 szt. każdy montowanego w skrzydłach. Zbudowano 7868 szt. tej wersji włączając w to modyfikacje F6F-5N, F6F-5E i F6F-5P

F6F-5N. Modyfikacja wersji F6F-5 do walki nocnej, którą wyposażono w radar z anteną zamontowaną w gondoli na prawym płacie. Wyprodukowano 1529 sztuk samolotów F6F-5N i F6F-5E.

F6F-5E. Modyfikacja wersji F6F-5 do walki nocnej, wyposażona w radar z anteną zamontowaną w aerodynamicznej osłonie pod prawym płatem

F6F-5P. Modyfikacja wersji F6F-3 do rozpoznania fotograficznego z zamontowaną kamerą.

F6F-3K i F6F-5K Modyfikacje specjalne polegające na zamontowaniu urządzeń zdalnego sterowania w celu użycia samolotów jako latające cele lub sterowane latające bomby.

Zastosowanie samolotu[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze użycie bojowe miało miejsce 31 sierpnia 1943 roku nad Wyspami Marcus. Dokonano wtedy zniszczenia samolotów na ziemi. Podczas inwazji na wyspy Howland i Baker 1 września 1943 roku piloci dywizjonu VF-6 uzyskali pierwsze zestrzelenie. Była to japońska łódź latająca Kawanishi H8K z 802. Kokutai[3]. W dniach 5 i 6 października 1943 roku w czasie uderzenia na wyspę Wake doszło do pierwszego spotkania z japońskimi samolotami Zero, które wykazało, że Hellcat pod wieloma względami góruje nad przeciwnikiem.

Hellcat F.I należący do Fleet Air Arm

Do końca 1943 roku Hellcaty dostarczono do wszystkich jednostek myśliwskich bazujących na lotniskowcach na Pacyfiku. Łączna liczba zwycięstw wyniosła około 230 zestrzelonych samolotów przy stratach własnych 29 Hellcatów. W 1944 roku nasilał się wysiłek zbrojny US Navy na Pacyfiku. Kolejne operacje na Marianach i Filipinach przyniosły wiele walk, w których używano samolotów na masową skalę. Do oddziałów zaczęły trafiać wersje F6F-5. W 1945 roku dokonano inwazji na Okinawę oraz ataków na Wyspy Japońskie przy intensywnym wsparciu lotnictwa pokładowego. Ogółem w czasie walk w latach 1943 – 1945 na Dalekim Wschodzie piloci amerykańskich Hellcatów zestrzelili 5156 samolotów japońskich, brytyjskie oddziały latające na Hellcatach na Pacyfiku uzyskały 47 zestrzeleń, a Hellcaty nad Europą zestrzeliły 13 samolotów niemieckich, co daje łączną sumę 5216 zestrzeleń przy stratach własnych 270 maszyn. Największą pojedynczą bitwą w której wzięły udział Helicaty była bitwa na Morzu Filipińskim, podczas której 480 F6F startujących z 15 amerykańskich lotniskowców zestrzeliło 400 samolotów japońskich[2].

Samolot był konkurencją dla innego myśliwca pokładowego – Vought F4U Corsair. Miał od niego nieco niższe osiągi, jednak wykazywał inną przewagę w stosunku do Corsaira - łatwość pilotażu, a zwłaszcza łatwiejszą procedurę lądowania na lotniskowcu. Ta cecha sprawiała, iż był samolotem lubianym przez pilotów. Masowa produkcja Hellcatów sprawiła, iż starsze maszyny myśliwskie Grumman F4F, były kierowane na mniej zagrożone odcinki frontu i do szkół pilotażu.

Hellcaty w liczbie około 1300 różnych wersji zakupiła także Wielka Brytania. W 1943 roku nadano im nazwę Gannet, ale w 1944 wrócono do oryginalnych nazw amerykańskich. Gannety / Hellcaty wykorzystywane były głównie do wspierania działań inwazyjnych na kontynencie.

Francja zakupiła po wojnie nowe Hellcaty i używała ich w trakcie działań w Indochinach aż do 1954 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The Aviation Heritage of Long Island (ang.). Cradle of Aviation Museum. [dostęp 2020-04-14].
  2. a b Chris Bishop: The Ilustrated Encyclopedia of Weapons Of World War II. London: Amber Books, 2014. ISBN 978-1-78274-167-1.
  3. Leszek Wieliczko. Kawanishi H8K. „Nowa Technika Wojskowa”, s. 50-69. Warszawa: Magnum X. ISSN 2080-9743.