Grupa Rewolucjonistów Mścicieli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grupa Rewolucjonistów Mścicieli
Ilustracja
Lider Józef Piątek
Edward Dłużewski
Data założenia listopad 1910
Data rozwiązania luty 1914
Ideologia polityczna anarchizm
Poglądy gospodarcze anarchizm
Liczba członków około 400

Grupa Rewolucjonistów Mścicieli[a] – konspiracyjna organizacja anarchistyczna działająca głównie na ziemiach Królestwa Polskiego w latach 1910–1914.

Powstanie[edytuj | edytuj kod]

Grupa Rewolucjonistów Mścicieli powstała jako reakcja na krwawy przebieg łódzkiej rewolucji 1905 i przegrany lokaut łódzki w 1907. Została oficjalnie zawiązana pod koniec 1910 z inicjatywy Józefa Piątka (byłego kierownika organizacji bojowej PPS-FR w Łodzi) i Edwarda Dłużewskiego[1].

Członkowie organizacji rekrutowali się w głównej mierze z niewielkich grup anarchistycznych (Grupa Rewolucjonistów Terrorystów, Grupa Anarchistyczno-Spiskowa, Grupa Syndykalistów Maksymalistów) oraz byłych działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej, która po okresie niepokojów i walk robotniczych z początku XX wieku była według Rewolucjonistów Mścicieli bardziej zainteresowana walką narodowowyzwoleńczą niż poprawą warunków życia robotników. Wśród pierwszych działaczy znaleźli się m.in.: Józef "Kuternoga" Banaszczyk, Jakub "Wacław" Drynia, Andrzej Jach, Aleksander Jaszke, Stanisław Niednarkiewicz czy Stefan Dębski[1].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą znaną akcją Rewolucyjnych Mścicieli było zabicie dwóch strażników ziemskich, Gustawa Wende i Fiodora Jurczenkę, którzy wcześniej mieli dopuszczać się wielu szantaży na mieszkańcach Radogoszcza. Zamach przeprowadzono 2 listopada 1910 przy szosie prowadzącej w stronę Zgierza. Józef Piątek oraz Edward Dłużewski podeszli od tył do strażników i oddali w ich stronę po jednym strzale, a następnie jeszcze kilka razy do leżących ciał. Po tym położyli na zabitych kartkę z nazwą grupy i spokojnie odeszli[2].

Przez okres prawie czteroletniej działalności, Grupa Rewolucjonistów Mścicieli posiadała oddziały bojowe w Łodzi, Częstochowie (gdzie za założenie oddziału odpowiedzialna była Aleksandra "Helenka" Jaszke), Warszawie, Krakowie, Radomiu, Kielcach, Sosnowcu, Będzinie, Ostrowie, Kaliszu, Żyrardowie i Zgierzu. Przez organizację przewinęło się blisko 400 osób, a sama grupa odpowiedzialna była za liczne napady i zamachy na przedstawicieli władz carskich oraz burżuazji. Zrabowane pieniądze były rozdzielane według potrzeb pomiędzy działaczy oraz ich rodziny, ale również przeznaczane na pomoc skazanym działaczom, ich rodzinom, jak również rodzinom zabitych i innym robotnikom. Część kwoty przekazywano również na bieżące działania grupy, jak np. zakup broni czy amunicji[1].

Do najbardziej znanych akcji rabunkowych dokonanych przez grupę można zaliczyć[1]:

  • 7 grudnia 1910 - napad na kasę towarową stacji Pabianice. Był to pierwszy napad, w czasie którego grupa zostawiła "pokwitowanie" ze swoją pieczęcią (skradziono 6975 rubli)
  • 29 marca 1911 - napad na pociąg jadący z Radomska
  • 5 sierpnia 1911 - napad na kasjera niedaleko stacji Złoty Potok (skradziono 1500 rubli)
  • 7 lipca 1911 - napad na fabrykanta Genina na Rudzie Pabianickiej (skradziono 4200 rubli)
  • 12 grudnia 1911 - napad na pociąg pod Rogowem (skradziono 17 252 rubli)
  • 6 marca 1912 - napad na urząd pocztowy w Rędzinach
  • 31 marca 1912 - napad na urząd gminy w Olsztynie (skradziono 1049 rubli)
  • 12 sierpnia 1912 - napad na urząd gminy w Miedzynie (skradziono 349 rubli i 43 niewypisane druki paszportowe)
  • czerwiec 1913 - seria napadów na bogatych kupców w okolicach Warszawy

Grupa była odpowiedzialna za dokonanie co najmniej 80 zabójstw, których ofiarami byli najczęściej przedstawiciele burżuazji, władz carskich (w tym wojskowi, policjanci czy agenci Ochrany), jak i również donosiciele czy zdrajcy. Jedną z takich ofiar, był m.in. dyrektor częstochowskiej huty Mariusz Bojemski, który został postrzelony przez Mikołaja Paska, Stanisława Donela oraz Józefa Kozioła w czasie powrotu z konnej wycieczki[1].

Światopogląd[edytuj | edytuj kod]

Grupa zbliżona była ideowo do poglądów Jana Wacława Machajskiego (antyinteligenckiego ruchu odrzucającego partie polityczne, skupiającego się na walce ekonomicznej) oraz anarchokomunistach i anarchosyndykalistach. Jako narzędzie do osiągnięcia swoich celów Grupa Rewolucjonistów Mścicieli stosowała walkę zbrojną i ekspropriację[3].

Czołowi działacze Grupy Rewolucjonistów Mścicieli[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niekiedy w literaturze pojawia się nazwa „Rewolucyjni Mściciele”, ani tam jednak, ani w dokumentach grupy brak jest dowodów, iżby grupa miała posługiwać się takim wariantem nazwy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Adrian Sekura, Rewolucyjni Mściciele. Śmierć z browningiem w ręku, Poznań: Oficyna Bractwa "Trojka", 2010, ISBN 978-83-926662-6-4.
  2. Rafał Górski, Polscy zamachowcy - droga do wolności, EGIS, 2008, s. 255, ISBN 978-83-7396-764-9.
  3. E. Anjenkiel: Rewolucjoniści-mściciele (oblężenie i śmierć oddziału Dłużniewskiego w Łodzi w r. 1911), „Łodzianin” nr 8, 1931.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Ajnenkiel. Rewolucjoniści Mściciele. „Rocznik Łódzki”. XXIX, s. 137–184, 1980. 
  • A. Sekura: Rewolucyjni Mściciele. Śmierć z browningiem w ręku, Poznań 2010.
  • T. Szczepański: Ruch anarchistyczny na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego w dobie rewolucji 1905-1907, b.d.w.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]