Grupa alkilowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Grupa alkilowa, potocznie alkil – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu. Oznacza się ją niekiedy literą R (symbol „R” nie jest jednak dla niej zarezerwowany i może symbolizować dowolną grupę funkcyjną), a wzór ogólny to: CnH2n+1.

Najprostszą z nich jest grupa metylowa (−CH3):

grupa metylowa
(W tym wzorze R to pozostała część związku chemicznego.)

Podobnie jak alkany, grupy alkilowe mogą być liniowe, rozgałęzione oraz cykliczne. W przypadku alkilowych grup cyklicznych wzór ogólny przedstawia się następująco: CnH2n−1.

Grupy alkilowe występują powszechnie w ogromnej większości związków organicznych, stanowiąc ich podstawowy budulec.

Grupy alkilowe są niereaktywne w większości reakcji chemicznych, jednak ze względu na stosunkowo duże rozmiary ich obecność decyduje o konformacji cząsteczek, a także stereochemii i kinetyce reakcji chemicznych.

Przykłady prostych grup alkilowych[edytuj]

  • grupa metylowa (metyl, Me), −CH3
  • grupa etylowa (etyl, Et), −CH2CH3 lub −C2H5
  • grupa propylowa (n-propylowa, propyl, n-propyl, Pr), −CH2CH2CH3 lub −C3H7[a]
  • grupa izopropylowa (izopropyl, i-Pr, Pri), −CH(CH3)2 lub −C3H7[a]
  • grupa butylowa (n-butylowa, butyl, n-butyl, Bu), −CH2CH2CH2CH3 lub −C4H9[a]
  • grupa tert-butylowa (t-butylowa, t-butyl, But), −C(CH3)3 lub −C4H9[a]
  • grupa cykloheksylowa −C6H11
Cząsteczka octanu etylu, zawierająca grupy alkilowe: metylową −CH3 (jako fragment grupy acetylowej) i etylową −CH2CH3

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. a b c d wzór sumaryczny, niejednoznaczny