Grupa alkilowa

Ten artykuł od 2021-01 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.

Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Grupa alkilowa^[a], potocznie alkil – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu^[1]. Oznacza się ją często literą R (symbol „R”, od ang. residue, nie jest jednak dla niej zarezerwowany i może symbolizować dowolną grupę funkcyjną), a jej wzór ogólny to C_nH_2n+1.

Najprostszą z nich jest grupa metylowa (−CH₃):

(W tym wzorze R to pozostała część związku chemicznego.)

Podobnie jak alkany, grupy alkilowe mogą być liniowe, rozgałęzione oraz cykliczne^[1]. W przypadku alkilowych grup cyklicznych wzór ogólny przedstawia się następująco: C_nH_2n−1.

Grupy alkilowe występują powszechnie w ogromnej większości związków organicznych, stanowiąc ich podstawowy budulec.

Grupy alkilowe są niereaktywne w większości reakcji chemicznych, jednak ze względu na stosunkowo duże rozmiary ich obecność decyduje o konformacji cząsteczek, a także stereochemii i kinetyce reakcji chemicznych.

Przykłady grup alkilowych

Nazwy grup alkilowych i ich macierzyste alkany^[1]:

metan, CH₄:
- grupa metylowa (metyl, Me), −CH₃
etan, CH₃CH₃:
- grupa etylowa (etyl, Et), −CH₂CH₃ lub −C₂H₅
propan, CH₃CH₂CH₃:
- grupa propylowa (n-propylowa, propyl, n-propyl, Pr), −CH₂CH₂CH₃ lub −C₃H₇^[b]
- grupa izopropylowa (izopropyl, i-Pr, Prⁱ), −CH(CH₃)₂ lub −C₃H₇^[b]
butan, CH₃CH₂CH₂CH₃:
- grupa butylowa (n-butylowa, butyl, n-butyl, Bu), −CH₂CH₂CH₂CH₃ lub −C₄H₉^[b]
- grupa sec-butylowa (sec-butylowa, sec-butyl), −CH(CH₃)(CH₂CH₃) lub −C₄H₉^[b]
izobutan (2-metylopropan), CH(CH₃)₃:
- grupa tert-butylowa (t-butylowa, t-butyl, Bu^t), −C(CH₃)₃ lub −C₄H₉^[b]
- grupa izobutylowa (izobutyl, Buⁱ), −CH₂CH(CH₃)₂ lub −C₄H₉^[b]
cykloheksan, (CH₂)₆:
- grupa cykloheksylowa, −C₆H₁₁

Zobacz też

Uwagi

↑ Termin „grupa alkanylowa” nie jest używany.
1 2 3 4 5 6 Niejednoznaczny wzór sumaryczny, obejmujący więcej niż jeden izomer.

Przypisy

1 2 3 JohnJ. McMurry JohnJ., Chemia organiczna, wyd. 3, t. 1, Warszawa: PWN, 2005, s. 80–90, ISBN 83-01-14406-8 .

[1] Termin „grupa alkanylowa” nie jest używany.

[sumaryczny-3] 1 2 3 4 5 6 Niejednoznaczny wzór sumaryczny, obejmujący więcej niż jeden izomer.

[McMurry-2] 1 2 3 JohnJ. McMurry JohnJ., Chemia organiczna, wyd. 3, t. 1, Warszawa: PWN, 2005, s. 80–90, ISBN 83-01-14406-8 .

[a]

[1]

[b]